សហគមន៍មកពីភូមិចំនួន ២៧ ក្នុងខេត្តរតនគិរី និងសហគមន៍មកពីបណ្ដាខេត្តមួយចំនួនទៀត បានចូលរួមពិគ្រោះយោបល់ស្ដីពីសិទ្ធិ និងការឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រព័ន្ធនិរន្តរភាពនៃការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច។ ការពិគ្រោះយោបល់នេះ ធ្វើឡើងស្របពេលដែលជនជាតិដើមភាគតិចនៅលើពិភពលោកប្រារព្ធខួបលើកទី២១ នៃទិវាជនជាតិដើមពិភពលោក នៅថ្ងៃទី៩ ឆ្នាំ២០១៥។
បញ្ហាអាទិភាព ៥ចំណុចសំខាន់ពាក់ព័ន្ធជីវភាពរស់នៅរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចនៅខេត្តរតនគិរី ត្រូវបានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចបង្ហាញឡើងនៅក្នុងកិច្ចពិគ្រោះយោបល់ធ្វើឡើងនៅសាលប្រជុំសាលាស្រុកលំផាត់ ដើម្បីឲ្យមន្ត្រីអាជ្ញាធរ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលរួមគ្នាជួយដោះស្រាយ។ បញ្ហាទាំងនោះរួមមាន ទំនាស់ព្រំដីរដ្ឋបាលភូមិ និងឃុំ រវាងសហគមន៍និងសហគមន៍ ការយឺតយ៉ាវចុះបញ្ជីកំណត់អត្តសញ្ញាណសហគមន៍ ការចុះបញ្ជីបង្កើតសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច និងការចុះបញ្ជីដីធ្លីសមូហភាពសហគមន៍ ទំនាស់ដីធ្លីរវាងសហគមន៍ក្នុងក្រុមហ៊ុនសម្បទាន និងបញ្ហាការផ្ដល់ដីសម្បទាន និងសម្បទានរ៉ែធម្មជាតិក្នុងតំបន់ជនជាតិដើមរស់នៅ។
តំណាងសហគមន៍មកពីឃុំស៊ឺង ស្រុកបរកែវ លោក រម៉ាម ជ្រី ចាត់ទុកបញ្ហាដែលសហគមន៍លើកឡើងទាំងអស់ គឺជាចំណុចព្រួយបារម្ភ និងមិនមានដំណោះស្រាយជាក់លាក់។ បញ្ហានេះធ្វើឲ្យសហគមន៍រស់នៅក្នុងភូមិច្របូកច្របល់ រួមទាំងប្រឈមមុខទៅនឹងផលប៉ះពាល់ជីវភាពរស់នៅ និងប្រពៃណីវប្បធម៌ជនជាតិដើម ប្រសិនទំនាស់នេះអូសបន្លាយច្រើនឆ្នាំទៀត៖ «ខ្ញុំមានយោបល់ទៅក្រុមប្រឹក្សាឃុំសេដា ធ្វើម៉េចដោះស្រាយជាបន្ទាន់។ ខ្ញុំសំណូមពរអង្គការគ្រប់ស្ថាប័ន រាជរដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរសុំធ្វើឲ្យប្រញាប់»។
ចំណែកតំណាងសហគមន៍ឃុំសេដា ស្រុកលំផាត់ លោក ទុយ ញ៉េប មានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា អ្នកភូមិសំណូមពរឲ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ និងមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលសហការជាមួយសហគមន៍ស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ចប់ផលប៉ះពាល់ទាំងឡាយដែលកំពុងកើតមាននៅតំបន់សហគមន៍រស់នៅ ពីព្រោះសហគមន៍ជនជាតិដើមការយល់ដឹងមានកម្រិតជាហេតុធ្វើឲ្យសហគមន៍ងាយរងគ្រោះដោយសារបាតុភាពអសកម្មដែលកើតមាននោះ។
លោកថា ជីវភាពរស់នៅ និងប្រពៃណីវប្បធម៌ជនជាតិដើមភាគតិចរីកចម្រើននៅគងវង់បាន លុះត្រាសិទ្ធិសហគមន៍ត្រូវបានគាំពារ លើកស្ទួយ និងផ្ដល់ការគោរពសិទ្ធិពេញលេញ៖ «ភូមិសមុទ្រក្រោម និងភូមិសមុទ្រលើបានដាក់ពាក្យចុះបញ្ជីសមូហភាពសុំឲ្យឃុំស្រុក ខេត្ត មន្ទីរភូមិបាល សុំឲ្យពន្លឿនការចុះបញ្ជីដីធ្លីសហគមន៍ សុំឲ្យចុះវាស់វែង»។
មជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ គឺជាអ្នកសម្របសម្រួលឲ្យមានកិច្ចប្រជុំពិគ្រោះយោបល់នេះឡើង ដើម្បីលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងធនធានមនុស្សសម្រាប់សហគមន៍ជនជាតិដើម និងមន្ត្រីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។
ប្រធានផ្នែកកម្មវិធីសិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌នៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សហគមន៍ លោក ឡាយ សុវត្ថរ៉ា មានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា កង្វល់ទាំង ៥ចំណុចរបស់សហគមន៍នេះ ក្រុមការងាររបស់លោកបានជួយសម្របសម្រួលរៀបចំជាគម្រោងផែនការសម្រាប់សហគមន៍ និងអង្គការដៃគូពាក់ព័ន្ធឯកភាពគ្នាដាក់បញ្ចូលក្នុងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ ដើម្បីមន្ត្រីអាជ្ញាធរពិនិត្យដោះស្រាយ។
លោកថា សហគមន៍អឺរ៉ុប គឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភកម្មវិធីតាមរយៈព្រះវិហារដាណឺម៉ាក ដើម្បីលើកស្ទួយសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច ជាពិសេសស្ត្រី និងកុមារដែលជាជនងាយរងគ្រោះ៖ «យើងយកយន្តការដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធ ដើម្បីសម្របសម្រួលឲ្យមានការដោះស្រាយ ចៀសវាងការប្រឈម ហើយយើងអភិវឌ្ឍន៍បានទាំងអស់គ្នា មិនឲ្យអ្នកណាមួយបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ ទាំងសហគមន៍ ក៏ដូចជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀត»។
ចំណែកមន្ត្រីអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ លោក គិត ទូច កត់សំគាល់ថា កន្លងទៅនេះរាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតឲ្យមានលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តិមួយចំនួនទាក់ទិនការលើកស្ទួយសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច ក៏ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្ដែងនៅមានកម្រិត ហេតុនេះទើបមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ បង្កើតគម្រោងបណ្ដុះបណ្ដាលនៅមូលដ្ឋានបន្ថែមទៀត ដើម្បីកញ្ជ្រៀបបញ្ហាដែលកើតមានឡើងនៅក្នុងសហគមន៍ទៅមជ្ឈដ្ឋានពាក់ព័ន្ធបានដឹង និងជួយជំរុញឲ្យមានដំណោះស្រាយជាក់ស្ដែង។
លោក គិត ទូច៖ «ការដោះស្រាយរវាងសហគមន៍ក្រុមហ៊ុនដែលមានកន្លងមក មានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ ហើយប្រើប្រាស់ពេលវេលាច្រើន មានការកៀរគរច្រើនរហូតថ្នាក់ជាតិ។ ដូចករណីឯកឧត្ដម លី ធុច ប្រតិភូរាជរដ្ឋាភិបាលទទួលបន្ទុកដោះស្រាយបញ្ហាប្រចាំភូមិភាគឦសាននេះរហូតគាត់ចុះស្តាប់បញ្ហានៅមូលដ្ឋាន ហើយនៅតែមិនទាន់បង្កើតយន្តការដោះស្រាយបញ្ហាហ្នឹងបានទេ ព្រោះរវាងការសម្រេចចិត្តខាងគោលនយោបាយ និងបច្ចេកទេសមិនសូវស៊ីសង្វាក់គ្នា»។
ទាក់ទិនទៅនឹងបញ្ហាដែលសហគមន៍លើកឡើងនេះដែរ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំសេដា លោក ធូន សុវណ្ណ ថ្លែងទទួលស្គាល់ថា នៅតំបន់ជនជាតិដើមភាគតិចពិតជាមានបញ្ហាស្មុគស្មាញទាក់ទិនទៅនឹងផលប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋជាមួយគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ បន្ថែមលើនេះទៀត លោកថា បញ្ហាដោះស្រាយជម្លោះទាំងអស់នោះនៅមានកម្រិត បើទោះបីជាអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានផ្ទាល់បានយកចិត្តទុកដាក់ជួយដោះស្រាយយ៉ាងណាក្តី។
យ៉ាងណាលោកថា នឹងលើកយកកង្វល់ដែលសហគមន៍បានពិគ្រោះយោបល់នេះធ្វើជារបាយការណ៍ជូនអាជ្ញាធរថ្នាក់ស្រុក ខេត្ត ជួយដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានកាន់តែប្រសើរ៖ «យើងធ្វើតាំងពីឆ្នាំ២០១១ រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៥ ប្រជាពលរដ្ឋថា មិនទាន់ឃើញការជាក់ស្ដែង ឬមិនទាន់ឃើញលទ្ធផលរលូនទៅមុខ ព្រោះថា យើងធ្វើមួយឆ្នាំម្តងៗទៅ ហើយក្រុមហ៊ុនចេះតែឈានចូលលឿងជាងប្រជាពលរដ្ឋ»។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី អភិបាលរងស្រុកលំផាត់ លោក សេង សុខនី បានស្វាគមន៍ និងគាំទ្រគំនិតផ្ដួចផ្ដើមឲ្យមានកិច្ចពិគ្រោះយោបល់នេះ។ យ៉ាងណាមិញ កិច្ចសហការរួមគ្នារវាងអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន គឺជាចំណុចសំខាន់ដើម្បីរួមគ្នាធ្វើការដោះស្រាយបញ្ហាដែលកើតមានក្នុងសហគមន៍បានកាន់តែប្រសើរ។ លោកអំពាវនាវផងដែរ សុំឲ្យដៃគូពាក់ព័ន្ធរួមចំណែកពង្រឹងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ ជាពិសេសការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មក្នុងសហគមន៍ស្របតាមការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្ន៖ «បណ្ដាអង្គការដៃគូ គប្បីបន្តស្វែងយល់ជាជំហានបន្តទៀតដើម្បីរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រជាគម្រោងឲ្យបានឆ្លើយតបកាន់តែច្រើនឡើងខាងជីវភាព ស្ថិរភាពស្បៀង ទីផ្សារ និងសុខុមាលភាពសហគមន៍មូលដ្ឋាន ក្រៅពីការផ្ដោតទៅលើសុវត្ថិភាពដីធ្លី និងដោះស្រាយទំនាស់ជាឧបទ្ទវហេតុ»។
មជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍បានផ្តិតផ្តូងវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលគម្រោងផែនការអភិវឌ្ឍន៍នៅមូលដ្ឋាននៅខេត្តរតនគិរី ចាប់ពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៥ ក្នុងឃុំចំនួន៥ ក្នុងនោះភូមិចំនួន៨ បានទទួលយកគំនិតផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍនេះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។