របាយការណ៍ស្រាវជ្រាវរបស់ក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាព បង្ហាញថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមដែលកំពុងរស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជាក្រោមសព្វថ្ងៃ ពុំមានសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់គ្រាន់ឡើយ។ ការអះអាងបែបនេះ ធ្វើឡើងក្នុងសិក្ខាសាលាចែករំលែក និងបង្ហាញលទ្ធផលស្រាវជ្រាវពីស្ថានភាពរស់នៅរបស់ខ្មែរនៅកម្ពុជាក្រោម ដែលរៀបចំដោយអង្គការក្រុមការងារដើម្បីដោះស្រាយទំនាស់ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា នាភោជនីយដ្ឋានទន្លេបាសាក់។
សិក្ខាសាលាដែលមានមនុស្សប្រមាណ ១០០នាក់ ភាគច្រើនជានិស្សិតនិងយុវជនចូលរួម បានពិភាក្សាយ៉ាងផុសផុលទៅលើបញ្ហារបស់ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម ទាំងបញ្ហារបស់ខ្មែរក្រោមនៅកម្ពុជា និងខ្មែរក្រោមដែលកំពុងរស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជាក្រោម។
ការបើកឱកាសឲ្យយុវជនកម្ពុជា ចូលរួមសួរសំណួរ និងលើកឡើងនូវទស្សនៈយល់ឃើញរបស់ពួកគេចំពោះខ្មែរក្រោម ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាពមានគ្នាទាំងអស់ ៧នាក់បានធ្វើបទបង្ហាញអំពីលទ្ធផលស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេទៅលើការរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមនៅខេត្តតាកែវ និងខ្មែរក្រោមនៅតាមបណ្ដាខេត្តមួយចំនួននៅកម្ពុជាក្រោម ដែលក្រុមការងារស្រាវជ្រាវសន្តិភាពបានចុះទៅសិក្សានៅកម្ពុជាក្រោម កាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០១៥។
គម្រោងស្រាវជ្រាវសន្តិភាព គឺជាគម្រោងមួយបង្កើតឡើងដោយអង្គការក្រុមការងារដោះស្រាយទំនាស់ ហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា អេ.ស៊ី.ធី (ACT)។ តាមរយៈគម្រោងនេះ យុវជនខ្មែរដែលជាសមាជិកនៃក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាព បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ខេត្តមួយចំនួននៅកម្ពុជាក្រោម រួមមានខេត្តព្រះត្រពាំង ខេត្តឃ្លាំង ខេត្តពាម ខេត្តក្រមួនស និងខេត្តមាត់ជ្រូក ដើម្បីសិក្សាអំពីស្ថានភាពរបស់ខ្មែរក្រោមនៅទីនោះ។ បន្ទាប់មក លទ្ធផលដែលគេរកឃើញនៅទីនោះ នឹងត្រូវយកមកប្រៀបធៀបជាមួយលទ្ធផលដែលពួកគេរកឃើញអំពីស្ថានភាពរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមរស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា ពលរដ្ឋខ្មែរនៅកម្ពុជាក្រោម រស់នៅមានភាពតែលតោល គ្មានសិទ្ធិសេរីភាព គ្មានទីពឹងពាក់ រស់នៅដោយការភ័យខ្លាច និងអស់សង្ឃឹម។ ចំណែកការអប់រំវិញ ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមគ្មានសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំជាភាសាខ្មែរឡើយ។ ចំពោះអ្នកដែលអាចរៀនសូត្រភាសាខ្មែរបានមានចំនួនតិចតួច។ ពួកគេភាគច្រើនជាមនុស្សប្រុស ដែលទៅរៀនសូត្រនៅតាមវត្តអារាម។ លទ្ធផលក៏បង្ហាញដែរថា បញ្ហាដែលខ្មែរនៅកម្ពុជាក្រោម កំពុងជួបប្រទះរួមមាន ធ្វើស្រែបាន ប៉ុន្តែតម្លៃស្រូវទាប ស៊ីឈ្នួលគេបានកម្រៃតិច អំពើអយុត្តិធម៌ ខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់ពីអាជ្ញាធរ ខ្វះការអប់រំ ភាពក្រីក្រ ជាពិសេសពួកគេគ្មានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិនិងធ្វើការតវ៉ា។
នាយិកាប្រតិបត្តិនៃអង្គការក្រុមការងារដោះស្រាយទំនាស់ កញ្ញា ស្រី សុធាវី ដែលបានធ្វើដំណើរទៅដែនដីកម្ពុជាក្រោម ជាមួយក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាពដែរនោះ មានប្រសាសន៍ថា គោលបំណងនៃគម្រោងនេះគឺដើម្បីឲ្យអ្នកស្រាវជ្រាវឃើញជាក់ស្ដែងនូវទិដ្ឋភាពទាំងឡាយកំពុងកើតមានលើពលរដ្ឋខ្មែរនៅកម្ពុជាក្រោម ហើយវាក៏ជាឱកាសសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវធ្វើការសិក្សាដោយផ្ទាល់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ផងដែរ៖ «សំខាន់ក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាពបានដឹងអំពីស្ថានភាពទាំងអស់នេះផ្ទាល់ ពួកគអាចយកមកចែករំលែកជាមួយយុវជនខ្មែរផ្សេងទៀតឲ្យបានយល់ដឹងច្បាស់លាស់ មិនមែនឮតែគេនិយាយហើយចេះតែនាំគ្នាផ្សព្វផ្សាយដោយគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់នោះទេ»។
នេះជាលើកទី១ហើយដែលអង្គការក្រុមការងារដោះស្រាយទំនាស់គាំទ្រឲ្យមានក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាពចុះទៅធ្វើការស្រាវជ្រាវអំពីខ្មែរក្រោមដល់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ផ្ទាល់បែបនេះ។ កញ្ញា ស្រី សុធាវី បញ្ជាក់ថា អង្គការកញ្ញានឹងព្យាយាមបង្ហាញលទ្ធផលស្រាវជ្រាវនេះទៅដល់សមាជិកសភាកម្ពុជា ដើម្បីឲ្យពួកគេបានជ្រួតជ្រាបបន្ថែមអំពីបញ្ហារបស់ខ្មែរក្រោម និងដើម្បីឲ្យពួកគេជួយផ្ដល់អនុសាសន៍ផ្សេងៗទៅដល់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីចាត់វិធានការដោះស្រាយបញ្ហារបស់ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម។
កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា អង្គការសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមនៅកម្ពុជា ក៏បានរៀបចំសិក្ខាសាលាពិភាក្សាពីបញ្ហាប្រឈមរបស់ខ្មែរក្រោមផងដែរ។
នាយកកម្មវិធីនៃសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍ លោក សឺន ជុំជួន ដែលត្រូវបានគេអញ្ជើញចូលរួមជាវាគ្មិនក្នុងសិក្ខាសាលាដែរនោះ បានបង្ហាញក្តីរីករាយចំពោះការយកចិត្តទុកដាក់របស់យុវជនខ្មែរទៅលើបញ្ហាខ្មែរក្រោម។ លោក សឺន ជុំជួន ចាត់ទុកដំណើរស្រាវជ្រាវរបស់ក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាពនៅកម្ពុជាក្រោម ថាជាប្រវត្តិសាស្ត្រមួយសម្រាប់ខ្មែរក្រោម ព្រោះលោកថា កន្លងមកកម្រមានយុវជនខ្មែរហ៊ានចុះទៅស្រាវជ្រាវដល់ដែនកម្ពុជាក្រោម បែបនេះណាស់។ លោកបន្តថា បើទោះជាអង្គការសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោម មិនបានចុះផ្ទាល់ជាមួយក្រុមស្រាវជ្រាវសន្តិភាពក៏ដោយ ខ្មែរក្រោមតែងសហការផ្ដល់យោបល់ ផ្ដល់គំនិត ទាក់ទងនឹងទីតាំងសំខាន់នានានៅកម្ពុជាក្រោម។
លោក សឺន ជុំជួន ក៏បង្ហាញក្តីសង្ឃឹមដែរថា ការយកចិត្តទុកដាក់ និងការចូលរួមរបស់យុវជន សិស្ស និស្សិត និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងរបស់ខ្មែរក្រោម និងរួមចំណែកធ្វើឲ្យមានដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហានានាដែលខ្មែរក្រោមទាំងនៅកម្ពុជា និងកម្ពុជាក្រោម កំពុងជួបប្រទះ។ អង្គការសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ប៉ាន់ប្រមាណថា ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមដែលកំពុងរស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជា មានប្រហែល ១លាននាក់ និងនៅលើទឹកដីកម្ពុជាក្រោម មានជាង ៨លាននាក់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។