អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនដែលធ្វើការឃ្លាំមើលការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងការពារបរិស្ថាន ធនធានធម្មជាតិ កំពុងសហការគ្នាសិក្សាលម្អិតពីផលប៉ះពាល់នៃការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី នៅស្ទឹងឆាយអារ៉ែង នៅស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង និងមានគម្រោងសិក្សាបញ្ហានេះនៅទីតាំងផ្សេងៗទៀត។
ការសិក្សានេះ ដើម្បីពិនិត្យមើលនូវផលប៉ះពាល់ភាពវិជ្ជមាន អវិជ្ជមាននៃគម្រោង ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដាក់ជូនរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាដែលមានតួនាទីធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តចំពោះបញ្ហាទាំងនោះ។
គម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីស្ទឹងឆាយអារ៉ែង ជាគម្រោងទី៤ ហើយ របស់រដ្ឋាភិបាលសម្រាប់ខេត្តកោះកុង។
ទំនប់នេះ នឹងត្រូវសាងសង់នៅត្រង់ចំណុចស្ទឹងឆាយអារ៉ែង ស្ថិតនៅចំណុចឃុំថ្មដូនពៅ ដែលមានចម្ងាយប្រមាណជិត ៤០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមស្រុកថ្មបាំង។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ដែលចុះសិក្សាលើផលប៉ះពាល់ បានបង្ហាញថា គម្រោងនេះត្រូវបានក្រុមហ៊ុនមួយឈ្មោះ សាវាក់ ចុះធ្វើការសិក្សាតាំងពីឆ្នាំ២០០៧ ប៉ុន្តែ អាជ្ញាធរថ្នាក់មូលដ្ឋាន ប្រជាពលរដ្ឋ ហាក់ពុំបានដឹងពីបញ្ហានេះឡើយ។
មន្ត្រីនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ លោក គិត ទូច ដែលជាអ្នកចុះសិក្សាផ្ទាល់ក្នុងចំណោមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជិត១០ នោះ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃអង្គារ ទី២១ ឧសភា ថាជាកត្តាចាំបាច់ណាស់ដែលប្រជាពលរដ្ឋ និងអ្នកធ្វើការពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងនេះ បានដឹងពីព័ត៌មាននៃការអភិវឌ្ឍ និងផលប៉ះពាល់នៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគាត់ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ពួកគាត់ពុំបានដឹងអ្វីច្បាស់លាស់នោះទេ ហើយព័ត៌មានមិនផ្លូវការនានា បានធ្វើឲ្យពួកគាត់មានការបារម្ភទាក់ទងដល់ការរស់នៅរបស់ពួកគាត់ទៅអនាគត។
លោកបន្តថា ចំពោះក្រុមសង្គមស៊ីវិលចម្រុះដែលចុះសិក្សាពីបញ្ហានេះ ក៏មានការលំបាកណាស់ដែរក្នុងការទទួលព័ត៌មាននានាពីគម្រោង ដើម្បីយកមកផ្ទៀងផ្ទាត់នឹងស្ថានភាពពិតជាក់ស្តែងក្នុងតំបន់។
ក្រុមអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ បានឲ្យដឹងថា គម្រោងទំនប់វារីអគ្គិសនីស្ទឹងឆាយអារ៉ែង នេះ បានធ្វើការសិក្សាតាំងពីឆ្នាំ២០០៧ ដោយក្រុមហ៊ុន សាវាក់។ នៅឆ្នាំ២០០៨ ក្រុមហ៊ុននេះបានបញ្ចេញរបាយការណ៍របស់ខ្លួន ដោយបញ្ជាក់ថា ទំនប់វារីអគ្គិសនីស្ទឹងឆាយអារ៉ែង មានផលប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋជិត ៤០០គ្រួសារ ទាំងនៅខាងក្រោម និងខាងលើជាប់អាងស្តុកទឹក ស្ថិតនៅក្នុងឃុំចំនួនពីរ គឺឃុំជំនប់ និងឃុំប្រឡាយ។
ប៉ុន្តែ អាជ្ញាធរស្រុកបានអះអាងថា គម្រោងនេះវានឹងប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ២៦០គ្រួសារ នៅក្នុងតំបន់អាងទឹក។
អ្នកភូមិទាំងនោះនឹងប្រឈមមុខនឹងរើទីលំនៅទៅកាន់កន្លែងថ្មី គឺនៅវាលធំ៧៣ ស្ថិតក្នុងឃុំថ្មដូនពៅ ដែលជាទីទួលមានសុវត្ថិភាពចម្ងាយប្រមាណ ៨គីឡូម៉ែត្រពីទីតាំងចាស់។ ក្រៅពីនេះ នៅមានប្រជាពលរដ្ឋភូមិព្រែកស្វាយ ក្នុងឃុំថ្មដូនពៅ ស្ថិតនៅទីតាំងខាងក្រោមទំនប់នៅតាមបណ្តោយស្ទឹង ក៏មានបញ្ហានេះដែរ ជាពិសេស គឺគ្រោះមហន្តរាយដែលអាចមានជាយថាហេតុ ដូចជា ការបាក់ទំនប់ជាដើម។
ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះដែរ មន្ត្រីរបស់អង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (Licadho) ប្រចាំខេត្តកោះកុង លោក អ៊ិន គង់ជិត ជាអ្នកចុះសិក្សាពីបញ្ហានេះដែរនោះ បានឲ្យដឹងដែរថា ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃការទទួលព័ត៌មានពីរដ្ឋាភិបាលស្ដីពីគម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីស្ទឹងឆាយអារ៉ែង នេះ បានបង្កឲ្យពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់នោះរាប់រយគ្រួសារ ប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តមានក្តីភ័យព្រួយនឹងវាសនាអនាគតរបស់ពួកគាត់ មិនដឹងជាត្រូវផ្លាស់ប្ដូរដោយរបៀបណា។
ប្រជាពលរដ្ឋនៅទីនោះមិនចង់ឲ្យមានការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ដែលនាំឲ្យប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅទីនោះឡើយ ដោយសារខ្លាចបាត់បង់ប្រពៃណី វប្បធម៌ របស់នៅរបស់ពួកគាត់ជាជនជាតិភាគតិចជង បាត់បង់ប្រភេទសត្វកម្រ ធនធានធម្មជាតិជាដើម។
លោក អ៊ិន គង់ជិត បានឲ្យដឹងដែរថា តំបន់ដែលគេគ្រោងឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅតាំងទីលំនៅថ្មីនោះ ជាតំបន់ដែលសត្វដំរីឆ្លងកាត់។ ដូច្នេះ ពលរដ្ឋខ្លាចដំរីហ្នឹងបង្កមហន្តរាយដល់ផលដំណាំពួកគាត់។
ប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ ភាគច្រើនជាជនជាតិជង ដែលនៅរក្សាបានអត្តសញ្ញាណខាងជំនឿពីបុរមបុរាណ និងភាសាដើមនៃចាស់ទុំរបស់ពួកគេ។
ទាក់ទងបញ្ហានេះ ប្រធានមន្ទីរឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល ខេត្តកោះកុង លោក ប៉ិច ស៊ីយ៉ុន មានប្រសាសន៍ថា រហូតមកដល់ពេលនេះ លោកក៏ពុំបានដឹងឲ្យស៊ីជម្រៅទៅលើគម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីស្ទឹងឆាយអារ៉ែង នេះដែរ។ លោកគ្រាន់តែដឹងថា ការសិក្សាពីផលប៉ះពាល់បានបញ្ចប់ ហើយនៅតែការសិក្សាបច្ចេកទេស និងកំណត់ពេលនៃការចាប់ផ្ដើមសាងសង់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកការផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅប្រជាពលរដ្ឋ សំណងចំពោះផលប៉ះពាល់នោះក៏បានគិតគូរអស់ហើយដែរ ប៉ុន្តែលោកមិនបានទទួលព័ត៌មានលម្អិតថា ពលរដ្ឋមួយគ្រួសារបានទទួលសំណងអ្វីខ្លះនោះទេ។
ឆ្លងតាមការប្រមូលព័ត៌មានតាមរយៈការសាកសួរប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន អាជ្ញាធរឃុំ និងអាជ្ញាធរស្រុក ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនៃអង្គការចម្រុះ ធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានជាបឋមថា គម្រោងនេះមិនទាន់មានការពិគ្រោះយោបល់ជាសាធារណៈ និងទូលំទូលាយដល់ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានអំពីគម្រោងនៅឡើយទេ។
ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានដែលអាចនឹងរងផលប៉ះពាល់ រួមទាំងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន គឺពុំទាន់មានព័ត៌មានជាក់លាក់អំពីគម្រោង ថានឹងត្រូវចាប់ផ្ដើមនៅពេលណា និងត្រូវបញ្ចប់នៅពេលណានៅឡើយទេ។
អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានពុំទាន់មានដំណោះស្រាយឆ្លើយទៅនឹងការព្រួយបារម្ភ និងកង្វល់របស់សហគមន៍មូលដ្ឋាននៅឡើយ។ ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន ដែលនឹងរងផលប៉ះពាល់ មិនទាន់បានត្រៀមរៀបចំអ្វីទេ ហើយក៏មិនទាន់មានសំណូមពរអ្វីជាក់លាក់ដែរ ដោយសារតែរហូតមកដល់ពេលនេះ ពួកគាត់មិនមានព័ត៌មានអំពីគម្រោងនេះ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល លោក ស៊ុយ សែម ធ្លាប់បានឲ្យដឹងថា វារីអគ្គិសនីស្ទឹងឆាយអារ៉ែង នេះអាចផលិតបានថាមពលជាង ១០០មេហ្គាវ៉ាត់ (MW) ហើយអាចនឹងដំណើរការទាញយកភ្លើងមកប្រើប្រាស់បាននៅឆ្នាំ២០១៧៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។