ប្រជាពលរដ្ឋជាង ១២៣នាក់ តំណាងឲ្យពលរដ្ឋ ៣០៣គ្រួសារ មកពីឃុំបឹងប្រាំ ស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង សម្រេចចិត្តត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញ ក្រោយពីអភិបាលខេត្តសន្យាថា នឹងបង្កើតគណៈកម្មការដោះស្រាយលើដីកំពុងមានវិវាទនេះ។ ជុំវិញបញ្ហានេះតំណាងប្រជាពលរដ្ឋព្រមានក្រោយកិច្ចប្រជុំបានបិទបញ្ចប់ថា ប្រសិនបើយន្តការរបស់អាជ្ញាធរខេត្តនៅតែមិនអាចជួយអ្វីបានទេ ពួកគេនឹងតវ៉ាប្រឆាំងទៅថ្នាក់ជាតិបន្ត។
នៅសប្ដាហ៍ខាងមុខនេះ គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យ និងអង្កេតទៅលើជម្លោះដីធ្លីដ៏រ៉ាំរ៉ៃថ្នាក់ខេត្ត នឹងត្រូវចាប់អនុវត្ត ដោយមានសមាសភាពចូលរួម មកពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលផង ដើម្បីរកឲ្យឃើញពីមូលហេតុដែលជំរុញឲ្យវិវាទដីធ្លីបន្តអូសបន្លាយរហូតមកដល់ពេលនេះ។
គណៈកម្មការនេះមានរូបរាងឡើង បន្ទាប់ពីប្រជាពលរដ្ឋជាង ១រយនាក់ នៅឃុំបឹងប្រាំ ជំរុញឲ្យស្ថាប័នជំនាញ របស់រដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយ តាមរយៈការដង្ហែជាក្បួនដោយថ្មើរជើង ក្នុងចម្ងាយដីជាច្រើនគីឡូម៉ែត្រ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី១៨ សីហា ពីស្រុកបវេល សំដៅមកកាន់សាលាខេត្តបាត់ដំបង ។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្នុងសាលាខេត្តបាត់ដំបង ដែលចំណាយពេលជាង ២ម៉ោង ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធផង លោក ឆាន់ មុន្នី ដែលអះអាងថា ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋជ្រើសរើសឲ្យធ្វើជាតំណាង នៅពេលជួបប្រជុំជាមួយអភិបាលខេត្ត ថ្លែងថាគណៈកម្មការដើម្បីសិក្សាពីហេតុផល ដែលនាំឲ្យហិង្សាដីធ្លីបន្តអូសបន្លាយ នឹងត្រូវចាប់ផ្ដើមហើយក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។
លោកព្រមានថា ប្រសិនបើគណៈកម្មការដែលគ្រោងនឹងបង្កើតដូចការសន្យារបស់អភិបាលខេត្តលោក ច័ន្ទ សុផល នេះនៅតែមិនអាចកាត់ក្ដីរកខុសត្រូវ ឬជួយអ្វីបានទេ ប្រជាពលរដ្ឋនឹងបន្តស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ជាថ្មីម្ដងទៀត នៅថ្នាក់ជាតិវិញ៖ « បើសិនជាមិនមានការដោះស្រាយដោយសមស្រប ដោយយុត្តិធម៌ទេ ពួកយើងខ្ញុំនេះឡើងមកធ្វើការតវ៉ានៅទីនេះម្ដងទៀត ក៏អាចផ្លោះទៅណោះទៀត ក៏អាចថាបាន»។
ប្រជាពលរដ្ឋនិយាយថា ប្រភេទដីស្រែដែលកំពុងមានវិវាទជាង ៣ពាន់ ៦រយហិកតារនេះ បានអូសបន្លាយតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មកម្ល៉េះ។ ប្រជាពលរដ្ឋចោទប្រកាន់មេឃុំបឹងប្រាំ មកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ឈា នី ថា គឺជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ដែលបង្កឲ្យមានវិវាទដីនេះកើតឡើង។ ឯកសារដែលវិទ្យុអាស៊ីសេរីទទួលបានបញ្ជាក់ថា ដីជាង ៣ពាន់ ៦រយហិកតារ (៣៦៥៨) គឺជាប្រភេទដីសមាហរណកម្ម សម្រាប់បែងចែកឲ្យគ្រួសារយោធិនខ្មែរក្រហម កាត់រំសាយចាប់តាំងពី១៩៩៨ ទុកដើម្បីបង្កបង្កើតផល និង ធ្វើលំនៅឋាន។
ស្របពេលប្រជាពលរដ្ឋផ្ទុះការតវ៉ានៅសាលាខេត្ត ចំណែកនៅមូលដ្ឋានឯណោះវិញ លោក ឈា នី ក៏សម្រុកធ្វើប្លង់កម្មសិទ្ធិឲ្យពលរដ្ឋ ដែលលោកចាត់ទុកថា គឺជាអ្នកត្រូវទទួលបានប្លង់កាន់កាប់ លើដីកំពុងមានទំនាស់ដោយស្របច្បាប់ដែរ។
ក្រុមអ្នកតវ៉ានិយាយទៀតថា ហេតុផលដែលជំរុញឲ្យមានវិវាទបន្តអូសបន្លាយដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គឺដោយសារតែលោក ឈា នី ស្នើសុំបង្កើតឃុំថ្មីមួយទៀត គឺឃុំបឹងប្រាំនេះ ហើយកាត់ភូមិមួយចំនួន ដែលនៅជុំវិញឃុំថ្មីនេះ ដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងឃុំថ្មីនេះផង។ ស្ថិតក្រោមហេតុផលនេះហើយ ដែលក្រុមអ្នកតវ៉ា អះអាងថា លោក ឈា នី បានប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ យកលុយរាប់ម៉ឺនដុល្លារពីការបង្កើតឃុំថ្មីនេះ ដោយអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកចំណូលថ្មី បង់លុយក្នុងម្នាក់ ៤លានរៀល ជាថ្នូរទទួលបានដីមួយឡូត៍ ទំហំ ៥ហិកតារ ក្នុងមួយគ្រួសារ។
បដិសេធនឹងការចោទប្រកាន់នេះ មេឃុំបឹងប្រាំលោក ឈា នី ប្រៀបធៀបថា ការចោទប្រកាន់រូបលោកថាបានបង្កើតរដ្ឋបាលឃុំ ជាថ្នូរនឹងធ្វើមានធ្វើបានដោយអំពើពុករលួយនោះ វាមិនខុសអ្វីដូចចោទលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ឡើយ។ លោកចាត់ទុកថា ព្រោះការបង្កើតឃុំទៅបានវាត្រូវមានការចូលរួម និង ពាក់ព័ន្ធទៅផ្នែកដទៃទៀត ដែលជាជំនាញរបស់រដ្ឋាភិបាល ទើបអាចដំណើរការទៅរួច។ ធ្លាប់ជាអតីតអ្នកជាប់ពន្ធនាគារដោយការតវ៉ា រឿងដីធ្លីដែរ មុននឹងបានក្លាយជាមេឃុំនេះលោក ឈា នី អះអាងថា ប្រជាពលរដ្ឋដែលផ្ទុះការតវ៉ានៅពេលនេះ គឺជាក្រុមមនុស្សចំណូលក្រៅ ដែលពុំមាននៅក្នុងស្ថិតិរដ្ឋបាលឃុំរបស់លោកគ្រប់គ្រងឡើយ។
លោកបន្តថា៖ «គាត់បានថាប្រជាជនអូសប្រជាជនថ្មី មកបង្កើតជារដ្ឋបាលឃុំមួយ ដោយយកលុយយកកាក់។ វាស្មើនឹងចោទនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បង្កើតភូមិបង្កើតឃុំសុទ្ធតែយកលុយ ពីអ្នកស្រុកទើបបង្កើតភូមិបានបង្កើតឃុំបាន»។
និយាយពីរឿងហែក្បួនវិញ ប្រជាពលរដ្ឋបានចំណាយពេលស្ទើរពេញមួយព្រឹក ដោយធ្វើដំណើរថ្មើរជើង ក្នុងចម្ងាយផ្លូវជាច្រើនគីឡូម៉ែត្រ មុននឹងមកដល់គោលដៅ។ មានមនុស្សមួយចំនួន ក្នុងចំណោមនោះ ជាអតីតយោធាខ្មែរក្រហម មានអ្នកខ្លះពិការជើងម្ខាងដោយសង្គ្រាម ហើយបង្ខំចិត្តធ្វើដំណើរដោយជើងឈើ និង មានអ្នកខ្លះទៀត ពិការភ្នែកម្ខាងផង ក៏ត្រូវជម្នះក្រោមកម្ដៅថ្ងៃហួតហែង មុននឹងដល់សាលាខេត្តបាត់ដំបង។ ចំណែករបាំងការពារ ត្រូវបានបិទជុំវិញសាលាខេត្ត និង មានកម្លាំងចម្រុះការពាររួចជាស្រេច មិនអនុញ្ញាតឲ្យមនុស្សឆ្លងកាត់។ ប៉ុន្តែជាសំណាងល្អក្រុមអ្នកតវ៉ាទាំងនោះ មិនត្រូវបានរារាំង និង ប្រើហិង្សាពីក្រុមសមត្ថកិច្ច ក្រៅពីជួយសម្រួលការធ្វើដំណោះ មុននឹងត្រូវរំសាយទៅវិញ នៅល្ងាចថ្ងៃទី ១៨ សីហា ។
អ្នកឃ្លាំមើលការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស អង្គការ លីកាដូ ប្រចាំខេត្តបាត់ដំបងលោក ហេង សាយហុង រកឃើញថា វិវាទដែលបង្កឲ្យក្លាយជាជំងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃនៅពេលនេះ ពិតជាកើតឡើងដោយអំពើពុករលួយ។លោកចាត់ទុកថា នេះជាហេតុផលចម្បងក្នុងចំណោមធាតុផ្សំនៃបញ្ហាផ្សេងទៀត ដែលជំរុញឲ្យបញ្ហាដោះមិនចេញ។ ម្យ៉ាងទៀតជម្លោះនេះកើតឡើង តាំងពីក្នុងអំឡុងអតីតអភិបាលខេត្ត លោក ប្រាជ្ញ ច័ន្ទ គ្រប់គ្រងមក។ លោកនិយាយថាដោយសារការប្រព្រឹត្តអំពុករលួយជាប្រព័ន្ធនេះហើយ ទើបបន្ទុកនេះ បន្តចាក់ស្រេះដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។
លោក ហេង សាយហុង៖ «បានឃើញឯកសារជាច្រើនហើយ ព្រោះប្រជាពលរដ្ឋខ្លះគាត់អ្នកភូមិបឹងប្រាំងហ្នឹងគាត់ បានទិញដីហ្នឹង បានទិញដីហ្នឹងឥឡូវឥតមានបានដី អស់លុយឥតបានដី។ អ៊ីចឹងបានជាថា តំបន់បឹងប្រាំនិយាយជារួមទៅគឺថាវាមានបញ្ហាអំពើពុករលួយ វាមានផលប្រយោជន៍»។
ប្រជាពលរដ្ឋនិយាយថា ក្នុងជម្លោះដីធ្លីនេះមានមនុស្ស២នាក់ កំពុងជាប់នៅក្នុងពន្ធនាគារ ខេត្តនៅឡើយ ក្រោមការចោទប្រកាន់ពីលោក ឈា នី និង មានស្ត្រីម្នាក់ផងត្រូវស្លាប់ ដោយការប្រើហិង្សាពីក្រុមរបស់មេឃុំលោក ឈា នី វាយធ្វើបាប ក្នុងពេលមានទំនាស់ផលប្រយោជន៍លើដីវិវាទ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។