ស្ថានភាពនយោបាយកំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពចម្រូងចម្រាសនៅឡើយនេះ បានបង្កការលំបាកដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការប្រើប្រាស់សិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងសិទ្ធិតវ៉ាផ្សេងៗតាមផ្លូវច្បាប់។ ក្រុមអ្នកច្បាប់បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលឯកបក្សកំពុងតែគាបសង្កត់ប្រជាពលរដ្ឋផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
អ្នកវិភាគនយោបាយនិងអ្នកច្បាប់បានពន្យល់ថា សកម្មភាពអាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញ បានចាប់ខ្លួនអ្នកតវ៉ា ឬអ្នកដាក់ញត្តិនៅតាមស្ថានទូតនេះ ជាសកម្មភាពដែលរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលឈប់អត់ធ្មត់ និងបង្ហាញសាច់ដុំដាក់បក្សប្រឆាំងក្នុងការបង្ក្រាបលើក្រុមបាតុករ។
ប្រធានកម្មវិធីនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ លោក ហួន ជុនឌី មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរក្រុងបានធ្វើបាបខ្លួនប្រជាពលរដ្ឋនេះជារឿងខុសច្បាប់ ពីព្រោះថា សង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបត្រូវបានធានាក្នុងការធ្វើបាតុកម្មនិងសម្ដែងមតិ។
លោកបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើខុសនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ៖ «ប្រជាពលរដ្ឋធ្វើអ៊ីចឹងឃើញថា គ្មានខុសឆ្គងអ្វីទេ ត្រូវនឹងបទល្មើស មានបទល្មើសណាដែលធ្វើឲ្យអាជ្ញាធរចាប់អ៊ីចឹង ឬត្រូវចោទប្រកាន់អ៊ីចឹង?»។
ប្រទេសកម្ពុជា បានក្លាយជារដ្ឋភាគីនៃកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩២។ មាត្រា៣១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញធានាការពារអនុសញ្ញានេះថា ជាផ្នែកមួយនៃច្បាប់កម្ពុជា ហើយមាត្រាដទៃទៀត គូសបញ្ជាក់ឡើងវិញ ពីការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ក្នុងការធានាថា ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់អាចអាស្រ័យនូវសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយរបស់ពួកគេតាមវិសាលភាពពេញលេញបំផុតតាមតែអាចធ្វើទៅបាន។
សេចក្ដីប្រទេសនៃសិទ្ធិក្នុងជំពូកទី៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រួមមានការពារអាយុជីវិត សន្តិសុខ និងសេរីភាព សិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិបង្កើតសហជីព ការធានាការពារតាមផ្លូវច្បាប់ជាមូលដ្ឋានចំពោះការចាប់ខ្លួន និងការឃុំខ្លួន សេរីភាពក្នុងការដើរហើរ សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ សេរីភាពខាងសាសនា ឯករាជភាពតុលាការ ត្រូវធានាការពារនៅក្នុងជំពូកទី១១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
អាជ្ញាធរក្រុងបានចាប់ខ្លួនលោក សុខ ឈុនអឿង ជាអនុប្រធានស្ដីទីសមាគមប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ កាលពីថ្ងៃទី២០ មករា និងចាប់ខ្លួនចំនួន ១១នាក់ទៀតនៅថ្ងៃទី២១ មករា នៅខណៈអ្នកទាំងនេះយកញត្តិទៅដាក់ស្ថានទូតនានា ដើម្បីទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងមនុស្ស ២៣នាក់ ដែលអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនក្នុងការបង្ក្រាបកម្មករកាលពីថ្ងៃទី២ និងទី៣ មករា កន្លងទៅ។
ទោះបីជាការចាប់ខ្លួនតំណាងអង្គការ និងតំណាងប្រជាពលរដ្ឋចាប់ឃុំខ្លួនក្នុងរយៈពេលខ្លីក្ដី ក៏ប៉ុន្តែអ្នកច្បាប់បានលើកឡើងថា ជាសកម្មភាពខុសច្បាប់។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកដែលត្រូវចាប់ខ្លួនទាំងនោះ មុននឹងអាជ្ញាធរដោះលែងវិញ គឺត្រូវបានធ្វើកិច្ចសន្យាជាលក្ខខណ្ឌមុននឹងឲ្យចាកចេញពីទីឃុំឃាំង។ កិច្ចសន្យាទាំងនោះមានដូចជាហាមមិនឲ្យធ្វើបាតុកម្មខុសច្បាប់ ហាមមិនឲ្យញុះញង់ឲ្យមានបាតុកម្ម ឬកូដកម្ម និងត្រូវរាយការណ៍ពីសកម្មភាពទាំងឡាយដែលខុសច្បាប់។
អ្នកច្បាប់លើកឡើងថា សកម្មភាពឲ្យកិច្ចសន្យាក្រោយការចាប់ខ្លួនបែបនេះ ជាសកម្មភាពដែលគេអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសប្រកាន់របបកុម្មុយនិស្ត ពីព្រោះថា ប្រជាពលរដ្ឋនិងតំណាងសហជីពទាំងនេះគ្មានធ្វើខុសអ្វីទេ។
ប្រធានអង្កេតនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក នី ចរិយា មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរក្រុងបានធ្វើកិច្ចសន្យាជាមួយប្រជាពលរដ្ឋដែលចាប់ទៅនោះ ជាកិច្ចសន្យាខុសច្បាប់។
លោកបញ្ជាក់ថា ពួកគាត់មិនបានធ្វើអ្វីខុសច្បាប់ទេ ដូច្នេះអ្នកដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួននោះ មិនចាំបាច់គោរពកិច្ចសន្យានេះទេ៖ «ហើយមួយទៀត ប្រជាពលរដ្ឋមិនចាំបាច់គោរពបទបញ្ជាដែលអាជ្ញាធរបានហាមមិនឲ្យជួបជុំគ្នានោះទេ គឺគ្មានច្បាប់ណាមួយចែងអំពីបញ្ហានេះ»។
មន្ត្រីនាំពាក្យសាលារាជធានីភ្នំពេញ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ មានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរបានចាប់ខ្លួនលោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានសហភាពសហជីពកម្ពុជា អ្នកស្រី ទេព វន្នី តំណាងសហគមន៍បឹងកក់ និងប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនទៀតនេះ គឺដើម្បីយកពួកគាត់ទៅណែនាំកុំឲ្យធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់ ពីព្រោះថា ពួកគាត់ជួបជុំគ្នានេះ មិនមានច្បាប់អនុញ្ញាតនោះឡើយ។
លោក ឡុង ឌីម៉ង់ អះអាងថា សាលារាជធានីភ្នំពេញ នឹងអនុញ្ញាតឲ្យជួបជុំគ្នាឡើងវិញនៅពេលស្ថានភាពនយោបាយមានលក្ខណៈល្អប្រសើរឡើងវិញ៖ «ការយកញត្តិទៅដាក់នៅតាមស្ថានទូតនានា ដូច្នេះការការពារស្ថានទូតនានានោះ ជាកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាល»។
ការរឹតបន្តឹងពីការជួបជុំគ្នា ឬហាមមិនឲ្យធ្វើបាតុកម្មនេះ បានកើតមាននៅខណៈដែលស្ថានភាពជាប់គាំងនយោបាយបានអូសបន្លាយពេលតាំងពីខែកក្កដា មកដល់ពេលនេះ មិនទាន់ដោះស្រាយបញ្ចប់នៅឡើយ ហើយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានធ្វើបាតុកម្មជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីទាមទារឲ្យបោះឆ្នោតឡើងវិញជាដើម។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែងព្រមាននៅឯខែត្រក្រចេះ កាលពីថ្ងៃទី១៨ មករា ថា ការធ្វើបាតុកម្មនេះធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅទីក្រុង ទាំងប្រជាពលរដ្ឋ ទាំងអាជីវករ លំបាកក្នុងការប្រកបអាជីវកម្មជាដើម៖ «ជាក់ស្ដែងដំណើរការធម្មតា គ្មានម៉ែអាណាទៅធ្វើបាតុកម្មគ្មានច្រូតស្រូវនោះទ វាគ្មាន! នៅក្រុងភ្នំពេញ គេត្រូវការលក់ដូរ គេត្រូវការដើរលេង នៅភ្នំពេញ ស្ទះចរាចរណ៍ គេជេរម្ដាយចង់ងាប់។ ឃើញគេមិនមាត់ៗ... ដល់ម៉ោងត្រូវធ្វើហើយ អានេះនិយាយគ្នាឲ្យច្បាស់ មិនមែនជាការគំរាមទេ តែនេះជាការអនុវត្តច្បាប់»។
បន្ថែមពីលើនេះ សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ បានឲ្យដឹងថា នៅក្នុងស្ថានភាពនយោបាយបែបនេះ ក្រសួងសូមឲ្យផ្អាកការជួបជុំគ្នា ការដង្ហែក្បួននានា និងការធ្វើបាតុកម្ម ត្រូវផ្អាកជាបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីធានាសន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងរបៀបរៀបរយសង្គម។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ អ្នករាយការណ៍ពិសេសនៃអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជា លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី (Surya Subedi) មានប្រសាសន៍នៅក្នុងសន្និសីទកាសែតនៅមុនពេលបញ្ចប់បេសកកម្មនៅកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១៦ មករា ដោយលោកថ្កោលទោសដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ចំពោះការបង្ក្រាបបាតុកម្មអហិង្សានេះ។
លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី បញ្ជាក់ថា ការហាមបណ្ដោះអាសន្នមិនឲ្យធ្វើបាតុកម្មនេះ លោកសូមឲ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ជាក់ពីមូលដ្ឋានច្បាប់ និងមូលហេតុចំពោះបម្រាមនេះឲ្យបានច្បាស់លាស់ ដោយលោកបានលើកពីមាត្រា៤ នៃកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយវិធានការទាំងឡាយណាដែលងាកចេញពីកាតព្វកិច្ចដែលមានចែងក្នុងកតិកាសញ្ញានេះ អាចធ្វើឡើងបានតែក្នុងកម្រិតតឹងរ៉ឹងមួយដែលតម្រូវដោយស្ថានភាពចាំបាច់ក្នុងភាពអាសន្នជាសាធារណៈប៉ុណ្ណោះ ដែលគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិតប្រទេសជាតិ និងស្ថានភាពចាំបាច់ក្នុងភាពអាសន្នជាសាធារណៈត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការ។
លោកស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលដកបម្រាមនេះចេញវិញ ពីព្រោះថា លោកមិនបានឃើញប្រទេសកម្ពុជា មានការប្រកាសជាផ្លូវការពីស្ថានភាពអាសន្នជាសាធារណៈនៃភាពធ្ងន់ធ្ងរដែលជាការគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិតប្រទេសជាតិឡើយ។
អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយនិងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច ពន្យល់ថា សកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ជានយោបាយដើរធាក់ថយក្រោយ ពោលគឺផ្ទុយពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា នាសតវត្សទី២១ មិនខុសពីទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០ ទេ ដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើការចាប់ខ្លួនប្រជាពលរដ្ឋនៅពេលជួបជុំគ្នា ការធ្វើបាតុកម្មនេះ។
អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយបានលើកឡើងថា សកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលឯកបក្សនេះ ជាសកម្មភាពចាប់បង្ខំឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិងាកមកកាន់តុចរចាវិញ ចំពោះការដាក់សម្ពាធលើគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានក្នុងការជួបជុំគ្នា ឬការធ្វើបាតុកម្ម ពិសេសការចាប់ឃុំឃាំងប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ២៣នាក់ និងការបាញ់សម្លាប់ក្នុងការបង្ក្រាបបាតុករអហិង្សានោះ។ សកម្មភាពបែបនេះ ជាការបង្ហាញសាច់ដុំក្នុងការបង្ក្រាប ទោះបីជាផ្ទុយពីច្បាប់ធ្វើបាតុកម្ម និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិមួយចំនួនក៏ដោយ។ ម្យ៉ាងទៀត រដ្ឋាភិបាលចង់បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលឯកបក្សឈប់បន្តការអត់ធ្មត់បន្តទៅទៀត នៅខណៈដែលសហគមន៍អន្តរជាតិ កំពុងដាក់គំនាបជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជាការប្រកាសផ្ដាច់ជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។