ប្រជាសហគមន៍ដែលសកម្មក្នុងការការពារធនធានធម្មជាតិនៅតំបន់ព្រៃឡង់ ក្នុងខេត្តកំពង់ធំ លើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមនានារបស់ពួកគាត់។ បញ្ហាទាំងនោះ ស្ទើរតែធ្វើឲ្យពួកគេត្រូវបោះបង់សកម្មភាពជាអ្នកការពារព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ទៀតផង។
តើបញ្ហាប្រឈមរបស់ពួកគេមានអ្វីខ្លះ? តើសកម្មភាពការពារធនធានធម្មជាតិរបស់ពួកគេ គប្បីត្រូវមានការលើកទឹកចិត្តណាមួយពីរាជរដ្ឋាភិបាលដែរឬទេ?
សំឡេងរបស់សកម្មជនការពារព្រៃឈើ លោក ហឿន សុភាព៖ «នៅពេលយើងធ្វើការទៅ គឺប្រឈមមុខនឹងការប្រមាថមើលងាយ បើនិយាយឲ្យចំទៅនឹងអាយុជីវិត យើងហាក់ប្ដូរអាយុជីវិតទៅនឹងការងារការការពារព្រៃឡង់»។
ទាំងនេះ ជាការលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមរបស់សកម្មជនការពារព្រៃឈើនៅតំបន់ព្រៃឡង់ នៅខេត្តកំពង់ធំ។
បុរសមានវ័យប្រមាណ ៤០ឆ្នាំ សម្បុរខ្មៅ សក់រួចអង្គាដី រស់នៅឃុំសណ្ដាន់ លោក ហឿន សុភាព ដែលជាសកម្មជនការពារព្រៃឡង់យ៉ាងសកម្មម្នាក់ រៀបរាប់ពីជីវិតជាអ្នកស្រឡាញ់ធម្មជាតិដោយទឹកមុខមាំថា ក្នុងរយៈពេលប្រមាណ ១០ឆ្នាំ ដែលលោកចាប់ផ្ដើមចូលរួមការពារព្រៃឈើកន្លងមក ពាក្យថាស្រួល គឺមានតិចណាស់ ប៉ុន្តែបញ្ហានានា ឬការពិបាករបស់ពួកគាត់ មានស្ទើររាប់មិនអស់។ លោកបន្តថា ពេលខ្លះត្រូវប្រឈមមុខជាមួយឈ្មួញឈើ ពេលខ្លះត្រូវប្រឈមជាមួយជនល្មើសកាប់ឈើជាប្រជាពលរដ្ឋដូចគ្នា និងពេលខ្លះ ត្រូវប្រឈមមុខជាមួយអាជ្ញាធរ ឬខាងភាគីក្រុមហ៊ុនដែលទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីរដ្ឋាភិបាល។ ប្រភពដដែលឲ្យដឹងទៀតថា បញ្ហាប្រឈមទៅនឹងអាយុជីវិតទាំងនោះ បានជំរុញឲ្យលោកត្រូវនិរទេសចេញពីស្រុកកំណើត ដើម្បីទៅស្វែងរកកន្លែងមានសុវត្ថិភាពប្រមាណ ៦ ឬ ៧ដង ដោយរង់ចាំស្ថានភាពស្ងប់ស្ងាត់ទើបវិលត្រឡប់ចូលស្រុកកំណើតជួបប្រពន្ធកូនវិញ៖ «អ្នកផ្ញើសារ គឺជាអ្នករកស៊ីឈើ ដែលយើងអត់ស្គាល់អីអត្តសញ្ញាណគេច្បាស់ ហើយមួយចំនួនទៀត មិនមែនជាបុគ្គលទេ គឺក្រុមសមត្ថកិច្ចអាជ្ញាធរមួយចំនួនដែលមិនសប្បាយចិត្ត»។
ទន្ទឹមគ្នានឹងការប្រឈមមុខជាមួយជនល្មើស ឬអាជ្ញាធររាប់មិនអស់ ក៏នៅមានបញ្ហាដ៏ធំមួយទៀត ដែលពួកគាត់ត្រូវប្រឈមដែរនោះ គឺបញ្ហាជីវភាពគ្រួសាររបស់ពួកគាត់។ នៅពេលកម្លាំងស្នូលចេញពីផ្ទះបាត់ៗ ចំណូលក៏គ្មាន ការព្រួយបារម្ភពីសុវត្ថិភាពរបស់ប្ដីពីសំណាក់ប្រពន្ធកូនក៏កើតមាន។ ពេលខ្លះ ប្រពន្ធរបស់ក្រុមអ្នកការពារព្រៃឈើខ្លះ ត្រូវធ្លាក់ខ្លួនឈឺដោយសារក្តីបារម្ភទាំងនោះទៀតផង។ ពេលវេលាសម្រាកនៅផ្ទះជុំប្រពន្ធកូន ហាក់តិចជាងពេលវេលាទៅនៅជាមួយព្រៃឈើ។ បើទោះបីជាប្រឈមបែបនេះក្តី លោក ហឿន សុភាព នៅតែតាំងចិត្តបន្តការងារមួយនេះ រហូតដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយ ព្រោះលោកយល់ថា សកម្មភាពដែលខ្លួនកំពុងធ្វើ គឺជារឿងត្រឹមត្រូវ៖ «ទីមួយយើងសំអាងលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ទីពីរយើងសំអាងលើច្បាប់ព្រៃឈើ ច្បាប់ភូមិបាល ដើម្បីការពារខ្លួនយើង។ មានន័យថា គេហ្នឹងគេធ្វើខុសទៅនឹងច្បាប់ តែយើងធ្វើត្រូវច្បាប់ បានជាខ្ញុំមិនដកខ្លួនថយ»។
ស្រដៀងគ្នានេះ ប្រធានសហគមន៍ការពារព្រៃឈើក្បាលខ្លា ស្ថិតនៅជាប់តំបន់ព្រៃឡង់ លោក គង់ សុខា មានប្រសាសន៍ថា តាំងពីលោកក្លាយជាប្រធានសហគមន៍កាលពីឆ្នាំ២០០៨ មក បញ្ហាជាច្រើនដែលកើតមានចំពោះក្រុមលោក មានទាំងការគំរាមកំហែង ការចាប់ឃាត់ខ្លួន បង្អត់បាយក្រហាយទឹក ជាដើម។ ចំណែកបញ្ហាគ្រួសារ លោកថាគឺកើតមានដូចគ្នា ប៉ុន្តែយ៉ាងណា លោកបញ្ជាក់ថា បញ្ហាប្រឈមរបស់គ្រួសារ គឺនៅតិចជាងការប្រឈមជាមួយក្រុមអាជ្ញាធរ ឬជនល្មើស៖ «គ្រួសារអាចពិបាកខ្លះ ឬដោយពេល ប៉ុន្តែគ្រួសារហ្នឹងអាចដឹងដែរថា ខ្ញុំយកពេលវេលាមកនេះ ហើយមិនសូវអាចបានជួយគាត់ដូចជាខែនេះដកស្ទូងផង ក្របីផង»។
ព្រៃឡង់ គឺជាតំបន់ព្រៃដែលមានទំហំគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃខេត្តចំនួន៤ រួមមាន ខេត្តព្រះវិហារ ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តក្រចេះ និងខេត្តស្ទឹងត្រែង។ លើសពីនេះ តំបន់ព្រៃឡង់ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាតំបន់ដែលមានព្រៃច្រើនជាងគេនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយក៏ជាកន្លែងដែលមានជីវចម្រុះជាច្រើនរស់នៅដែរ មានទាំងពពួកថនិកសត្វ បក្សី ត្រី ល្មូន រុក្ខជាតិហូបផ្លែ និងរុក្ខជាតិមានប្រយោជន៍ជាច្រើនទៀត។ បច្ចុប្បន្ន តំបន់ព្រៃឡង់ ត្រូវរងការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុនដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ច ដែលរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ឲ្យ។ លើសពីនេះ ការរុករានទន្ទ្រានដីព្រៃយកដីដាំដំណាំ និងការចូលកាប់ឈើខុសច្បាប់ពីសំណាក់ឈ្មួញ និងប្រជាពលរដ្ឋចំណាកស្រុក ក៏ប៉ុន្តែគេនៅមិនទាន់ដឹងច្បាស់ពីទំហំកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើទាំងនោះប្រាកដទេ។
ចំណែកបណ្ដាញស្នូលព្រៃឡង់មួយរូបទៀត រស់នៅឃុំដកកាំបិត លោក ជុំ យីន មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាប្រឈមសម្រាប់លោក គឺចាប់តាំងពីមានវត្តមានរបស់ក្រុមហ៊ុន ស៊ី.អ.ស៊ី.ខេ (CRCK) នៅទីនោះកាលពីឆ្នាំ២០០៩។ លោកបន្តថា កាលណោះដោយសារប្រជាពលរដ្ឋរួមទាំងរូបលោក នាំគ្នាតស៊ូមតិខ្លាំង ទើបមានរូបភាពគំរាមកំហែងកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មានទាំងការគំរាមចាប់ខ្លួន ឬសម្លាប់ ក្រោមរូបភាពផ្សេងៗ ដូចជាតាមទូរស័ព្ទ តាមរយៈមិត្តភ័ក្ដិ ឬអ្នកជិតខាង។ ដោយសារមានបញ្ហាប្រឈមបែបនេះ ទើបធ្វើឲ្យក្រុមគ្រួសារលោក ប្រាប់ឲ្យលោកដកខ្លួនចេញពីជីវិតជាអ្នកការពារព្រៃឈើទៀតផង។ យ៉ាងណា ក្រុមគ្រួសារលោកបានគាំទ្រសកម្មភាពរបស់លោកឡើងវិញ បន្ទាប់ពីលោកបានពន្យល់ពីហេតុផលទៅកាន់ពួកគេ។ បើទោះបីជាមានការពិបាកបែបនេះក៏ដោយ លោក ជុំ យីន នៅតែតាំងចិត្តការពារព្រៃឡង់ ដោយមិនក្បត់ឆន្ទៈរបស់ខ្លួនឡើយ៖ «អ្វីដែលខ្ញុំធ្វើ ធ្វើដើម្បីផលប្រយោជន៍សង្គម ធ្វើដើម្បីផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិ។ តែអ្វីដែលជាការគំរាមកំហែង គឺខ្ញុំមិនព្រមឈប់ជាដាច់ខាត»។
ប្រភពដដែលបញ្ជាក់ថា សកម្មភាពរបស់លោកគ្មានប្រាថ្នាអ្វីក្រៅតែពីចង់ឃើញព្រៃឈើ ពិសេសព្រៃឡង់ នៅគង់វង្សជានិរន្ត ដើម្បីមនុស្សជំនាន់ក្រោយ ហើយលោកក៏ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាល ចាត់វិធានការម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះជនល្មើស និងបញ្ឈប់ការផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ឬសង្គមកិច្ចបន្តទៀត។
ទាក់ទងបញ្ហាប្រឈមនេះដែរ ប្រធានផ្នែកដីធ្លី និងធនធានធម្មជាតិនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) លោក ឡាត់ គី មានប្រសាសន៍ថា សកម្មជនការពារព្រៃឈើភាគច្រើនត្រូវប្រឈមមុខប្រហាក់ប្រហែលគ្នាជាមួយបញ្ហាបែបនេះ។ លោកបន្តថា ជាទូទៅសកម្មភាពយ៉ាងសកម្មក្នុងការការពារព្រៃឈើពិតប្រាកដរបស់ប្រជាសហគមន៍នៅតំបន់ព្រៃឡង់ទាំងមូល គប្បីត្រូវមានការលើកទឹកចិត្តដល់ពួកគេពីសំណាក់រាជរដ្ឋាភិបាល ទាំងកម្លាំងចិត្ត និងសម្ភារៈ ដូចជាផ្តល់ប័ណ្ណសរសើរដល់ពួកគាត់។
លើសពីនេះ រាជរដ្ឋាភិបាល ឬអាជ្ញាធរ គប្បីការពារសុវត្ថិភាពដល់ពលរដ្ឋទាំងនោះ ទាំងផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត។ លោកថា ការលើកទឹកចិត្តដល់ពួកគាត់ គឺល្អ ជាជាងការអង្គុយចាំចាប់តែកំហុសរបស់ប្រជាសហគមន៍ទាំងនោះ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យពួកគាត់ធ្លាក់ទឹកចិត្ត៖ «ពួកគាត់បាក់ទឹកចិត្ត មានន័យថា គាត់នឹងលែងបន្តសកម្មភាពល្បាតព្រៃហ្នឹងបន្តទៀត។ ហើយអ្វីនឹងកើតឡើង ប្រសិនបើពួកគាត់បញ្ឈប់សកម្មភាពល្បាតព្រៃក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់ទាំងមូល? អ៊ីចឹងភាពហិនហោចវាងាយ ហើយអ្នកសប្បាយរីករាយ គឺបណ្ដាឈ្មួញឈើ»។
លោក ឡាត់ គី បន្ថែមថា លោកចង់ឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ឬអាជ្ញាធរ គប្បីថែរក្សាបណ្ដាញប្រជាសហគមន៍ទាំងនោះឲ្យបានរឹងមាំ លើកទឹកចិត្ត និងការពារសុវត្ថិភាពដល់ពួកគាត់ ក្នុងការបំពេញភារកិច្ច។ លោកបញ្ជាក់ថា សកម្មភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលបែបនេះ គឺអាចធានានិរន្តរភាពធនធានព្រៃឈើទៅថ្ងៃមុខបន្តទៀតបាន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។