មន្ត្រីនៃសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម ច្រានចោលសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) ដែលថា សាលាក្ដីឋិតក្រោមឥទ្ធិពលនៃអ្នកនយោបាយ ករណីចោទប្រកាន់អតីតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរបបខ្មែរក្រហមចំនួន២នាក់។
ប្រតិកម្មនេះ គឺបន្ទាប់ពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រិះគន់សហចៅក្រមភាគីកម្ពុជា ដែលបានបដិសេធមិនបញ្ជូនសំណុំរឿងថ្មីនោះទៅស្ថាប័ននគរបាល ទៅតាមការសម្រេចរបស់សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិ។
មន្ត្រីអ្នកនាំពាក្យសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម ហៅសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ ថាមានបំណងប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលលើដំណើរការសាលាក្ដី ដែលកំពុងធ្វើតាមនីតិវិធីរបស់ខ្លួន។
លោក នេត្រ ភក្ដ្រា អ្នកនាំពាក្យសាលាក្ដីមានប្រសាសន៍ថា សហចៅក្រមជាតិ និងអន្តរជាតិ កំពុងបន្តនីតិវិធីជាមួយគ្នា បើទោះបីជាមានបញ្ហាខ្វែងគំនិតគ្នាខ្លះ។ លោកថា ការថ្លែងការណ៍នានារបស់អ្នកនៅខាងក្រៅ ដែលសំដៅដល់សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បង្ហាញថា អង្គការនេះទៅវិញទេដែលកំពុងចង់បង្ហាញឥទ្ធិពលខ្លួនមកលើដំណើរការសាលាក្ដី៖ «បើទោះជាគាត់មានការខ្វែងយោបល់គ្នាយ៉ាងណាក្តី ក៏ប៉ុន្តែពួកគាត់នៅតែបំពេញការងារជាមួយគ្នាជានិច្ច ដើម្បីផលប្រយោជន៍យុត្តិធម៌ទាំងអស់គ្នា ហើយអ្វីដែលសំខាន់ អ្នកខាងក្រៅគួរតែទុកឲ្យចៅក្រមនៅសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម បំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនទៅតាមនីតិវិធីច្បាប់ ជាជាងការអធិប្បាយ ឬមួយក៏ដាក់សម្ពាធលើតុលាការ ឬមួយក៏មកលើចៅក្រមដែលបំពេញការងារ។ អ្នកដែលនិយាយបញ្ជាឲ្យធ្វើនេះធ្វើនោះទេ ដែលជាអ្នកជ្រៀតជ្រែកទៅលើកិច្ចការរបស់ចៅក្រម។ ដូច្នេះ គួរតែទុកពេលវេលានេះឲ្យចៅក្រមធ្វើការងារទៅតាមនីតិវិធីច្បាប់»។
ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ លើកឡើងថា សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិនៃសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមីនា បានចោទប្រកាន់កំបាំងមុខលើជនសង្ស័យជាអតីតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ខ្មែរក្រហមពីរនាក់ គឺអ្នកស្រី អ៊ឹម ចែម និងលោក មាស មុត ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ប៉ុន្តែសហចៅក្រមខាងភាគីកម្ពុជា បដិសេធមិនបញ្ជូនសំណុំរឿងទៅស្ថាប័ននគរបាល។ លើសពីនេះ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ ជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គាំទ្រសកម្មភាពរបស់សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត។ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលបន្តរារាំងយុត្តិធម៌នៅសាលាក្ដីខ្មែរក្រហមនោះ អង្គការសហប្រជាជាតិ គួរដកខ្លួនចេញពីសាលាក្ដីនេះ ហើយម្ចាស់ជំនួយទាំងអស់គួរឈប់ផ្ដល់ជំនួយឲ្យសាលាក្ដីនេះតទៅទៀត។
នាយកប្រចាំតំបន់អាស៊ីនៃអង្គការ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ លោក ប៊្រែដ អាដាម (Brad Adams) លើកឡើងក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នោះថា ការបដិសេធរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការសហការនាំយកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមមកសាលាក្ដី គឺជាចំណុចចុងក្រោយបន្ទាប់ពីមានការរារាំង ពន្យារពេល និងអំពើពុករលួយជាច្រើនឆ្នាំ។ ការលើកឡើងរបស់ លោក ប៊្រែដ អាដាម ត្រូវបានប្រែសម្រួលដូច្នេះ៖ «ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលបរាជ័យក្នុងការអនុវត្តឲ្យបានឆាប់តាមការសម្រេចរបស់សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតនោះ គឺដល់ពេលហើយដែលអង្គការសហប្រជាជាតិ បញ្ចប់ការចូលរួមរបស់ខ្លួន ហើយម្ចាស់ជំនួយក៏គួរឈប់ផ្ដល់ជំនួយដែរ។ ការគាំទ្រតទៅទៀត អាចថាគ្រាន់តែជាការបង្កើតយុត្តិធម៌ក្លែងក្លាយសម្រាប់មនុស្សរាប់លាននាក់ដែលជាជនរងគ្រោះ និងគ្រួសាររបស់គេ»។
យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បានភ្ជាប់ការសម្រេចរបស់សហចៅក្រមភាគីកម្ពុជា ទៅនឹងការប្រកាសរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលបានព្រមានដល់ការចោទប្រកាន់ក្នុងសំណុំរឿងថ្មីៗ។
ករណីនេះ លោក ប៊្រែដ អាដាម បានថ្លែងបន្តថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានធ្វើការងារដោយរំលងលើឯករាជ្យភាពរបស់សាលាក្ដី៖ «អង្គការសហប្រជាជាតិ ជាភាគីដែលធានាឯករាជ្យភាពរបស់សាលាក្ដី និងធានាថា សំណុំរឿងនីមួយៗត្រូវផ្អែកលើភស្តុតាង ជាជាងនយោបាយ។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ថា គឺមានការជ្រៀតជ្រែកផ្នែកនយោបាយ។ ក្ដីសង្ឃឹមដែលថាសាលាក្ដីនេះអាចទៅជាស្ថាប័នឯករាជ្យ និងជាតុលាការពិសេស គឺមិនមានទៀតទេ»។
ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែល យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បានលើកឡើងពីបញ្ហាមួយចំនួនចាប់តាំងពីពេលបង្កើតសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម រហូតដល់ពេលនេះ ក្នុងនោះមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់ឲ្យសាលាក្ដីនេះកាត់សេចក្ដីតែពីរសំណុំរឿង គឺ០០១ និង០០២។ ចំណែកលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក៏ធ្លាប់អះអាងពីការផ្ទុះសង្គ្រាមជាថ្មី ប្រសិនបើមានសំណុំរឿងថ្មី០០៣ និង០០៤។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការឆ្លើយតបពីមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ជុំវិញការលើកឡើងរបស់អង្គការ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ នេះបានទេនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា។
កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកុម្ភៈ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានរិះគន់អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា ដែលកំពុងកាត់ក្ដីអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមថា ស្ទើរតែធ្វើឲ្យមនុស្សរត់ចូលព្រៃទៀត ព្រោះចេះតែពង្រីកវិសាលភាពសំណុំរឿង៖ «ដល់ពេលចាប់ផ្ដើមកាត់ទោស ចង់ជ្រុល។ ពង្រីកវិសាលភាពទៅដល់ស្ទើរតែធ្វើឲ្យមនុស្សរត់ចូលព្រៃវិញ។ វិសាលភាពចេះតែពង្រីក។ រឿងនេះត្រូវគិតអំពីសន្តិភាព អំពីជីវិតមនុស្ស។ បើសង្គ្រាមកើតឡើងវិញ តើប៉ុន្មាននាក់ទៅត្រូវស្លាប់? ជីវិតមនុស្សយើងដកពិសោធហើយ។ ឥឡូវមនុស្សកំពុងស្លាប់លើពិភពលោក ដោយសារទង្វើខ្លះរបស់មនុស្សបង្កើតឡើង ហើយក្លាយទៅជាសង្គ្រាមស៊ីវិលកើតឡើង។ តើរឿងវាទៅយ៉ាងម៉េច?»។
ចំពោះអ្នកនាំពាក្យសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម លោក នេត្រ ភក្ដ្រា មានប្រសាសន៍ថា បើទោះជាមានការរិះគន់យ៉ាងណា ក៏សាលាក្ដីខ្មែរក្រហមនៅតែបន្តដំណើរការតាមនីតិវិធីរបស់ខ្លួន៖ «អ្វីដែលសំខាន់ គឺដំណើរការរបស់តុលាការប្រព្រឹត្តទៅដោយមិនមានឧបសគ្គអ្វីទេ ហើយយើងបំពេញការងារតាមនីតិវិធី»។
សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិ បានដាក់ជនសង្ស័យជាអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមពីររូប គឺលោក មាស មុត និងអ្នកស្រី អ៊ឹម ចែម ឲ្យឋិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យកំបាំងមុខ។ ជនសង្ស័យ មាស មុត ត្រូវបានដាក់ឲ្យឋិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យ គឺឋិតក្នុងសំណុំរឿង០០៣ ទាក់ទងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មមួយចំនួនមានជាអាទិ៍ បទមនុស្សឃាត រំលោភច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៥៦ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ដែលមានមនុស្សឃាត ការសម្លាប់រង្គាល ការធ្វើឲ្យទៅជាទាសករ ការឃុំឃាំង ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយមូលហេតុនយោបាយ និងពូជសាសន៍ អំពើអមនុស្សធម៌នៅមន្ទីរសន្តិសុខកំពង់សោម ក្រចេះ និងមន្ទីរ ស-២១ ការប្រព្រឹត្តលើជនជាតិវៀតណាម និងថៃ ហើយការរំលោភបំពានអនុសញ្ញាក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៤៩ ដោយការធ្វើបាបដកហូតសិទ្ធិរបស់ជនឈ្លើយសឹក។
រីឯជនសង្ស័យ អ៊ឹម ចែម ដាក់ឲ្យឋិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យ គឺឋិតក្នុងសំណុំរឿង០០៤ ដែលទាក់ទងនឹងបទចោទស្រដៀងគ្នា ហើយបទឧក្រិដ្ឋទាំងនោះត្រូវបានប្រព្រឹត្តនៅមន្ទីរសន្តិសុខភ្នំទ្រយោង និងការដ្ឋានស្ពានស្រែង ខេត្តសៀមរាប។
ដោយឡែកនៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បានបង្ហាញជនសង្ស័យដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្នុងរបបខ្មែរក្រហមពីររូបទៀត គឺ អោម អាន និង យឹម ទិត៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។