នៅពេលបង្កើតអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា ឬហៅកាត់ថា សាលាក្តីខ្មែរក្រហម ក្រុមអ្នកដឹកនាំនយោបាយ និងអ្នកឯកទេសខាងតុលាការសង្ឃឹមថា តុលាការនេះក្នុងពេលអនាគត នឹងក្លាយទៅជាតុលាការគំរូមួយសម្រាប់សាលាជម្រះក្តីផ្សេងទៀតនៅកម្ពុជា។
តែមានប្រជាពលរដ្ឋខ្លះចាត់ទុកថា តុលាការនេះកាត់ក្តីមានសភាពយឺតយ៉ាវណាស់ និងចំណាយលុយច្រើនទៀតផង។ មកទល់ពេលនេះ តើតុលាការនោះបានផ្តល់ភាពគំរូអ្វីខ្លះហើយ?
អ្នកច្បាប់ និងតំណាងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលតាមដានដំណើរការកាត់ក្តីរបស់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម បានចាត់ទុកថា ការប្រកាសសាលក្រមផ្ដន្ទាទោស នួន ជា និង ខៀវ សំផន នៅថ្ងៃទី៧ សីហា នេះ គឺជាលទ្ធផលមួយនៃការប្រឹងប្រែងរបស់ចៅក្រម និងបុគ្គលិកគ្រប់ជាន់ថ្នាក់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម ហើយសាលាក្តីនេះមានលក្ខណៈជាគំរូច្រើនចំណុច ដែលចៅក្រម និងមន្ត្រីតុលាការថ្នាក់ជាតិ អាចរៀនសូត្រតាម។
លោក ហុង គឹមសួន មេធាវីដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី៧ សីហា ថា សាលាក្តីខ្មែរក្រហម ផ្តល់នូវគំរូល្អក្នុងការកាត់ក្តីរឿងព្រហ្មទណ្ឌ ដល់តុលាការក្នុងស្រុក ដោយគោរពសិទ្ធិជនជាប់ចោទ ផ្តល់ឱកាស និងពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ឲ្យជនជាប់ចោទបង្ហាញភស្តុតាង និងសាក្សី ដើម្បីការពារខ្លួន៖ «គេមិនអាចធ្វើការសន្មតជាមុនទៅលើជនជាប់ចោទ ឬជនសង្ស័យ ឬជនដែលគេគិតថា ជាឃាតកនោះជាមុនទេ។ គេត្រូវឲ្យមានការប្រមូលភស្តុតាងដោយប៉ូលិស និងព្រះរាជអាជ្ញាឲ្យគ្រប់គ្រាន់ ធ្វើការសម្រេចចោទប្រកាន់ដោយមានមូលដ្ឋានសិន ទើបគេទៅចាប់មនុស្សមកដាក់មន្ទីរឃុំឃាំង។ មិនមែនដូចតុលាការជាតិ ចង់ចាប់ចង់ចងនរណា មិនចាំបាច់មានភស្តុតាងគ្រប់ទេ គឺគេចាប់មនុស្សមក មកឃុំ មកចោទតែម្តង ដោយគ្មានការគោរពសិទ្ធិថា គ្មានទោសជាមុន ឬការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនោះទេ»។
លោកបានបន្ថែមថា នៅពេលសាលាក្តីខ្មែរក្រហម បញ្ចប់ការងាររបស់ខ្លួន ក្រុមការងារមួយនឹងមានរៀបចំចងក្រងឯកសារនានា ទាក់ទងរបៀបធ្វើការរបស់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម ដើម្បីឲ្យចៅក្រមតុលាការជាតិរៀនសូត្រតាម។
ចំណែក លោក ឡាត់ គី អ្នកសង្កេតការណ៍កាត់ក្តីនៅសាលាក្តីខ្មែរក្រហម មកពីសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) មានយោបល់ថា ដំណើរការកាត់ក្តីរបស់ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា មេធាវីគ្រប់ភាគីនៅសាលាក្តីខ្មែរក្រហម គឺមានភាពច្បាស់លាស់ សមស្របទាំងពេលវេលា និងគោរពភាគីសង្ខាងបានល្អទៀតផង៖ «ចំណុចមួយទៀតដែលតុលាការនេះជាគំរូ គឺការចូលរួមជាភាគីដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី មានន័យថា ភាគីដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី មានឱកាសនៅក្នុងការចូលរួម នៅក្នុងការស្វែងរកយុត្តិធម៌ នៅក្នុងតុលាការនេះ ហើយនេះជាលើកទី១ ដែលយើងបានឃើញ បើធៀបជាមួយតុលាការឯទៀត ដែលមានទម្រង់បែបនេះ ហើយវាជាគំរូសម្រាប់តុលាការជាតិ ជាពិសេសគឺតុលាការក្នុងស្រុក ដែលគួរតែបង្កលក្ខណៈឲ្យដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី បានចូលរួមស្វែងរកយុត្តិធម៌ដោយផ្ទាល់ ជាពិសេសយុត្តិធម៌នៅក្នុងសហគមន៍របស់គាត់»។
រីឯ លោក ឡុង បញ្ញាវុឌ្ឍន៍ មន្ត្រីកម្មវិធីគម្រោងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ដែលជាអ្នកតាមដានដំណើរការកាត់ក្តីនៅសាលាក្តីខ្មែរក្រហម មួយរូបដែរមានប្រសាសន៍ថា សាលាក្តីខ្មែរក្រហម នេះបានផ្តល់នូវភាពគំរូជាច្រើនដល់ការងារតុលាការរបស់កម្ពុជា ដូចជា សិទ្ធិជនចាប់ចោទឆ្លើយបំភ្លឺរបៀបកាត់សេចក្តីប្រកបដោយការស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅ និងសិទ្ធិទទួលបានការជំនុំជម្រះដោយយុត្តិធម៌ ប៉ុន្តែការជ្រៀតជ្រែកពីខាងក្រៅ នៅតែមានទៅលើស្ថាប័នតុលាការនេះ៖ «ទី១ គំរូដែលអាចផ្តល់បានខ្លះនេះ គឺចំណេះចៅក្រមបានមួយចំណែក។ ទី២ សាលាក្តីខ្មែរក្រហម នេះនៅក្នុងសំណុំរឿងដែលរដ្ឋាភិបាលចង់ឲ្យមាន ដូចជា សំណុំរឿង ០០១ ឬ ០០២ ពិនិត្យទៅមើលជនជាប់ចោទ សិទ្ធិទទួលបានការជំនុំជម្រះដោយយុត្តិធម៌នោះ យើងឃើញថា សាលាក្តីពិតជាដើរបានជំហានដ៏ល្អមែន។ សាលាក្តីនេះ អាចបង្ហាញឲ្យឃើញថាអាចជម្រះក្តីរឿងព្រហ្មទណ្ឌ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលមិនគំរូនោះ ហើយសាលាក្តីមិនបានធ្វើកិច្ចការនោះ និងការធានាឯករាជ្យភាព ទាក់ទងការជ្រៀតជ្រែករបស់រដ្ឋាភិបាល»។
លោក ឡុង បញ្ញាវុឌ្ឍន៍ បានឲ្យដឹងបន្ថែមថា គំរូល្អរបស់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម នេះ មិនដឹងថា ស្ថាប័នតុលាការជាតិ អាចធ្វើបានតាមដូច ឬក៏អត់ទេ ពីព្រោះដើម្បីធ្វើតាមបាន ទាល់តែមានធនធាន និងការប្ដេជ្ញាចិត្តខ្ពស់។
ចំណែក លោក នេត្រ ភក្ដ្រា មន្ត្រីអ្នកនាំពាក្យសាលាក្តីខ្មែរក្រហម បានថ្លែងឲ្យដឹងថា សាលាក្តីខ្មែរក្រហម នេះ ផ្តល់នូវគំរូជាច្រើនដល់តុលាការជាតិ រួមមានរបៀបកាត់ក្តី ជនរងគ្រោះ និងដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី បង្កើនសមត្ថភាពចៅក្រម និងមន្ត្រីតុលាការដែលបំពេញការងារនៅសាលាក្តី និងផ្តល់គំរូក្នុងរបៀបចងក្រង និងគ្រប់គ្រងឯកសារ និងមានរបៀបផ្តល់ព័ត៌មានទៀងទាត់ដល់សាធារណជន។
លោក នេត្រ ភក្ដ្រា បានឲ្យដឹងបន្ថែមថា សាលាក្តីខ្មែរក្រហម បានចាប់ផ្តើមដំណើរការតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មក ហើយមកទល់បច្ចុប្បន្ន បានចំណាយប្រាក់អស់ប្រមាណ ២១៥លានដុល្លារអាមេរិក។
បើទោះបីជាសាលាក្តីខ្មែរក្រហម មានចំណុចល្អ និងភាពគំរូជាច្រើនក្តី ក៏សាលាក្តីមួយនេះមានចំណុចខ្វះខាតរបស់ខ្លួនដែរ ដោយសារមានប្រជាពលរដ្ឋ និងច្បាប់មួយចំនួនលើកឡើងថា ការកាត់ក្តីនៅសាលាក្តីខ្មែរក្រហម នេះ ប្រើពេលវេលាយូរពេកលើសំណុំរឿងនីមួយៗ ហើយចំណាយប្រាក់ច្រើនទៀតផង។
លោក ឡុង បញ្ញាវុឌ្ឍន៍ មានប្រសាសន៍ថា ការកាត់ទោសមនុស្សមានចំនួនតិចតួចប៉ុណ្ណោះ តែចំណាយប្រាក់ច្រើនពេក៖ «អ៊ីចឹងយើងទទួលស្គាល់ទាំងអស់គ្នាថា កន្លែងខ្លះមានការយឺតយ៉ាវមែន ឧទាហរណ៍ការងារស៊ើបអង្កេតវាយឺតពេក សាលក្រមក៏វាយូរនៅក្នុងការចេញ នេះវាជាការពិត តែយើងទទួលស្គាល់ថា តុលាការនេះគួរធ្វើកិច្ចការឲ្យបានលឿនជាងនេះបន្តិច។ បើយើងគិតអំពីការចំណាយដែលសាលាក្តីខ្មែរក្រហមបានចំណាយនេះ ច្រើនមែនទែន នៅពេលដែលមានជនជាប់ចោទតែ ៦នាក់ ហើយមានសំណុំរឿងតែ២នោះ»។
ប៉ុន្តែ លោក នេត ភក្ដ្រា អ្នកនាំពាក្យសាលាក្តីខ្មែរក្រហម មានប្រសាសន៍ថា ដោយសារការកាត់ក្តីនេះ មានការចូលរួមទាំងចៅក្រមជាតិ និងអន្តរជាតិ ហើយបទចោទនៅក្នុងសាលាក្តីខ្មែរក្រហម នេះ ជារឿងធំៗ និងបានកន្លងផុតទៅជាច្រើនឆ្នាំ។ ដូច្នេះ គេត្រូវចំណាយថវិកា និងពេលវេលាច្រើន ដើម្បីស្រាវជ្រាវ ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យការកាត់ក្តីនេះមានយុត្តិធម៌ ផ្តល់ទៅឲ្យទាំងជនរងគ្រោះ និងជនរងការចោទប្រកាន់។
ចាប់តាំងពីដំណើរការសាលាក្តីខ្មែរក្រហម នេះតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មក មានសាលក្រមចំនួន២ប៉ុណ្ណោះ ដែលបានប្រកាសជាសាធារណៈ គឺសាលក្រមសំណុំរឿង ០០១ ផ្ដន្ទាទោស កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច ជាអតីតមេគុកទួលស្លែង ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារមួយជីវិត និងសាលក្រមលើសំណុំរឿង ០០២ វគ្គ១ ផ្តន្ទាទោស ខៀវ សំផន អតីតប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និង នួន ជា អតីតអនុលេខាបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។