ជំងឺផ្ដាសាយបក្សី អាចចម្លងទៅមនុស្ស និងធ្វើឲ្យមនុស្សស្លាប់បាន ប្រសិនបើមិនបានប្រើវិធីការពារម៉ត់ចត់ ឬនាំអ្នកជំងឺទៅព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យទាន់ពេលនោះទេ។
ស្ថានភាពផ្ដាសាយបក្សីនៅកម្ពុជា នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០០៥ មានរបាយការណ៍អំពីករណីមនុស្សកើតផ្ដាសាយបក្សីលើកដំបូងហើយស្លាប់។ ការចម្លង គឺមានសារធាតុសំខាន់ៗដែលអាចបណ្ដាលឲ្យមានការចម្លងមកពីឈាម សំបោរ រោម លាមក ពោះវៀន និងតាមរយៈស៊ុតរបស់បក្សីជាដើម។ អ្នកជំងឺផ្ដាសាយបក្សីភាគច្រើន បណ្ដាលមកពីមនុស្សនោះមានទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ ឬជិតស្និទ្ធជាមួយបក្សីកើតជំងឺ ឬវត្ថុផ្សេងៗដែលប្រឡាក់ជាប់មេរោគH5N1។
ក្រសួងសុខាភិបាលបង្កើនការអប់រំអំពីវិធីបង្ការ និងទប់ស្កាត់ជំងឺផ្ដាសាយបក្សី តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងពេលកំពុងផ្សាយព័ត៌មាន និងកម្មវិធីកម្សាន្តផ្សេងៗ តាមវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ ដើម្បីឲ្យមនុស្សកាន់តែយល់ដឹងច្រើន និងកុំឲ្យប៉ះពាល់ ឬទទួលទានសត្វស្លាប មាន់ ទា ដែលងាប់។
អនុប្រធាននាយកដ្ឋានប្រយុទ្ធនឹងជំងឺឆ្លងនៃក្រសួងសុខាភិបាល លោកវេជ្ជបណ្ឌិត លី សូវ៉ាន់ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ថា ការបង្កើនកម្មវិធីអប់រំនេះដោយសារនៅដើមឆ្នាំ២០១៣ មនុស្សអាយុក្រោម ១៥ឆ្នាំ បានស្លាប់បន្តបន្ទាប់ ដោយសារជំងឺផ្ដាសាយបក្សីH5N1៖ «ពីខែមករា រហូតដល់ខែមេសា ហ្នឹងជារដូវមួយដែលយើងតែងតែជួបប្រទះជំងឺផ្ដាសាយបក្សីនេះ។ ដូច្នេះ ការប៉ះពាល់នេះជាហានិភ័យខ្ពស់ណាស់ សូមបងប្អូនកុំប៉ះពាល់ និងកុំយកមកបរិភោគឲ្យទាល់តែសោះ»។
ក្រសួងសុខាភិបាលបង្កើនការអប់រំពលរដ្ឋ តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ វិទ្យុ និងទូរទស្សន៍បន្ថែម ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋចៀសវាង និងបង្ការការចម្លងជំងឺផ្ដាសាយបក្សី ដើម្បីកុំឲ្យមនុស្សនៅតែប៉ះពាល់ និងហាមទទួលទានសត្វងាប់។ ទន្ទឹមនោះ បង្រៀនឲ្យពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរផ្តល់ព័ត៌មានបន្ទាន់ទៅភ្នាក់ងារសត្វប្រចាំភូមិ ដោយទូរស័ព្ទចំនួន ៣ខ្សែ សម្រាប់រាយការណ៍បន្ទាន់អំពីតំបន់ដែលមានសត្វស្លាបឈឺ ងាប់ ឬមនុស្សគ្រុនក្តៅច្រើនថ្ងៃ អ្នកជំងឺដកដង្ហើមញាប់ ឬពិបាកដកដង្ហើម ហើយឈឺបំពង់កខ្លាំង ឈឺសាច់ដុំ ជាដើម។
រោគសញ្ញានៃជំងឺផ្ដាសាយបក្សីលើមនុស្ស គឺមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងជំងឺផ្ដាសាយធម្មតាដែរ។ ដូច្នេះ ត្រូវសម្គាល់ថា បើអ្នកជំងឺគ្រុនក្តៅមានកម្ដៅលើសពី ៣៨អង្សាសេ ឈឺសន្លាក់សាច់ដុំ ក្អក ដកដង្ហើមថប់ ឈឺក ឈឺភ្នែក ឈឺក្បាល រាករូស ហើយធ្លាប់ប៉ះពាល់បក្សីឈឺ ឬងាប់ ពី៧-១០ ថ្ងៃមុន មនុស្សនេះឈឺ ឬបានប៉ះពាល់អ្នកជំងឺផ្ដាសាយបក្សី ឬអ្នកស្លាប់ដោយសារជំងឺផ្ដាសាយបក្សីរយៈពេល ៧ថ្ងៃកន្លងមក ត្រូវរហ័សនាំអ្នកជំងឺទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ ដើម្បីជួយសង្រ្គោះឲ្យបានទាន់ពេល។
អ្នកភូមិត្រពាំងគុយ ឃុំល្បើក ស្រុកឈូក ខេត្តកំពត លោក សំ សុខ ថ្លែងថា អ្នកភូមិភាគច្រើនគ្មានវិទ្យុស្តាប់ទេ តែមានទូរទស្សន៍មើល។ ពួកគេចូលចិត្តមើលតែភាពយន្ត មិនបានមើលព័ត៌មានផ្សព្វផ្សាយពីការអប់រំទេ ទើបការអប់រំពីវិធីបង្ការជំងឺផ្ដាសាយបក្សី ពួកគាត់មិនបានដឹង។
អ្នកភូមិមហាសេនា ឃុំតាភេម ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ លោក ចាន់ ថា ថ្លែងថា គាត់ឃើញការអប់រំបង្ការជំងឺផ្ដាសាយបក្សីតាមទូរទស្សន៍។ លោកថា ក្នុងខែកុម្ភៈ ផ្ទះគាត់មានសត្វមាន់ញី ២ក្បាល បានងាប់ មិនដឹងមូលហេតុ។ គាត់បានយកមាន់ងាប់នោះទៅកប់ក្នុងដីយ៉ាងជ្រៅ នៅឆ្ងាយពីភូមិ៖ «ខ្ញុំកប់ដាក់ជម្រៅ ៥តឹកទៅក្រោម ដាក់បន្លាពីលើទៀត ខ្លាចមាន់ ឬក៏ឆ្កែ ទៅកាយស៊ី ខ្លាចឆ្លងដល់គេគ្រប់គ្នា»។
ប្រធានការិយាល័យកសិកម្ម ស្រុកត្រាំកក់ លោក សាក់ វន ថ្លែងថា ការិយាល័យនេះបានបិទរូបគំនូរជាច្រើនសន្លឹកតាមផ្លូវ និងតាមទីធ្លាសាធារណៈ ដែលអប់រំមនុស្សកុំឲ្យប៉ះពាល់សត្វបក្សីងាប់។ លោកថា ក្នុងក្រដាសគំនូរនោះ មានដាក់លេខទូរស័ព្ទទាន់ហេតុការណ៍ ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋទូរស័ព្ទទាក់ទងទៅពេទ្យសត្វភូមិដែលមាន ២៥០នាក់ នៅក្នុងស្រុកត្រាំកក់ ចាំជួយបន្ទាន់ និងរាយការណ៍បន្តទៅក្រសួងសុខាភិបាល អំពីជំងឺកើតថ្មី ក៏ដូចជាសត្វល្អិតយាយីដំណាំជាដើម។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត លី សូវ៉ាន់ ឲ្យដឹងថា គិតមកដល់ថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៣ អ្នកកើតជំងឺផ្ដាសាយបក្សីចំនួន ៨ករណី ក្នុងនោះអ្នកជំងឺបានស្លាប់ ៧នាក់ មានអាយុក្រោម ១៥ឆ្នាំ។ អ្នកស្លាប់ទាំង ៧នាក់ មកពីខេត្តតាកែវ កំពត កំពង់ចាម កំពង់ស្ពឺ និងរាជធានីភ្នំពេញ។ លោកប្រាប់ថា រោគសញ្ញានៃជំងឺផ្ដាសាយបក្សីលើសត្វស្លាប គឺសត្វបក្សីងាប់ច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ សត្វឈឺមុនដំបូង វាសំកុក ងងុយដេក ទន់ខ្សោយ និងដើរយឺតៗ។ នៅលើសត្វ ឃើញហើមមុខ ហើមក្បាល ហើមសិរនៅខាងលើ និងខាងក្រោម និងហើមគន្លាក់ជើង ហើយជើងប្រែទៅជាពណ៌ស្វាយ សន្លាក់ជើងឡើងជាំ ឬរបកស្រកាជើង។ ឯច្រមុះ វាហៀរសំបោរ ហើយវារាក។ ចំណែកសត្វបក្សីផ្តល់កំណើតវិញ សំបកស៊ុតមិនរឹង ទៅជាទន់ ឬខូចទ្រង់ទ្រាយ។
វិធានការសំខាន់ៗដើម្បីបញ្ឈប់ការឆ្លងរាលដាលនៃជំងឺផ្ដាសាយបក្សី ចូរដាក់មាន់ទានៅក្នុងទ្រុង ឬរបង ដើម្បីបង្ការការឆ្លងជំងឺគ្រប់ប្រភេទ រួចសម្អាតទីធ្លាក្នុងរបងឲ្យបានស្អាត។ ចូរដាក់ទា និងមាន់ ឲ្យនៅដាច់ពីគ្នា ដើម្បីបង្ការការឆ្លងជំងឺទៅវិញទៅមក។ ចូរដាក់មាន់ និងទា ដែលទើបទិញមកថ្មីៗ ឲ្យនៅដាច់ពីមាន់ ទា ដទៃទៀត ឲ្យមានរយៈពេល ១៤ថ្ងៃ។ ត្រូវកប់បក្សីងាប់ ឬដុតបក្សី និងកុំបរិភោគបក្សីងាប់នោះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។