កម្មកររោងចក្រ អ្នកបម្រើការផ្នែកសេវាកម្សាន្ត និងអ្នកធ្វើការផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ រិះគន់ថា ច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសហជីពដែលកំពុងឋិតក្នុងសេចក្ដីព្រាងនៅឡើយនោះ នឹងប៉ះពាល់ដល់សេរីភាពរបស់សហជីព។ ក្រុមកម្មករបារម្ភថា ច្បាប់សហជីពនឹងជះឥទ្ធិពលដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រេចអនុម័ត សេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះ។
ការព្រួយរបស់កម្មកររោងចក្រ អ្នកបម្រើការផ្នែកសេវាកម្សាន្ត និងអ្នកធ្វើការផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធដែលមកពីបណ្ដារោងចក្រ និងសហគ្រាសនៅពេលនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីច្បាប់សហជីពដែលកំពុងឋិតក្នុងដៃក្រសួងការងារ និងត្រៀមបញ្ជូនទៅកាន់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។
កម្មករទាំងនោះចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលទម្លាក់ចោលច្បាប់គ្រប់គ្រងសហជីព ព្រោះកម្មករយល់ថា ច្បាប់នេះ មិនទាន់សក្ដិសមនឹងស្ថានភាពកម្មករបច្ចុប្បន្ននៅឡើយ។
បុគ្គលិកបម្រើការនៅតាមស្ថានីយសាំងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ កញ្ញា ណុប បញ្ញា បាននិយាយថា កញ្ញាព្រួយបារម្ភថា ប្រសិនច្បាប់សហជីពត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលអនុម័តមែននោះ ច្បាប់នេះនឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សេរីភាព និងជីវភាពរស់នៅរបស់កម្មករដែលទទួលបានប្រាក់ខែតិចតួច។ កញ្ញាឲ្យដឹងថា ការងាររបស់កញ្ញាតែងតែត្រូវបានថៅកែស្ដីបន្ទោស និងបង្ខំឲ្យធ្វើការថែមម៉ោងជាដើម។ កញ្ញាថា កន្លងមកសហជីពបានជួយច្រើនណាស់ដល់កម្មករ ដូចជាការចរចាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមហ៊ុននៅពេលមានបញ្ហាណាមួយ៖ «ក្រុមហ៊ុនដឹងស្រាប់ហើយ វាអត់កាន់ជើងខាងបុគ្គលិកកម្មករទេ ឲ្យតែមានរឿងអី ក្រុមថៅកែភាគច្រើនវាកាន់ជើងតែពួកថៅកែប៉ុណ្ណោះ អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថា បើអត់មានក្រុមសហជីពជួយទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារកម្មករនោះទេ ហើយខ្ញុំសូមឲ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ឈប់ការអនុម័តច្បាប់នេះ»។
កម្មកររូបនេះបាននិយាយទៀតថា កញ្ញាមិនពេញចិត្ត និងមិនចង់បានច្បាប់គ្រប់គ្រងសហជីពនោះទេ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែបញ្ឈប់ការអនុម័តច្បាប់សហជីព ព្រោះច្បាប់នេះប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍កម្មករជាច្រើន៖ «ខាងពួកខ្ញុំមិនសុខចិត្ត និងមិនចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលចេញច្បាប់នេះនោះទេ ព្រោះពួកកម្មករបានមកដល់ថ្ងៃនេះ គឺដោយសារតែមានសហជីពជួយ»។
កម្មកររោងចក្រម្នាក់ទៀតមកពីរោងចក្រ វីនស៊ីនតិច នៅម្ដុំជំពូវ័ន្ត កញ្ញា ហ៊ុយ រិន បានរៀបរាប់ថា កម្មកររោងចក្រនៅកម្ពុជា ភាគច្រើនជួបបញ្ហា ដូចជាគ្រោះថ្នាក់ការងារ បរិស្ថានកន្លែងការងារមិនល្អ ប្រាក់ខែតិច បញ្ហាសុខភាពដែលបណ្ដាលមកពីបរិភោគមិនគ្រប់គ្រាន់ និងការមិនបានសម្រាកគ្រប់គ្រាន់ជាដើម ដែលបញ្ហាទាំងនេះត្រូវទាមទារឲ្យមានសហជីពជួយដោះស្រាយជូនកម្មករ។ កម្មកររូបនេះព្រួយបារម្ភថា នៅពេលដែលមានច្បាប់គ្រប់គ្រងសហជីពពិតមែននោះ កម្មករជាច្រើននឹងបាត់បង់សេរីភាព និងរងការរំលោភសិទ្ធិកាន់តែខ្លាំងពីថៅកែរោងចក្រ៖ «ខ្ញុំ យល់ បើសិនជារដ្ឋាភិបាលបង្កើតច្បាប់ហ្នឹងមែន ពួកសហជីពឯករាជ្យហ្នឹងដែលមាន អ៊ីចឹងពួកខ្ញុំលែងហ៊ានតវ៉ាទាមទារអីទៀតហើយ ដូច្នេះពួកខ្ញុំនឹងប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅមិនខាន»។
ចំណែកឯអ្នកធ្វើការផ្នែកសេវាកម្សាន្តឯណេះវិញ លោកស្រី ស្រី ពៅ បានឲ្យដឹងដែរថា អ្នកបម្រើការខាងសេវាកម្សាន្ត តែងជួបប្រទះបញ្ហាជាច្រើនពីសំណាកថៅកែ និងភ្ញៀវជាដើម ដូចជា ពួកគេមិនបានផ្ដល់តម្លៃដល់អ្នកបម្រើសេវាកម្សាន្តជាដើម។ លោកស្រីថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែដោះស្រាយប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពធ្វើដំណើរ ប្រព័ន្ធថែរក្សាសុខភាព និងដោះស្រាយប្រាក់ខែសមរម្យជូនកម្មករជាមុនសិន មុននឹងបង្កើតច្បាប់គ្រប់គ្រងសហជីពដែលអាចបង្អាក់ដល់សកម្មភាពទាមទារសិទ្ធិសេរីភាពជូនកម្មករ។
ក្នុងវេទិកាយុវជនកម្មករ ស្ដីពី "បញ្ហាប្រឈម និងការទាមទារលក្ខខណ្ឌការងាររបស់ក្រុមកម្មករ" កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា កន្លងទៅ កម្មកររោងចក្រ អ្នកបម្រើការផ្នែកសេវាកម្សាន្ត និងអ្នកបម្រើការងារតាមផ្ទះ ដែលមកពីបណ្ដារោងចក្រ សហគ្រាសនៅកម្ពុជា បាននាំគ្នាជ្រើសរើសចំណុចសំខាន់ៗ ចំនួន ៥ចំណុច ចាត់ទុកជាចំណុចអាទិភាព និងទទូចឲ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយជាបន្ទាន់ រួមមាន ១. សុខភាព សុវត្ថិភាពនៅកន្លែងធ្វើការ ២. ប្រាក់ឈ្នួលគោលសមរម្យ ៣. ប្រព័ន្ធធ្វើដំណើរដែលមានសុវត្ថិភាព ៤. បញ្ហាស្ត្រីក្នុងវិស័យការងារ និងការឈប់សម្រាកលំហែមាតុភាព និងទី៥. ប្រព័ន្ធតុលាការឯករាជ្យ។
កម្មករទាំងនោះក៏បានទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលទម្លាក់ចោលច្បាប់សហជីព ដែលកំពុងឋិតក្នុងសេចក្ដីព្រាងនៅឡើយ ព្រោះកម្មករយល់ថា ចំណុចមួយចំនួននៅក្នុងច្បាប់នេះរឹតត្បិតសេរីភាពរបស់សហជីព ដែលអាចរារាំងដល់ការបំពេញការងារអោយបានពេញលេញរបស់សហជីពដើម្បីការពារប្រយោជន៍ពួកគេ ហើយច្បាប់នេះ នឹងបង្អាក់ដល់ដំណោះស្រាយទាំង ៥ចំណុចនេះ។
កាលថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា កន្លងទៅតំណាងក្រុមសហជីពកម្មករ និងសមាគមអ្នកធ្វើការផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធចំនួន ៣១ ក៏បានទាមទារអោយរដ្ឋាភិបាលទម្លាក់ចោលច្បាប់សហជីព ដែលកំពុងឋិតក្នុងសេចក្ដីព្រាងនៅឡើយ ហើយពួកគេបានជំទាស់ដាច់ខាត ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលនៅតែប្រកាន់ជំហរចេញច្បាប់នេះ។
ទាក់ទងនឹងការលើកឡើងរបស់កម្មករនេះដែរ អគ្គលេខាធិការរបស់សហព័ន្ធសហជីពចំណីអាហារ និងសេវាកម្មកម្ពុជា លោក ទុយ ស៊ីធៀង មានប្រសាសន៍ថា ច្បាប់សហជីពដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងដៃក្រសួងការងារនៅឡើយ បានធ្វើឲ្យក្រុមសហជីព និងកម្មករនៅកម្ពុជា កំពុងព្រួយបារម្ភ។ លោកថា ចំណុចពីរដែលជាការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពសហជីពនៅក្នុងច្បាប់នេះ គឺការកំណត់ចំនួនកម្មករពី ២០% ទៅ ២៥% សម្រាប់បង្កើតសហជីព និងការពិន័យថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព។ លោកបន្តថា ច្បាប់នេះមានចេតនាដាក់សម្ពាធសហជីពមិនឲ្យធ្វើសកម្មភាពតវ៉ាអំពីសិទ្ធិការងារផ្សេងៗ៖ «ពីមុន ច្បាប់នេះដាក់ ២០% ដើម្បីបង្កើតសហជីព ហើយពួកខ្ញុំទាមទារឲ្យដាក់ចេញ តែឥឡូវនៅក្នុងច្បាប់នេះកំណត់រហូត ២៥% លើច្បាប់នោះ អ៊ីចឹងយើងដឹងហើយថា និយោជកមិនចង់ឲ្យមានសហជីពនោះទេ ឲ្យមានសហជីពពួកគេមិនចង់បាននោះទេ ព្រោះខ្លាចបាត់បង់ផលប្រយោជន៍ពួកគេ»។
អគ្គលេខាធិការរបស់សហព័ន្ធសហជីពរូបនេះ បានបញ្ជាក់ពីជំហររបស់លោកថា លោកចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលទាត់ចោលច្បាប់នេះ ព្រោះនៅពេលច្បាប់នេះត្រូវបង្កើតឡើងនឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សេរីភាពរបស់កម្មករគ្រប់វិស័យទាំងអស់នៅកម្ពុជា ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែបញ្ឈប់ និងពិចារណាពីផលប៉ះពាល់នៃច្បាប់នេះទៅលើសេរីភាពសហជីព និងអត្ថប្រយោជន៍របស់កម្មករ៖ «ខ្ញុំយល់ថា ច្បាប់គ្រប់គ្រងសហជីពមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់កម្មករ នៅក្នុងតែវិស័យកាត់ដេរប៉ុណ្ណោះ គឺច្បាប់នេះនឹងប៉ះពាល់ស្ទើរគ្រប់វិស័យនៅកម្ពុជា ពិសេសកម្មករដែលមានចំណូលតិចតួច ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែបញ្ឈប់ការអនុម័តច្បាប់នេះ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ លោក អ៊ិត សំហេង ដើម្បីសាកសួរជុំវិញដំណើរការពិភាក្សាលើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់សហជីពបាននៅឡើយ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា។ ប៉ុន្តែក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ប្រកាសថា ច្បាប់សហជីពនេះ មានគោលដៅការពារសិទ្ធិ និងផលប្រយោជន៍របស់កម្មករនិយោជិត ធានានូវសិទ្ធិសេរីភាពនៃអង្គការវិជ្ជាជីវៈរបស់កម្មករ និយោជិត និងនិយោជក ជំរុញឲ្យមានសុខដុមរមនានៃទំនាក់ទំនងវិជ្ជាជីវៈ បង្កើតការងារសមរម្យ ព្រមទាំងបង្កើនផលិតភាព និងលើកកម្ពស់ជីវភាពរបស់កម្មករនិយោជិតជាដើម។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា កន្លងទៅ បានចេញសេចក្ដីអំពាវនាវដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឲ្យកែលំអសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសហជីពឲ្យស្របតាមបទដ្ឋានអន្តរជាតិ និងដាក់ឲ្យមានការពិគ្រោះយោបល់ជាសាធារណៈ។ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ ចាត់ទុកសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសហជីពថា ជាមហន្តរាយមួយដល់សិទ្ធិមនុស្សរបស់កម្មករ។
លើសពីនេះ នៅក្នុងសេចក្ដីអំពាវនាវរបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បានសរសេរថា សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសហជីពកម្ពុជា នឹងរំលោភសិទ្ធិស្ដីពីការរៀបចំសមាគម ហើយក៏ជាជំហានដើរថយក្រោយដ៏ធំមួយចំពោះកម្មករនៅកម្ពុជា។
យ៉ាងណាក៏ដោយ កម្មករអះអាងថា សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីសហជីពនេះ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលអនុម័តមែននោះ វានឹងមិនធានាដល់ការការពារសិទ្ធិសេរីភាពរបស់កម្មករ និងសហជីពឡើយ។ កម្មករអំពាវនាវឲ្យរដ្ឋាភិបាលដកសេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះវិញ ហើយដាក់ឲ្យមានការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញ សមាជិកសហជីព និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត ដើម្បីកែលំអឲ្យស្របតាមបទដ្ឋានអន្តរជាតិ មុនពេលបញ្ជូនឲ្យសភាអនុម័ត៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។
