មន្ត្រី​អន្តរជាតិ​គ្រោង​សរសេរ​លិខិត​កោះ​ប្រជុំ​ប្រទេស​ម្ចាស់​ហត្ថលេខី​ពី​សន្ធិសញ្ញា​ទីក្រុង​ប៉ារីស

ដោយ ជី វិតា
2017-10-23
អ៊ីម៉ែល
មតិ
ចែករំលែក
បោះពុម្ព
  • បោះពុម្ព
  • ចែករំលែក
  • មតិ
  • អ៊ីម៉ែល
(ពី​ស្ដាំ) លោក ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន (Phil Robertson) នាយករង​នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី លោក មុខគុណដា ខាត់ថេល (Mukunda Kattel) នាយក​អង្គការForum Asia អ្នកស្រី កេតថៀ ឈៀស្សី (Katia Chirzzi) នាយករង​នៃ​ឧត្តមស្នងការ​សហប្រជាជាតិ​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​ការិយាល័យ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង​លោក ឃីងស្លី អាបុត្ត (Kingsley Abbott) ទីប្រឹក្សា​ច្បាប់​នៃ​គណៈកម្មការ​អ្នកច្បាប់​អន្តរជាតិ (ICJ) និង​ធ្លាប់​ធ្វើ​មន្ត្រី​ច្បាប់​ក្នុង​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម ក្នុង​សន្និសីទ​មួយ ក្នុង​ក្លឹប​អ្នកឆ្លើយឆ្លង​សារព័ត៌មាន​បរទេស (FCCT) នៅ​ទីក្រុង​បាងកក កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៧។
(ពី​ស្ដាំ) លោក ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន (Phil Robertson) នាយករង​នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី លោក មុខគុណដា ខាត់ថេល (Mukunda Kattel) នាយក​អង្គការForum Asia អ្នកស្រី កេតថៀ ឈៀស្សី (Katia Chirzzi) នាយករង​នៃ​ឧត្តមស្នងការ​សហប្រជាជាតិ​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​ការិយាល័យ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង​លោក ឃីងស្លី អាបុត្ត (Kingsley Abbott) ទីប្រឹក្សា​ច្បាប់​នៃ​គណៈកម្មការ​អ្នកច្បាប់​អន្តរជាតិ (ICJ) និង​ធ្លាប់​ធ្វើ​មន្ត្រី​ច្បាប់​ក្នុង​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម ក្នុង​សន្និសីទ​មួយ ក្នុង​ក្លឹប​អ្នកឆ្លើយឆ្លង​សារព័ត៌មាន​បរទេស (FCCT) នៅ​ទីក្រុង​បាងកក កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៨ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៧។
Photo of Forum Asia

ថ្ងៃទី២៣ តុលា ឆ្នាំ​២០១៧ នេះ​គឺជា​ខួប​២៦​ឆ្នាំ នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​។ កិច្ចព្រមព្រៀង​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដែល​មាន​ប្រទេស​ចំនួន​១៩ រួម​ទាំង​កម្ពុជា​ផង​ជា​ហត្ថលេខី​នោះ បាន​ជួយ​អោយ​កម្ពុជា​មានការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ ជា​លើកដំបូង​រៀបចំ​ដោយ​អង្គការសហប្រជាជាតិ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ និង​ប្រកាន់យក​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ពហុបក្ស រាជា​និយម អាស្រ័យ​ធម្មនុញ្ញ។

លើស​ពី​នេះ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ក៏បាន​ជួយ​អោយ​ជនភៀសខ្លួន​ខ្មែរ ជាង​៣​សែន​នាក់​អាច​ធ្វើ​មាតុភូមិនិវត្តន៍ ពី​ព្រំដែន​ខ្មែរ​-​ថៃ​ចូល​មក​កម្ពុជា​វិញ ព្រមទាំង​ជួយ​អោយ​កម្ពុជា​មាន​សង្គម​ស៊ីវិល អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​សេរីភាព សារព័ត៌មាន​នៅ​កម្ពុជា​ទៀត​ផង។

សង្គម​ស៊ីវិល និង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ យល់​ឃើញ​ថា ឥឡូវនេះ ស្មារតី​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស កំពុង​ត្រូវ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បំពារបំពាន​ធ្ងន់ធ្ងរ ដែល​ចាំបាច់​ត្រូវការ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ទាំង​១៩ កោះ​ប្រជុំ​ចាត់វិធានការ​នានា ជាបន្ទាន់​ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​មាត្រា​២៩ ដើម្បី​ការពារ​សន្ធិ​សញ្ញា​សន្តិភាព​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​នេះ។

នេះ​ជា​សម្ភាសន៍​ជាមួយ​លោក ឃីងស្លី អាបុត្ត (Kingsley Abbott) មន្ត្រី​ច្បាប់​ជាន់ខ្ពស់ នៃ​គណៈកម្មការ​អ្នកច្បាប់​អន្តរជាតិ (ICJ) ដែល​បាន​អំពាវនាវ​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត នា​ទីក្រុង​បាងកក កាលពី​ថ្ងៃទី១៨ តុលា អោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​កោះ​ប្រជុំ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី។

ស្ដាប់​សំឡេង​៖

សំណួរ៖ ជម្រាបសួរ​រលោក ឃីងស្លី។ នៅ​ក្នុង​សេចក្ដីថ្លែងការណ៍​មុន​នេះ លោក​ថា អង្គការ​របស់​លោក​នឹង​សរសេរ​លិខិត ផ្ញើ​ទៅ​ប្រទេស​ម្ចាស់​ហត្ថលេខី​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ឆ្នាំ​១៩៩១ ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​កាតព្វកិច្ច​របស់​ពួកគេ។ តើ​លោក​នឹង​សរសេរ​យ៉ាងម៉េច​និង​អ្នក​ណា​ខ្លះ​នឹង​ចូលរួម​ជាមួយ​លោក?

ឃីងស្លី៖ ខួប​២៦​ឆ្នាំ នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស នឹង​មកដល់​ថ្ងៃ​ទី​២៣ តុលា។ លិខិត​របស់​យើង នឹង​ផ្ញើ​ទៅ​ប្រទេស​ដែល​ជា​សហប្រធាន នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស គឺ​ប្រទេស​បារាំង និង​ឥណ្ឌូណេស៊ី ព្រមទាំង​ផ្ញើ​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​ទាំង​១៩ ដែល​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ដែរ។

អ្វី​ដែល​យើង​គួរ​ចងចាំ​នោះ​គឺថា កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស មិន​ត្រឹមតែ​ជា​ឯកសារ​កត់ត្រា​ទុក​នូវ​ការ​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​ធានា​នូវ​សេរីភាព​មូលដ្ឋាន​សំខាន់ៗ និង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​មាត្រា​២៩ ចែងថា នៅ​ពេល​ណា​មាន​ការ​រំលោភបំពាន ឬ​មានការ​គំរាមកំហែង​ដល់​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ ដោយមាន​ការ​ស្នើ​ឡើង​ពី​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការសហប្រជាជាតិ សហប្រធាន​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង នឹង​កោះ​អោយ​មាន​ការពិគ្រោះ​យោបល់​ជា​បន្ទាន់ ក្នុង​ចំណោម​សមាជិក​ទាំងអស់​នៃ​សន្និសីទ​ក្នុង​ប៉ារីស​ស្ដីពី​កម្ពុជា ដើម្បី​ចាត់វិធានការ​សមស្រប ក្នុង​ការ​ធានា​អោយ​មាន​ការ​គោរព​ការ​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​ទាំងឡាយ​ដែល​ចែង​នៅ​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ។

ដូច្នេះ​យើង​នឹង​ប្រមូល​ហត្ថលេខា ហើយ​ផ្ញើ​ទៅ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ទាំងនោះ ស្នើ​អោយ​មានការ​កោះ​ប្រជុំ​ដើម្បី​ពិនិត្យ​និង​ដោះស្រាយ​ចំពោះ​បញ្ហា​រំលោភបំពាន​ទាំងឡាយ​ដែល​កំពុង​កើត​មាននៅ​កម្ពុជា។

សំណួរ៖ អ្នក​ណា​ខ្លះ​នឹង​ចូលរួម​ជាមួយ​អង្គការ​របស់​លោក?

ឃីងស្លី៖ មក​ដល់​ពេល​នេះ មាន​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ មាន​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​តំបន់​មួយ​ចំនួន​បាន​បង្ហាញ​ឆន្ទៈ​ចូលរួម។

សំណួរ៖ លោក​អាច​ប្រាប់​បានទេ​ថា អង្គការ​ទាំងនោះ​មានឈ្មោះ​អ្វី​ដែរ?

ឃីងស្លី៖ ខ្ញុំ​នៅ​មិនទាន់​អាច​ប្រាប់​បាន​ថា ដោយសារតែ​យើង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណាក់កាល​កៀងគរ​គ្នា ប៉ុន្តែ​ប្រាកដ​ណាស់ ខណៈ​នេះ យើង​មាន​គណៈកម្មការ​អ្នកច្បាប់​អន្តរជាតិ (ICJ) មាន​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) មាន​អង្គការ​វេទិកា​អាស៊ី (Asia Forum) ហើយ​យើង​សង្ឃឹមថា នឹង​មាន​អង្គការ​ផ្សេងៗ​ទៀត។

សំណួរ៖ តើ​លោក​សង្ឃឹមថា នឹង​មាន​ការ​ឆ្លើយ​តប ពី​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ទាំងនោះ​ច្រើន​ប៉ុណ្ណា​ដែរ?

ឃីងស្លី៖ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នៅ​មាន​ជីវិត​នៅឡើយ​ទេ ហើយ​បញ្ញត្តិ​ដែល​ចែង​អំពី​យន្តការ​អោយ​មាន​ការ​កោះ​ប្រជុំ​ឡើងវិញ និង​ចាត់វិធានការ​សមស្រប​នោះ គឺជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​ព្រមព្រៀង​ក្នុង​សន្ធិសញ្ញា​នេះ វា​គឺជា​កាតព្វកិច្ច នៃ​ម្ចាស់​ហត្ថលេខី​ទាំងអស់។ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ២៥​ឆ្នាំ​បាន​កន្លង​ផុត​ហើយ អ្នកខ្លះ​ក៏​យល់ថា វា​កន្លង​ហួស​យូរហើយ ប៉ុន្តែ​អ្នកខ្លះ​ទៀត​យល់ថា ២៥​ឆ្នាំ​គឺ​នៅ​ថ្មីៗ​នៅឡើយ​ទេ។ ទោះយ៉ាងណា យើង​សង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ទាំងនោះ​យក​ការ​រំលោភ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ប៉ារីស​នេះ​ជា​ឱកាស​ធ្វើការ​ជួបជុំគ្នា ដើម្បី​ពិភាក្សា​អំពី​ស្ថានការណ៍​នា​បច្ចុប្បន្ន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

សំណួរ៖ អ្នក​ដែល​បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ឆ្នាំ​១៩៩១ ជាច្រើន​ចូល​វ័យ​ជរា និង​ចូលនិវត្តន៍​អស់ហើយ។ តើ​លោក​គិត​ថា រដ្ឋាភិបាល​បច្ចុប្បន្ន​របស់​ពួកគេ​ខ្វល់ខ្វាយ​អំពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​ទេ?

Kingsley ឥស្សរជន​ដែល​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ទាំងនោះ គឺ​តំណាង​អោយ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​ពួកគេ ដូច្នេះ​រដ្ឋាភិបាល​ឡើង​ក្រោយៗ គេ​មាន​កាតព្វកិច្ច​បន្ត​វេន ដូចជា​ប្រធានាធិបតី​ប្រទេស​បារាំង និង​ឥណ្ឌូណេស៊ី ជា​ប្រទេស​សហប្រធាន និង​រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​នៃ​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត​អាច​នឹង​ពិនិត្យ​ពិចារណា​លើ​បញ្ហា​នេះ។

សំណួរ៖ តើ​គេ​នឹង​ធ្វើ​យ៉ាងម៉េច បើ​ទោះ​ជា​ពួកគេ​យល់ស្រប​ថា កម្ពុជា​កំពុង​មាន​វិបត្តិ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក៏​ដោយ​ចុះ?

ឃីងស្លី៖ វា​គ្មាន​សិល្បសាស្ត្រ​អ្វី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នៅ​កម្ពុជា​ងាយស្រួល​នោះ​ទេ ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​ពួក​យើង​មក​ជួប​ជុំ​គ្នា។ ប៉ុន្តែ យើង​យល់ថា វា​នឹង​មាន​ការ​រីកចម្រើន​យ៉ាង​ខ្លាំង​ប្រសិនបើ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី នៃ​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ចាប់​ផ្ដើម​ជួប​ប្រជុំ​ពិភាក្សា​គ្នា​អំពី​បញ្ហា​នៅ​កម្ពុជា ក្រោម​មាត្រា​២៩​នោះ។ ពីព្រោះ​វា​នឹង​បង្ហាញ​ថា សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ចាប់​ផ្តើម​គិតគូរ​ពី​បញ្ហា​នៅ​កម្ពុជា​ហើយ។

សំណួរ៖ លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន និយាយ​ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ស្លាប់​បាត់​ហើយ ពីព្រោះ​តែ​កម្ពុជា​មាន​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​។ តើ​លោក​ឆ្លើយ​យ៉ាងម៉េច?

ឃីងស្លី៖ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស មិនមែន​បង្កើត​ឡើង​សម្រាប់​អោយ​កម្ពុជា​បង្កើត​ច្បាប់​ដែល​ខ្វះ​ការ​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​នោះ​ទេ។ ស្មារតី​ពិត នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស គឺ​ដើម្បី​បង្កើត​អោយ​មាន​បរិយាកាស គោរព និង​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​ដ៏​ពិតប្រាកដ​មួយ គឺ​ដើម្បី​បង្កើត​អោយ​មាន​ស្ថាប័ន​ជាតិ​ឯករាជ​ពិតប្រាកដ ដូចជា​ស្ថាប័ន​មាន​តុលាការ​ជាដើម ដើម្បី​ផ្ដល់​យុត្តិធម៌​ដល់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​គ្រប់រូប ព្រមទាំង​អោយ​មាន​ការបោះឆ្នោត ដែល​ឆ្លុះបញ្ចាំង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ពិតប្រាកដ។ ចំណុច​ទាំងនេះ​ហើយ ដែល​មាន​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ដែល​យើង​ចង់​អោយ​ម្ចាស់​ហត្ថលេខី​ជួប​ប្រជុំ​ដើម្បី​ពិនិត្យ​និង​ពិភាក្សា។

សំណួរ៖ តើ​លោក​ឆ្លើយ​យ៉ាងម៉េច​ទៅ​នឹង​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែល​ថា កម្ពុជា​មាន​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ហើយ​ជា​គោល​រួចហើយ?

ឃីងស្លី៖ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​មាន​ខ្លឹមសារ​ស្មារតី​ទូលំទូលាយ​ជាង​ការ​គ្រាន់តែ​បង្កើត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ពេល​នេះ​គ្រាន់តែ​ជា​ច្បាប់​មួយ​សរសេរ​ទុកចោល​ក្នុង​សៀវភៅ។ យើង​ចង់​ឃើញ​ការ​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​ក្នុង​អនុសញ្ញា​ទាំងឡាយ​ដែល​កម្ពុជា​ជា​ភាគី។ មាន​ន័យ​ថា យើង​ចង់​ឃើញ​ការ​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​កើតមាន​ជាក់ស្ដែង មិនមែន​មាននៅ​លើ​តែ​ក្រដាស​នោះ​ទេ៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)
  • បោះពុម្ព
  • ចែករំលែក
  • អ៊ីម៉ែល
គេហទំព័រ​ទាំងមូល