នៅក្នុងទិវាអន្តរជាតិប្រជាធិបតេយ្យ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ក្រុមអង្គការសមាគមក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួននៅកម្ពុជា ស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលបន្តជំរុញឲ្យមានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងបញ្ចូលស្ត្រីក្នុងវិស័យនយោបាយឲ្យបានច្រើននៅថ្ងៃអនាគត។ ប៉ុន្តែមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអះអាងថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ឬសិទ្ធិបញ្ចេញមតិនៅកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានបើកចំហដល់គ្រប់គណបក្សនយោបាយ និងសង្គមស៊ីវិលជាងប្រទេសមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់។
ការប្រារព្ធទិវាអន្តរជាតិនេះ ធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យខេមរៈ ដោយមានតំណាងអង្គការសមាគមមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងនិស្សិតមកពីតាមសកលវិទ្យាល័យនានាចូលរួម ហើយមានបំណងបង្ហាញអំពីស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យកំពុងកើតមាននៅកម្ពុជា។
លោក គល់ បញ្ហា នាយកប្រតិបត្តិអង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel) ស្ថិតក្នុងចំណោមសង្គមស៊ីវិលផ្សេងទៀត បានឲ្យដឹងថា ប្រទេសកម្ពុជា មានឧបសគ្គជាច្រើនទាក់ទងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ។ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ជាថ្ងៃទិវាអន្តរជាតិប្រជាធិបតេយ្យនេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិលបានលើកយកប្រធានបទចំនួន ៣មកបង្ហាញ មានដូចជា ការផ្សះផ្សាជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ សមភាពរវាងស្ត្រីនិងបុរសក្នុងវិស័យនយោបាយ និងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ។
លោកបន្តថា ចំណុចចម្បងទាំង ៣នេះ ទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលជួយជំរុញ និងត្រូវដំណោះស្រាយឲ្យបានច្រើននៅថ្ងៃអនាគត។
លោក គល់ បញ្ហា បញ្ជាក់ថា ការផ្សះផ្សាជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់ និងត្រូវធ្វើតាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយយុត្តិធម៌ដើម្បីយកអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ និងនីតិប្រតិបត្តិ។ ជាងនេះ ការកំណត់អាណត្តិរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រឹមពីរអាណត្តិ ឬស្នើ រយៈពេល ១០ឆ្នាំ គឺមានសារសំខាន់ក្នុងការប្ដូរអំណាចដឹកនាំ ឬនីតិប្រតិបត្តិរវាងអ្នកនយោបាយនៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។
លោកឲ្យដឹងថា ស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យ ឬសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា អាចនឹងមានភាពប្រសើរនៅថ្ងៃអនាគត បន្ទាប់ពីគណបក្សនយោបាយទាំងពីរ និងរដ្ឋសភា រួមគ្នាអនុវត្ត និងធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់មួយចំនួនថ្មីៗនេះ ជាពិសេសបានបើកទីលានប្រជាធិបតេយ្យឲ្យពលរដ្ឋបានសម្ដែងមតិឡើងវិញ៖ «យើងរកឃើញចំណុច ៣ហ្នឹងជាស្នូលនៃដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា អាចមានការរីកចំរើន បើសិនជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងតាមឆន្ទៈនយោបាយ ការដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលរបស់រដ្ឋសភា ដើម្បីយកទៅអនុវត្តន៍។ ចំណុចចំនួន ៣ ដែលយើងជួយផ្ដល់យោបល់ហ្នឹង យើងគិតថា ប្រហែលជាជួយឲ្យលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ហ្នឹងបោះជំហានទៅមុខនៅក្នុងអ្វីដែលជាគោលដៅធ្វើឲ្យមានភាពរុងរឿងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង»។
ឆ្លើយតបបញ្ហានេះ លោក ផៃ ស៊ីផាន មន្ត្រីនាំពាក្យទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីមានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលបានបើកទូលាយដល់សិទ្ធិបញ្ចេញមតិច្រើនជាងប្រទេសមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ ហើយថា សិទ្ធិ ឬលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គឺរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបើកទូលាយដល់គ្រប់គណបក្សនយោបាយ និងសង្គមស៊ីវិលដោយគ្មានការរើសអើង។
ទោះជាបែបនេះក្តី សង្គមស៊ីវិលអះអាងថា កម្ពុជានៅមានឧបសគ្គ ឬបញ្ហាជាច្រើន មានដូចជា មិនទាន់មានការផ្សះផ្សាជាតិ និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិឲ្យបានទូលំទូលាយទេ។
ត្រង់ចំណុចនេះ លោក ផៃ ស៊ីផាន បញ្ជាក់ថា នៅលើពិភពលោកមិនទាន់មានប្រទេសណាមួយហ៊ានអះអាងថា ប្រទេសខ្លួនមានប្រជាធិបតេយ្យ ១០០ភាគរយទេ សូម្បីតែសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ស្ថិតក្នុងការតម្រង់ទិសទៅមុខជារហូតដែរ។ លោកបន្តថា ទោះបីកម្ពុជា មិនទាន់មានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបាន ១០០ភាគរយបែបណាក្តី ក៏ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតឲ្យមានស្ថិរភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសិទ្ធិក្នុងការសម្ដែងមតិ ដោយគ្មានការរើសអើងក្រុម ឬគណបក្សនយោបាយណាមួយទេ ជាពិសេស ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មកដល់ឆ្នាំ២០១៤។
លោក ផៃ ស៊ីផាន៖ «នៅក្នុងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យយើងមើលឃើញអ្វីដែលបានជះពីប្រជាធិបតេយ្យ ដែលយើងកសាងបាន គឺសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនយោបាយ ហើយបានប៉ះរហូតដល់កំណើននៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាយើង។ យើងឃើញមាន ៧,៥ភាគរយ នៃផល ជីឌីភី (GDP)។ ចំពោះចំណូលកើនជាង ១ពាន់ដុល្លារក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ។ នេះជាហេតុផលដែលយើងទទួលបាន និងរហូតដល់ពេលនេះ យើងកំពុងតែអបអរសាទរនូវអ្វីដែលជាទស្សនាទាននៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គឺយើងបានធ្វើច្រើនណាស់។ ទាំងនេះគឺជាសមិទ្ធផលដែលត្រូវតែគោរព ត្រូវតែវាយតម្លៃខ្ពស់ និងមោទនភាពសម្រាប់យើងជាខ្មែរទាំងអស់គ្នា»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងទិវាអន្តរជាតិប្រជាធិបតេយ្យឆ្នាំនេះ ក្រុមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួននៅកម្ពុជា ក៏បានរួមគ្នាចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ អបអរសាទរដូចគ្នា បណ្ដាប្រទេសនៅលើពិភពលោកដែលប្រារព្ធទិវាអន្តរជាតិនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីគាំទ្រនិងរំលឹកពីគុណតម្លៃជាសកលនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ហើយបានស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលចូលរួមគាំទ្រ និងសហការជំរុញឲ្យដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរីកចម្រើនច្រើនថែមទៀតនៅថ្ងៃអនាគត៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។