មុខរបរម៉ាស្សា ឬសម្រួលសរសៃ កំពុងពេញនិយមនៅកម្ពុជា ខណៈមនុស្សជាច្រើនបានយល់ពីតម្លៃនៃការសម្រួលសរសៃ ហើយចូលទៅព្យាបាលសរសៃដែលចុករោយសាច់ដុំ ត្បៀតសម្ពាធឈាម និងកប់សរសៃ ជាដើម។ នៅក្នុងចំណោមទីតាំងម៉ាស្សាក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ មានកន្លែងតិចណាស់ដែលជនពិការភ្នែកជាអ្នកជួយម៉ាស្សា ឬសម្រួលសរសៃជូនអតិថិជន។
ប្រើដៃទាំងពីរប្រឹងសង្កត់លើស្មាអតិថិជន បុរសស្លៀកពាក់ខោអាវឈុតពណ៌ទឹកសមុទ្រ មានស្នាមអ៊ុតយ៉ាងស្អាត ឈ្មោះ សែម ប្រុស ឲ្យដឹងថា គាត់ប្រកបរបរម៉ាស្សា ១០ឆ្នាំហើយ។
លោក សែម ប្រុស បានផ្អាកម៉ាស្សា ហើយដើរទៅក្រោយបន្ទប់ហាក់ដូចមនុស្សភ្នែកភ្លឺ ដែលមើលឃើញជណ្ដើរ ឬតុ កៅអី គ្រែ ដែលនៅពីមុខកន្លែងគាត់ដើរឆ្ពោះទៅនោះ។ លោករៀបរាប់ពីការងារម៉ាស្សានោះថា មិននឿយខ្លាំងទេ ប៉ុន្តែឈឺមេដៃបន្តិច ព្រោះប្រឹងចុចឲ្យចំសរសៃរបស់ភ្ញៀវដែលកប់ ឬត្បៀត។ លោកថា គាត់អាចឈរម៉ាស្សាបាន ៧ម៉ោងក្នុង ១ថ្ងៃ៖ «ខ្ញុំឈឺមេដៃខាងឆ្វេងហ្នឹង ខ្ញុំឈប់ធ្វើការរយៈពេលកន្លះខែ ទើបធ្វើបានប៉ុន្មានថ្ងៃវិញនេះ។ ចំពោះកម្រៃម៉ាស្សា ខ្ញុំទទួលបានភាគរយក្នុង ១ម៉ោង ខ្ញុំបាន ៧ពាន់។ ថៅកែយកពីភ្ញៀវក្នុង ១ម៉ោង ៣,៥ដុល្លារ កង្ហារ ៤,៥ដុល្លារ ម៉ាស៊ីនត្រជាក់។ ភ្ញៀវតែគាត់មានពេលវេលា គាត់ដាក់ ១ម៉ោងកន្លះ ឬមួយ ២ម៉ោង តែតិចបំផុតក៏ ១ម៉ោងដែរ»។
លោក សែម ប្រុស ឲ្យដឹងថា គាត់រៀនបច្ចេកទេសម៉ាស្សា ឬសម្រួលសរសៃនេះពីគ្រូនៅអង្គការម៉ារីណុល។ លោកថា គ្រូ ២នាក់បានខិតខំពន្យល់គាត់ឲ្យចាប់សាច់ដុំចំកន្លែងដែលភ្ញៀវកប់សរសៃ ឬកន្លែងដែលភ្ញៀវចុករោយខ្លាំង។ គឺបង្រៀនឲ្យគាត់ចាប់ត្រូវសាច់ដុំដងខ្លួន ស្មា ដៃ ជើង ជាដើម ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យភាពតានតឹងនៅក្នុងខ្លួនភ្ញៀវ បានធូរទាំងអារម្មណ៍ ទាំងការឈឺចាប់៖ «ខ្ញុំគិតថា អាជីពនេះសម្រាប់ខ្ញុំ គឺសប្បាយចិត្ត នៅពេលដែលខ្ញុំបានចេះអាជីពហ្នឹងមក ដើម្បីខ្ញុំចិញ្ចឹមគ្រួសារខ្ញុំ កូនប្រពន្ធខ្ញុំ»។
លោក សែម ប្រុស ឲ្យដឹងទៀតថា គាត់ពិការភ្នែកពីអាយុ ១២ឆ្នាំ។ ក្រោយពីគាត់ជាពីជំងឺកញ្ជ្រឹល គាត់បានទៅឃ្វាលគោហាលខ្យល់ ធ្វើឲ្យភ្នែកគាត់ក្តៅខ្លាំង។ ម្តាយគាត់ទិញថ្នាំមកបន្តក់ឲ្យ បន្ទាប់មកភ្នែកគាត់ក៏ងងឹតរហូតមក។ លោកបន្តថា គាត់មានអាយុ ៣២ឆ្នាំហើយ គាត់មានភរិយាភ្នែកងងឹតដូចគាត់ដែរ និងមានកូន ២នាក់ ប្រុសមួយ ស្រីមួយ ដែលកំពុងតែរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា៖ «ខ្ញុំខំធ្វើការសព្វថ្ងៃហ្នឹងសព្វថ្ងៃ ដើម្បីកុំឲ្យធ្លាក់ខ្លួនទៅដើរសុំទានគេតាមផ្សារ ទី១ ពេលដែលខ្ញុំសុំគេទៅខ្មាសគេ ក្នុងសង្គមយើងជាជនពិការ។ គេពិការដូចគ្នាដែរ គេធ្វើការបាន ចុះចំពោះខ្ញុំពិការដូចគ្នា ខ្ញុំខំធ្វើការឲ្យបានដូចគេ»។
ស្ត្រីពិការភ្នែក ឈ្មោះ លី ស្រីរ័ត្ន ជាភរិយាប្រកបរបរម៉ាស្សាដែរ ឲ្យដឹងថា កាលពីអាយុ ១៦ឆ្នាំ គាត់ចេះតែស្រវាំងមើលអ្វីមិនសូវច្បាស់។ កន្លះឆ្នាំក្រោយមក ភ្នែកមើលលែងឃើញ គ្រូពេទ្យប្រាប់ថា ជំងឺទឹកដក់បាតភ្នែកដំណាក់កាលចុងក្រោយហួសការព្យាបាលហើយ។ បច្ចុប្បន្ន គាត់ប្រកបរបរម៉ាស្សានេះទាំង ២នាក់ប្ដីប្រពន្ធ ដើម្បីចិញ្ចឹមកូនប្រុសស្រីឲ្យមានអាហារហូបគ្រប់គ្រាន់ និងជំរុញឲ្យពួកគេរៀនចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ដើម្បីលើកស្ទួយកម្រិតជីវភាពគ្រួសារ។ លោកស្រីបន្តថា របរម៉ាស្សាជនពិការភ្នែកនេះ ត្រូវបានភ្ញៀវដែលចូលទៅឲ្យពួកគាត់ជួយសម្រួលការឈឺចាប់ក្នុងសរសៃ ឬអស់កម្លាំងជាដើម ផ្តល់កិត្តិយសឲ្យពួកគាត់ ដោយមិនបានមើលងាយ ឬរើសអើងជនពិការទេ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ភ្ញៀវភាគច្រើនបានផ្តល់លុយក្រៅសេវា (លុយធីប) ជួយពួកគាត់ទៀត៖ «ការងារហ្នឹងហត់នឿយដែរ ព្រោះពេលខ្លះភ្ញៀវគាត់ចង់បានធ្ងន់ អ៊ីចឹង គឺយើងប្រឹងកម្លាំងដែរ បើភ្ញៀវគាត់ចង់បានរៀងស្រាលៗ គឺយើងអត់សូវប្រឹងទេ។ អ៊ីចឹងបានន័យថា វាហត់នឿយដែរ ព្រោះយើងម៉ាស្សាប្រើនឹងដៃ។ ខ្ញុំមើលអត់ឃើញអ៊ីចឹង ខ្ញុំប្រើនឹងដៃណាស់ ដល់អ៊ីចឹងពេលដែលយើងប្រឹងទៅ វាចុករោយដៃ ហើយជើងអីដែរ»។
លោកស្រីបន្ថែមថា អតិថិជនខ្លះគាត់ចុកដៃជើង ត្បៀតសម្ពាធឈាម លោកស្រីគ្រាន់តែយកដៃទៅស្ទាប អាចដឹងថាវាមានសភាពខុសពីធម្មតា ដូច្នេះការធ្វើម៉ាស្សាមិនមែនចេះតែចុក ឬច្របាច់នោះទេ ទាល់តែចេះជំនាញដែរ ទើបភ្ញៀវចូលចិត្តឲ្យគាត់ម៉ាស្សា។ លោកស្រីថា គាត់ជ្រើសរើសយកការងារម៉ាស្សានេះ គឺមិនចង់យកពិការភាពដើរសុំលុយនាំឲ្យខូចសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈទេ ព្រោះរបរម៉ាស្សាបានជួយឲ្យក្រុមគ្រួសារគាត់ ទទួលបានចំណូលគ្រាន់បើ បើធៀបនឹងបងប្អូនដែលធ្វើកម្មករ និងអ្នកធ្វើស្រែ៖ «បើអត់ភ្ញៀវអ៊ីចឹងទៅ វាអាចបាន ៣ ទៅ ៤ម៉ោង បើមានភ្ញៀវវាអាចដល់ ៧ ទៅ ៨ម៉ោង វាអត់ទៀង ព្រោះថ្ងៃណាដែលមានភ្ញៀវច្រើន វាអាចបានច្រើន ពេលខ្លះវាអាចបានដល់ ១០ម៉ោងទៀតនោះ។ កម្លាំងដៃអាចទៅរួច ព្រោះយើងស៊ាំក្នុងការងារនេះ ហើយវារៀងណែនក្នុងទ្រូងនៅពេលដែលយើងប្រឹងខ្លាំង ព្រោះយើងប្រឹងដៃទៅវាយោគដល់ក្នុងទ្រូង។ បើថ្ងៃណាដែលយើងប្រឹងខ្លាំង គឺយើងអស់កម្លាំងដែរ តែយើងញ៉ាំអីទៅ វាអាចមានកម្លាំង យើងអាចធ្វើការបន្តទៅទៀតបាន»។
បន្ថែមលើភរិយាកំពុងលើកឡើងនោះ លោក សែម ប្រុស អះអាងថា ប្អូនស្រីភ្លោះជាមួយគាត់បានបោះបង់ការធ្វើស្រែនៅឃុំជាងទង ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ មកធ្វើកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរ ប៉ុន្តែពួកគេត្អូញថា មិនអាចសល់ប្រាក់ឲ្យកូន ៣នាក់បានរៀនប្រសើរឡើយ៖ «ប្អូនខ្ញុំភ្លោះជាមួយខ្ញុំហ្នឹង មានប្ដីហើយ បានកូន ៣នាក់ហើយ តែគេមើលឃើញ គេធ្វើការរោងចក្រ ប៉ុន្តែគេរស់នៅយ៉ាប់យ៉ឺនជាងខ្ញុំ ដោយសារគ្នាធ្វើការរោងចក្រ បានមកចិញ្ចឹមតែមួយខ្លួន ប្ដីគ្នារត់ម៉ូតូឌុប និងធ្វើសំណង់បន្តិចបន្តួច»។
នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការជនពិការកម្ពុជា លោក ងិន សៅរ័ត្ន ថ្លែងថា អង្គការនេះមិនមានចំនួនតួលេខជាក់លាក់អំពីជនពិការភ្នែក ដែលប្រកបរបរម៉ាស្សាថាមានចំនួនប៉ុន្មាននាក់ទេ។ លោកថា ពួកគេចេះជំនាញម៉ាស្សា ហើយបានបង្រៀនគ្នាបន្ត រួចសហការគ្នាបើកមុខរបរម៉ាស្សាតាមផ្ទះ ដោយពួកគេប្រឹងប្រែងរកចំណូលចិញ្ចឹមជីវិត មិនរង់ចាំឲ្យគេចិញ្ចឹម ឬចាំតែលើកដៃសុំទានឡើយ៖ «គាត់បើកជំនាញម៉ាស្សា គាត់បើកប្រគំតន្ត្រី ទាំងនេះជាសិទ្ធិរបស់ពួកគាត់ក្នុងការស្វែងរកថវិកា ដើម្បីចិញ្ចឹមក្រុមគាត់ ក៏ប្រសើរជាងគាត់លើកដៃសុំគេ ហើយប្រសើរជាងគាត់រង់ចាំ រង់ចាំគេចិញ្ចឹម មានន័យថា បើគាត់ បើសិនជាគាត់មានសមត្ថភាព មានលទ្ធភាពផ្តល់សេវាជូនសាធារណជន ដើម្បីឲ្យគេមកទទួលសេវា ខ្ញុំគិតថា នេះគឺជាការរស់នៅប្រកបទៅដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់គាត់ ដែលយើងគួរតែលើកទឹកចិត្តគាត់ ដើម្បីឲ្យគាត់មានជំនាញបែបហ្នឹង ហើយយើងគួរតែរួមគ្នាប្រើប្រាស់សេវារបស់គាត់ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងម៉េចឲ្យពួកគាត់អាចរកចំណូលដើម្បីចិញ្ចឹមគ្រួសារ និងរស់នៅដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរដូចអ្នកមិនពិការ»។
ម្ចាស់ហាងម៉ាស្សាចាប់សរសៃដោយជនពិការភ្នែក អ្នកស្រី នួន ស៊ីថុន ឲ្យដឹងថា មានជនពិការភ្នែក ១០នាក់ ក្នុងនោះស្រី ៣នាក់ សុទ្ធតែជំនាញម៉ាស្សា និងសម្រួលសរសៃបម្រើជូនអតិថិជនចាប់ពីម៉ោង ៧ព្រឹក ដល់ម៉ោង ១០យប់។ តម្លៃម៉ាស្សាក្នុង ១ម៉ោងចន្លោះពី ៣ដុល្លារកន្លះ ទៅ ៤ដុល្លារកន្លះ តាមការប្រើម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ឬកង្ហារនៅពេលចូលទៅបន្ទប់ម៉ាស្សា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។