មន្ត្រីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកផ្នែកដីធ្លី កំពុងរកឱកាសជួបជាមួយអាជ្ញាធរខេត្តពោធិ៍សាត់ ដើម្បីលើកយកបញ្ហារបស់ពលរដ្ឋប្រមាណ ៧៣គ្រួសារដែលចូលកាន់កាប់ និងរស់នៅលើដីសម្បទានសង្គមកិច្ចនៅតំបន់សន្ទ្រែ ក្នុងស្រុកភ្នំក្រវាញ។ អាជ្ញាធរបង្ហាញជំហរក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ប៉ុន្តែហាមដាច់ខាតចំពោះការទន្ទ្រានព្រៃកាន់កាប់ដីបន្ថែម។
មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សកំពុងតាមដានស្ថានភាពបញ្ហាដីធ្លីរវាងអាជ្ញាធរជាមួយពលរដ្ឋកាន់កាប់ដីនៅចំណុចភូមិស្រែពពាយ នៃឃុំសន្ទ្រែ ក្រោយពីតំណាងអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការលីកាដូ ចុះអង្កេតករណីនេះកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា។
ពលរដ្ឋខ្លះបានចូលកាន់កាប់ដីក្រោយឆ្នាំ២០១២ និងខ្លះតាំងពីឆ្នាំ២០០៨ ហើយមានបង្កាន់ដៃកាន់កាប់ដីទទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញាធរភូមិរហូតស្រុកទៀតផង។
មន្ត្រីផ្នែកអង្កេតនៃអង្គការលីកាដូ ខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ខុន ខូយ មានប្រសាសន៍ថា វាជាកំហុសមួយរបស់អាជ្ញាធរដែរ ដែលបណ្ដែតបណ្ដោយឲ្យអ្នកភូមិចូលទន្ទ្រានកាន់កាប់ ឬរស់នៅលើដីនោះដោយមិនបានផ្សព្វផ្សាយ និងទប់ស្កាត់ពីដើមទីមក។ លោកបញ្ជាក់ថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ អាជ្ញាធរត្រូវចុះស្រង់ស្ថិតិ ឬស៊ើបអង្កេតរកពលរដ្ឋដែលគ្មានដីរស់នៅពិតប្រាកដ ដើម្បីដោះស្រាយ៖ « អ៊ីចឹងយើងគិតថា បើអាជ្ញាធរថាដីហ្នឹងជាដីខុសច្បាប់ ជាដីព្រៃ ឬជាដីសម្បទាន ចុះបានជាអាជ្ញាធរភូមិ - ឃុំ ហើយរហូតដល់ស្រុកមានការទទួលស្គាល់ ( ទទួលស្គាល់លើការកាន់កាប់ដីតាមរយៈបញ្ជាក់លិខិតកាន់កាប់ដី »។
ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុង និងក្រៅឃុំសន្ទ្រែ ស្រុកភ្នំក្រវាញ ប្រមាណ ៧៣គ្រួសារដែលមានដីចម្ការ និងផ្ទះលើដីសម្បទានសង្គមកិច្ច ឋិតនៅចំណុចស្រែពពាយ នៃឃុំសន្ទ្រែ កំពុងជ្រួលច្របល់ខ្លាចអាជ្ញាធរដកហូតដី ឬកម្ទេចផ្ទះ និងខ្ទមពួកគេដោយគ្មានការដោះស្រាយ។ ការបារម្ភនេះ បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងកាលពីដើមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ ឲ្យពលរដ្ឋរុះរើផ្ទះ និងខ្ទមចេញ។
អតីតមេឃុំសន្ទ្រែ ស្រុកភ្នំក្រវាញ និងជាពលរដ្ឋម្នាក់បានទិញដីក្នុងតំបន់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ច លោកស្រី វ៉ែន សុខុម ថារូបគាត់បានសន្សំលុយកាក់ទិញដីចំនួនបីប្លង់ពីអ្នកភូមិពីរនាក់ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ដើម្បីទុកចែកឲ្យកូនៗដែលមានទំហំទទឹងប្រហែល ៦០ម៉ែត្រ និងបណ្ដោយ ២០០ម៉ែត្រ។ លោកស្រីថា ដីទាំងនេះមានពីរប្លង់ទទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញាធរភូមិ-ឃុំ និងមួយប្លង់ទៀតទទួលស្គាល់ពីថ្នាក់ស្រុក៖ « ដីសង្គមកិច្ចទុកសម្រាប់អ្នកពិការ ឬអ្នកពលីក៏យកចុះ ! តែកុំឲ្យយកដីប្រជាជននៅតាមដងផ្លូវដែលគ្នាកាន់កាប់ និងខ្លះទិញគេដូចខ្ញុំអីទិញឲ្យកូនថ្លៃៗដែរ ពីរពាន់ជាងទៅបីពាន់ ( ដុល្លារ ) ក្នុងមួយប្លង់ ព្រោះខ្ញុំអត់មានដីឲ្យកូននៅ។ កន្លែងហ្នឹងកាលខ្ញុំនៅធ្វើមេឃុំ ខ្ញុំចង់ឲ្យរៀបរយតាមហ្នឹង ហើយអង្គការអីឲ្យដោះមីនហើយ សាងសង់សម្រាប់អ្នករៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ថ្មី ចែកដីចែកធ្លីតាមហ្នឹង។ ដល់ផុតពីខ្ញុំទៅ ស្ងាត់រហូតមក »។
អភិបាលរងខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ចេង ឡៃ បញ្ជាក់ថា អនុក្រឹត្យបានចេញកាលពីឆ្នាំ២០១០ ហើយចាប់ផ្ដើមអនុវត្តគម្រោងសម្បទានដីសង្គមកិច្ចនៅឆ្នាំ២០១១ ប៉ុន្តែក្រុមអ្នកភូមិបានចូលទន្ទ្រានដីព្រៃខុសច្បាប់ក្រោយការកំណត់នោះ។ លោកថា កាលពីឆ្នាំ២០០៧ ឬឆ្នាំ២០០៨ មកនោះ ពុំមានពលរដ្ឋណាម្នាក់រស់នៅ ឬអាស្រ័យផលឡើយ ប៉ុន្តែមានករណីទិញដូរដីព្រៃរបស់រដ្ឋដោយខុសច្បាប់៖ « កាលណោះសុទ្ធតែព្រៃតើ ! វាសម្បូរដោយដីខ្សាច់ ហើយមានកូនភ្នំនៅកណ្ដាល មិនមានពលរដ្ឋទៅអាស្រ័យផលទេ។ ដីត្រង់ហ្នឹងគេហៅថាដីមានជីជាតិល្អណា គ្រាន់តែអាចអាស្រ័យផលបាន តែពីដើមឡើយ អត់ទាន់មានពីណាទៅយកដីហ្នឹងទេ »។
មន្ត្រីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជាតិ និងអន្តរជាតិ ចង់ជួបអាជ្ញាធរដើម្បីពិភាក្សាដោះស្រាយបញ្ហាឲ្យបានឆាប់ ក្នុងបំណងបញ្ចៀសការបណ្ដេញពលរដ្ឋចេញទាំងបង្ខំ ប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស។
ទាក់ទងបញ្ហានេះ អភិបាលរងខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ចេង ឡៃ ព្រមានថា ការពិតពលរដ្ឋបានធ្វើខុសច្បាប់រួចទៅហើយ ប៉ុន្តែក្នុងកាលៈទេសៈនេះ ពួកគេត្រូវរក្សាស្ថានភាពដើមដោយធ្លាប់កាន់កាប់អាស្រ័យផល ឬរស់នៅលើដីទំហំប៉ុណ្ណា ត្រូវរក្សានៅត្រឹមនោះ ដោយមិនអាចទៅទន្ទ្រានកាន់កាប់ដីបន្ថែមបានទេ។ លោកថា ពលរដ្ឋមិនអាចរស់នៅ ឬកាន់កាប់ដីបែបអនាធិបតេយ្យស្ទើរពេញដីសម្បទានសង្គមកិច្ចបែបនេះបានឡើយ៖ « តាមខ្ញុំដឹងធ្លាប់ធ្វើការងារកន្លងមក វាត្រូវក្រុមការងារគ្រប់គ្រងដីរដ្ឋថ្នាក់ស្រុក ត្រូវចុះទៅពិនិត្យ ហើយរាយការណ៍មកឧត្ដមអភិបាលខេត្ត ថាតើត្រូវរកវិធីដោះស្រាយយ៉ាងម៉េច ? អាហ្នឹងមានតែប៉ុណ្ណឹងទេ ត្រូវពិភាក្សាគ្នាអត់មានធ្វើអីរញ៉េរញ៉ៃខុសនីតិវិធីទេ។ យើងមើលលទ្ធភាពគាត់ តើគាត់អត់មែន ឬយ៉ាងម៉េច ? អាហ្នឹងលៃលកទៅតាមបែបបទនៃលក្ខណៈសម្បទាន »។
អភិបាលស្រុកភ្នំក្រវាញ លោក សូរ សាហុង មានប្រសាសន៍កាលពីពេលថ្មីៗថា បច្ចុប្បន្នអាជ្ញាធរបានចុះអប់រំ និងស្រង់ស្ថិតិពលរដ្ឋបានជាង ៥០គ្រួសារ ដើម្បីរកមធ្យោបាយថានឹងត្រូវដោះស្រាយយ៉ាងណាបន្ត។ ប៉ុន្តែលោកចោទពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលចូលទៅទន្ទ្រានកាន់កាប់ដីតំបន់សម្បទានសង្គមកិច្ចនោះ ថាជាជនខិលខូចឆ្លៀតឱកាសកាប់រុករានដីព្រៃរបស់រដ្ឋទៅកាន់កាប់ បើទោះជាមានដីនៅកន្លែងផ្សេងហើយក្ដី៖ « អ្នកខ្លះមានដី លក់ដីអស់ហើយ លក់ដីអាកន្លែងខ្លួនឯងអស់ហើយ ចូលមកទន្ទ្រានកាន់កាប់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចទៀត។ អាកន្លែងហ្នឹងហើយដែលខ្ញុំចង់ជម្រាបជូនប្អូនដែរថា សូមឲ្យគាត់ចាកចេញ ហើយមានដីនៅកន្លែងណាឲ្យគាត់ទៅរស់នៅកន្លែងហ្នឹងវិញ។ ដោយឡែកចំពោះអ្នកដែលគ្មានដីពិតប្រាកដ រដ្ឋាភិបាល ឬអាជ្ញាធរចេះគិតដោះស្រាយហើយ ព្រោះប្រជាពលរដ្ឋគឺជាកូនចៅ »។
បច្ចុប្បន្នមានផ្ទះក្បឿងមួយខ្នង និងខ្ទមប្រមាណ ២០ខ្នងផ្សេងទៀត បានសង់នៅលើដីមានជម្លោះនោះ ដែលក្រុមពលរដ្ឋអះអាងថា បានសង់ជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ មក ហើយរដ្ឋាភិបាលទើបចេញអនុក្រឹត្យកំណត់ដីទំហំ ៥៦៩ហិកតារ នៅឃុំសន្ទ្រែ ស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ជាដីសម្បទានសង្គមកិច្ចនៅឆ្នាំ២០១១៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។