ក្នុងចំណោមទំនាស់ដីធ្លីទាំងនោះ គឺរវាងប្រជាពលរដ្ឋ ជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុនដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច និងរវាងប្រជាពលរដ្ឋជាមួយអង្គភាពយោធាជាដើម។
សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (Adhoc) បានឱ្យដឹងថា ជម្លោះដីធ្លី ទោះបីជា១ករណីក៏ដោយ ឱ្យតែជាមួយមន្ត្រីយោធា ឬក៏អង្គភាពយោធា គឺពិបាកដោះស្រាយ និងរកយុត្តិធម៌ណាស់។
ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនរស់នៅសង្កាត់កូនក្រៀល ក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងនៅឃុំស្រែណូយ ស្រុកវ៉ារិន ខេត្តសៀមរាប ដែលកំពុងមានបញ្ហាដីធ្លីជាមួយទាហាន កំពុងព្រួយបារម្ភថា ពួកគេអាចនឹងមិនមានដីស្រែដាំស្រូវ និងដីចម្ការសម្រាប់ដាំសណ្ដែកសៀងទេ នៅក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំនេះ។
កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា កន្លងទៅ អ្នកភូមិត្រពាំងក្រសាំង នៃឃុំស្រែណូយ ប្រមាណជិត ៤០នាក់ បានលើកគ្នាទៅសាលាខេត្តសៀមរាប ដើម្បីជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីរបស់ពួកគេ ជាមួយអង្គភាពទាហានឱ្យបានឆាប់រហ័ស។
បុរសឈ្មោះ អ៊ុំ អេន គឺជាអ្នកភូមិត្រពាំងក្រសាំង ម្នាក់ ក្នុងចំណោមជាង ៩០គ្រួសារផ្សេងទៀត ដែលកំពុងមានបញ្ហាដីធ្លី។ គាត់មានប្រសាសន៍ថា អ្នកភូមិរបស់គាត់ចំនួន ៩៥គ្រួសារ បានកាប់គាស់ដីធ្វើចម្ការនៅតំបន់ខាងលិចអូរកូនតឹង ចាប់តាំងពីអំឡុងឆ្នាំ២០០៥ មកម្ល៉េះ។ ក៏ប៉ុន្តែ កាលពីចុងឆ្នាំ២០១២ គឺទាហាននៃកងពលតូចលេខ៥ ដែលមានបន្ទាយក្បែរនោះ បានយកអាវុធទៅហាមឃាត់អ្នកភូមិមិនឱ្យចូលទៅធ្វើចម្ការបានទៀតទេ។
លោក អ៊ុំ អេន បានបញ្ជាក់ថា កាលពីអំឡុងខែមីនា កន្លងទៅ ប្រជាពលរដ្ឋបានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅអាជ្ញាធរ ហើយអាជ្ញាធរស្រុកវ៉ារិន និងខេត្ត រួមទាំងមេបញ្ជាការយោធា ក៏ធ្លាប់ជួបប្រជុំដើម្បីដោះស្រាយប្រគល់ដីនោះមកឱ្យប្រជាពលរដ្ឋវិញ ក៏ប៉ុន្តែកងទាហានចេះតែភ្ជួរពង្រីកដីដាំដំឡូងធំឡើងៗ។ ហេតុដូច្នេះ បានជាអ្នកភូមិលើកគ្នាទៅសាលាខេត្តម្ដងទៀត ដើម្បីជំរុញការដោះស្រាយឱ្យបានឆាប់រហ័ស៖ «មានការដោះស្រាយពីខេត្តពីអីមក ៩៥គ្រួសារហ្នឹង គេឱ្យហៅឈ្មោះងើបឈរ ងើបឈរងើបអីហើយ ប៉ុន្តែដូចទៅអត់បានធ្វើអីដដែល ហើយខាងកងទ័ពហ្នឹងគេសុំវាស់ដើម្បីបានទិន្នន័យដី និងច្បាស់លាស់ រាយការណ៍ទៅមេបញ្ជាការ។ ប៉ុន្តែក្រោយការវាស់មក ហើយក៏យើងអត់ទាន់បានចូលទៅធ្វើចម្ការ អីចឹងហើយបានយើងស្នើសុំទៅសាលាខេត្ត ដើម្បីដោះស្រាយឆាប់ៗឱ្យបានចូលធ្វើចម្ការវិញ។ ខ្ញុំនាំគ្នាព្រួយបារម្ភថា វាដល់ខែដាំសណ្ដែកសៀងហើយ បើល្ងដើមដៃនោះ អត់បានដាំហើយ ឥឡូវបើសណ្ដែកសៀងអត់បានដាំទៀត វាអត់មានអីដោះស្រាយជីវភាពទេ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងសុំការពន្យល់អំពីដំណោះស្រាយ ជុំវិញបញ្ហានេះពីអភិបាលខេត្តសៀមរាប និងអភិបាលស្រុកវ៉ារិន បានយ៉ាងណានៅឡើយទេ។
ក៏ប៉ុន្តែ មេឃុំស្រែណូយ លោក ឆែម សាវឿន បានមានប្រសាសន៍ថា អាជ្ញាធរឃុំស្រុកខេត្តមានគម្រោងនឹងជួបជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ខាងមុខ ដើម្បីជំរុញការដោះស្រាយបញ្ហានោះម្ដងទៀត៖ «ពីមុននោះ វាទំនាស់ គឺថាដីជាន់នឹងបន្ទាយ ក៏ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរស្រុកវ៉ារិន ខេត្តសៀមរាប ហើយនិងឃុំ ក៏ចុចឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីយកទំហំដីមកចរចារវាងប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គភាពដាក់នូវចំណុចដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គភាពនេះជូនទៅគណៈកម្មការខេត្ត។ ឯកឧត្តមជាអ្នកដោះស្រាយ»។
ទោះយ៉ាងណា លោកមេឃុំស្រែណូយ បានបញ្ជាក់ថា ដោយសារតែការដោះស្រាយត្រូវការទិន្នន័យដីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបានច្បាស់លាស់នោះ គឺត្រូវការចំណាយពេលមួយរយៈទៀត ហើយប្រហែលជាការធ្វើចម្ការនៅឆ្នាំនេះត្រូវខកខាន។
ចំណែកនៅភូមិផ្អុង សង្កាត់កូនក្រៀល ក្រុងសំរោង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ឯណោះវិញ អ្នកភូមិ ៣គ្រួសារ កំពុងស្វែងរកអន្តរាគមន៍ ដោយសារតែអង្គភាពយោធាបានហាមឃាត់ពួកគេមិនឱ្យចូលទៅភ្ជួរដីស្រែទំហំ ៨ហិកតារ ដែលតែងតែធ្វើជារៀងរាល់ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មកនោះបានទៀតទេ។
បុរសឈ្មោះ យឹម យឿត បានមានប្រសាសន៍ថា ទាហានមួយកងទើបតែចូលទៅបោះទីតាំងនៅជិតដីស្រែរបស់គាត់កាលពីក្រោយបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។ ប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ គាត់ព្យាយាមចូលទៅភ្ជួរស្រែ ក៏ប៉ុន្តែក្រុមទាហានទាំងនោះហាមឃាត់។ បុរសដដែលបានបញ្ជាក់ថា គាត់មានដីស្រែទំហំ ៣ហិកតារកន្លះ រួមទាំងដីកូនផង គឺ ៤ហិកតារកន្លះ៖ «កន្លែងនោះគេដាក់រថក្រោះ។ កន្លែងខ្ញុំនៅទំនេរ ប៉ុន្តែខ្ញុំទៅភ្ជួរប៉ុន្មានដងហើយ គឺទាហានគេដេញមិនឱ្យខ្ញុំធ្វើ។ ថ្ងៃក្រោយទាហានគេយកត្រាក់ទ័រទៅពូនធ្វើរងដំឡូង។ គេថាដីនោះគេទុកដាំដំឡូងសម្រាប់ដោះស្រាយកូនទាហានរបស់គេ។ ហើយមេភូមិក៏ខ្ញុំទៅប្រាប់ឱ្យគេដោះស្រាយ តែគេមិនដោះស្រាយឱ្យ។ ប្រាប់សង្កាត់ ក៏សង្កាត់ថាចាំគេដោះស្រាយ តែតាំងពីរួចចូលឆ្នាំមក អត់ឃើញដោះស្រាយអី ដល់ខែភ្ជួរខែរាស់ទៅហើយ។ ដីគេជុំវិញដីខ្ញុំនោះគេភ្ជួរទាំងអស់។ កូនខ្ញុំឈប់រៀនអស់រលីង ដោយសារតែរឿងដីនោះ។ ខ្ញុំអស់សង្ឃឹមហើយ តែមិនបានធ្វើគឺមិនមានអីទេ»។
អង្គការសិទ្ធិមនុស្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានសម្ដែងកង្វល់ថា នៅខេត្តភាគឧត្តរនៃប្រទេសកម្ពុជា គឺនៅមានបញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីមួយចំនួនរវាងប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គភាពយោធាដែលមិនទាន់អាចដោះស្រាយបាននៅឡើយ។
អ្នកសម្របសម្រួលសមាគមសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ខេត្តឧត្តរមានជ័យ លោក ស្រី ណារេន បានមានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្នអ្នកភូមិ និងអង្គភាពយោធាកើតមានទំនាស់ដីជាច្រើនកន្លែង ដូចជានៅភូមិត្រាំប៉ោង ភូមិថ្នល់កែង នៃស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ និងនៅភូមិផ្អុង សង្កាត់កូនក្រៀល ក្រុងសំរោង ជាដើម។ លោក ស្រី ណារ៉េន បានបញ្ជាក់ថា ទំនាស់ដីទាំងនោះកើតឡើងដោយសារតែអង្គភាពកងទ័ពត្រូវការយកដីធ្វើតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ ឬក៏ធ្វើជាបន្ទាយ ក៏ប៉ុន្តែបានពង្រីកទៅប៉ះដីប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន។ បញ្ហាទាំងនោះ បើទោះបីជាមានការដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋវិញ ក៏បានតិចតួចដូចជាដី ៥ហិកតារ ត្រូវជូនវិញ ២ ឬ ១ហិកតារ ជាដើម។
អនុប្រធានផ្នែកស៊ើបអង្កេតដីធ្លីនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក ចាន់ សុវ៉េត បានមានប្រសាសន៍ថា អង្គការសិទ្ធិមនុស្សបានរកឃើញថា បច្ចុប្បន្ន បញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីរវាងអ្នកភូមិ និងទាហាន គឺកើតមាននៅបណ្ដាខេត្តមួយចំនួន ដូចជានៅខេត្តព្រះវិហារ ឧត្តរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ សៀមរាប កំពង់ស្ពឺ បាត់ដំបង និងខេត្តប៉ៃលិន ជាដើម៖ «ទំនាស់ដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយយោធា ឬបុគ្គលយោធាដែលមានអំណាចនោះ ទោះបី១ករណីក្តី គឺមិនងាយដោះស្រាយតែម្ដង។ មិនដឹងជាប្ដឹងទៅណា? ប្រជាពលរដ្ឋទឹកភ្នែករលីងរលោង សូម្បីតែនៅភ្នំពេញ ខេត្តកោះកុង ១ករណីៗ ប៉ុន្តែឱ្យតែថាមានឋានៈជាយោធា គឺពិបាករកដំណោះស្រាយ ដែលថាយុត្តិធម៌នោះ គឺវាពិបាក»។
សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានឱ្យដឹងថា តាំងពី ២-៣ឆ្នាំមុន រហូតមកដល់ពេលនេះ យ៉ាងហោចណាស់ក៏មានរឿងទំនាស់ដីធ្លីរវាងអ្នកភូមិ ជាមួយទាហានប្រហែល ១០ករណី ដែលនៅសេសសល់មិនទាន់ដោះស្រាយចេញនៅឡើយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។