ការផ្ទុះឆ្លងរាលដាលមេរោគអេដស៍នៅឃុំរកា ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង មានរយៈពេលជាងមួយឆ្នាំមកហើយ។ រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំមកនេះ មានប្រជាពលរដ្ឋផ្ទុកមេរោគអេដស៍ជិត ៣០០នាក់ ក្នុងចំណោមនោះ ១១នាក់បានស្លាប់។ ចំណែកឯគ្រូពេទ្យដែលចាក់ថ្នាំចម្លងមេរោគអេដស៍ដល់ប្រជាពលរដ្ឋនោះ ត្រូវបានតុលាការផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារចំនួន ២៥ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ ៥លានរៀល ចូលថវិការដ្ឋ។ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើន មិនពេញចិត្តនឹងសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការនោះទេ ដោយពួកគាត់ចង់ឲ្យតុលាការដាក់ទោសអស់មួយជីវិត។
តើស្ថានភាពរស់នៅរបស់អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ទាំងនោះយ៉ាងដូចម្ដេចដែរ? តើអាជ្ញាធរ និងអង្គការពាក់ព័ន្ធ មានវិធានការអ្វីខ្លះដើម្បីជួយពួកគាត់ក្នុងឆ្នាំខាងមុខ?
ចាប់តាំងពីមេរោគអេដស៍ផ្ទុះឡើងនៅឃុំរកា មក មានរថយន្តតូចធំ ទាំងរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធនានា ព្រមទាំងប្រជាពលរដ្ឋមកពីទីជិតទីឆ្ងាយចេញចូលសួរសុខទុក្ខអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍នៅឃុំនោះជាបន្តបន្ទាប់។ ចំណែកឯការអភិវឌ្ឍវិញ ទាំងផ្នែកផ្លូវថ្នល់ និងសុខាភិបាល ជាដើម មានការរីកចម្រើនជាងពេលមុនៗ មានជាអាទិ៍ ការពង្រីកផ្លូវលំធំជាងមុន និងក្រាលកៅស៊ូចេញពីផ្លូវជាតិលេខ៥ ឆ្ពោះទៅឃុំរកា និងសាងសង់អគារមណ្ឌលសុខភាពមួយខ្នងកម្ពស់ ៣ជាន់ សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺដល់អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍នៅក្នុងមូលដ្ឋាននេះ ជាដើម។
ទោះយ៉ាងណា អង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលប្រចាំការជាប់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ លើកឡើងថា ការអភិវឌ្ឍនេះមិនស្មើនឹងសោកនាដកម្មរបស់ប្រជាពលរដ្ឋផ្ទុកមេរោគអេដស៍នោះឡើយ។
ប្រធានអង្គការពុទ្ធសាសនាដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ប្រចាំខេត្តបាត់ដំបង លោក ប៉ុក សុជាតិ មានប្រសាសន៍ថា ការអភិវឌ្ឍនោះគ្រាន់តែជាការជួយរំលែកទុក្ខដល់ប្រជាពលរដ្ឋបានមួយផ្នែកតូចប៉ុណ្ណោះ មានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋមិនទទួលបានផលចំណេញពីការអភិវឌ្ឍនេះឡើយ៖ «យើងគិតថា ភាពអាម៉ាស់របស់អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍នៅឃុំរកា នឹងមានដិតដាមជាបន្តបន្ទាប់គ្មានថ្ងៃលុបលាងបាននោះទេ»។
ចាប់តាំងពីផ្ទុះមេរោគអេដស៍នៅឃុំរកា នៅដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៤ មក ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនមិនបានចេញទៅធ្វើការងារឆ្ងាយពីផ្ទះសម្បែង ដូចពេលមិនទាន់ផ្ទុកមេរោគអេដស៍នោះទេ។ ពួកគាត់ត្រូវជាប់រវល់ទៅបើកថ្នាំពន្យារអាយុជីវិតសម្រាប់លេបសឹងរៀងរាល់ខែ ហើយត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យញឹកញាប់ទៀតផង។ អំឡុងពេលលេបថ្នាំនេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្លះដែលថ្នាំធ្វើទុក្ខក្នុងខ្លួនខ្លាំងពេក ធ្វើឲ្យគ្មានកម្លាំងកំហែង និងពុំអាចធ្វើការងារអ្វីធ្ងន់បានឡើយ។ បញ្ហានេះ គ្រួសារអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍មួយចំនួនដែលជំពាក់ប្រាក់ស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ធ្វើឲ្យពួកគាត់ពុំមានលទ្ធភាពរកប្រាក់សងបំណុលគេបាននោះទេ។ ត្រង់ចំណុចនេះ កន្លងទៅមានអង្គការសង្គមស៊ីវិលពាក់ព័ន្ធជាច្រើន បានចុះអប់រំផ្ដល់កម្លាំងចិត្តដល់អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ទាំងនោះជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីជួយពួកគាត់ឲ្យមានភាពកក់ក្ដៅ និងបង្កើតសហគមន៍បណ្ដុះផ្សិតនៅក្នុងវត្តរកា ដើម្បីជួយរកប្រាក់ចំណូលជូនគ្រួសារពួកគាត់។ ទោះយ៉ាងណា ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនបានបោះបង់ការលេបថ្នាំពន្យារអាយុជីវិត ដោយសារលេបថ្នាំទៅថ្នាំធ្វើទុក្ខក្នុងខ្លួនរបស់ពួកគាត់។
ប្រធានអង្គការបណ្ដាញអ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍នៅកម្ពុជា លោក ស៊ន សុធារិទ្ធ មានប្រសាសន៍ថា អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ដែលបោះបង់ការលេបថ្នាំពន្យារអាយុជីវិតមានប្រមាណ ២៥នាក់ ដែលភាគច្រើនជាមនុស្សចាស់មានសុខភាពទ្រុឌទ្រោម ក្នុងចំណោមនោះមានប្រជាពលរដ្ឋប្រហែល ២នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលងាកទៅប្រើប្រាស់ថ្នាំពន្យារអាយុជីវិតឡើងវិញ បន្ទាប់ពីមានការណែនាំពីសំណាក់គ្រូពេទ្យនោះ៖ «ពួកគាត់លើកឡើងថា សុខចិត្តស្លាប់មិនលេបថ្នាំពន្យារអាយុជីវិតទៀតទេ។ បញ្ហានេះ ខាងបុគ្គលិកអង្គការរបស់ខ្ញុំនៅតែបន្តការងារចុះពន្យល់ដល់ពួកគាត់ទៀត ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍លេបថ្នាំ ប្រឆាំងនឹងមេរោគអេដស៍ឲ្យបានគ្រប់គ្នា»។
ត្រង់ចំណុចនេះ ប្រធានមន្ទីរសុខាភិបាលខេត្តបាត់ដំបង លោក ស៊ូ សានិត មានប្រសាសន៍ថា ប្រជាពលរដ្ឋដែលបោះបង់ការលេបថ្នាំពន្យារអាយុជីវិតមានចំនួនតិចតួចទេ ហើយមានអាយុចាប់ពី ៦០ឆ្នាំឡើងទៅ។ លោកអះអាងថា បញ្ហានេះ មន្ទីរសុខាភិបាលតែងចុះអប់រំពួកគាត់ឲ្យបានយល់ដឹងអំពីអត្ថប្រយោជន៍ នៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំនោះដែរ តែពុំទទួលបានលទ្ធផល៖ «បាទ! បញ្ហានេះពុំមែនខាងមន្ទីរសុខាភិបាល ឲ្យគាត់បង់ថ្នាំលេបទេ តែពួកគាត់មិនលេបថ្នាំដោយខ្លួនឯង បើទោះជាយើងពន្យល់គាត់យ៉ាងណា ក៏គាត់មិនស្ដាប់ដែរ»។
លោក ស៊ូ សានិត បញ្ជាក់ទៀតថា ក្រសួងសុខាភិបាល បានបញ្ជូនគ្រូពេទ្យជំនាញប្រចាំការនៅមណ្ឌលសុខភាពរកា ដើម្បីព្យាបាលប្រជាពលរដ្ឋរៀងរាល់ម៉ោងធ្វើការ។ ដោយឡែកនៅឆ្នាំ២០១៦ នឹងបើកសម្ពាធអគារសាងសង់ថ្មីនៅមណ្ឌលសុខភាពរកា ដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ផ្លូវការជាមន្ទីរពេទ្យបង្អែកកម្រិតទី១ សម្រាប់ព្យាបាលអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ទាំងមនុស្សចាស់ និងកុមារ ដោយមិនបាច់ទៅព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តបាត់ដំបង ឬមន្ទីរពេទ្យផ្សេងទៀតឡើយ។ លោកឲ្យដឹងទៀតថា មន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្តបាត់ដំបង នឹងផ្ដល់ជំនួយក្នុងការសង់អណ្ដូងទឹក បង្គន់អនាម័យជូនគ្រួសារអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ និងសង់ប្រព័ន្ធទឹកស្អាតសម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងឃុំរកា តែម្ដង។
កាលពីថ្ងៃទី៣ ធ្នូ កន្លងទៅ សាលាដំបូងខេត្តបាត់ដំបង ប្រកាសសាលក្រមផ្ដន្ទាទោសគ្រូពេទ្យ យ៉ែម ជ្រិន ដាក់គុក ២៥ឆ្នាំ ក្រោមបទចោទប្រកាន់ចំនួន ៣ករណី គឺបទបើកកន្លែងពិគ្រោះព្យាបាលជំងឺដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងសុខាភិបាល បទអំពើឃោរឃៅពាក់ព័ន្ធនឹងឃាតកម្ម និងបទចម្លងមេរោគអេដស៍ទៅអ្នកដទៃដោយចេតនា ប៉ុន្តែក្នុងករណីនេះ តុលាការបានកែប្រែបទចោទមួយករណី គឺពីបទអំពើឃោរឃៅពាក់ព័ន្ធនឹងឃាតកម្ម ទៅជាបទទារុណកម្មដែលមានស្ថានទម្ងន់ទោស ដោយសារតែមរណភាពនៃជនរងគ្រោះប្រព្រឹត្តនៅឃុំរកា ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង អំឡុងឆ្នាំ១៩៩៦ ដល់ឆ្នាំ២០១៤ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ រហូតមកទល់ពេលនេះ ប្រជាពលរដ្ឋដែលផ្ទុកមេរោគអេដស៍នៅឃុំរកា ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង សរុបចំនួន ២៩២នាក់ ក្នុងចំណោមនោះ មានអ្នកស្លាប់ចំនួន ១១នាក់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។