អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដែលអាជ្ញាធរវៀតណាម បានរារាំងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅតាមព្រំដែននៅឃុំរូង ស្រុកមេមត់ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ មិនឱ្យធ្វើស្រែចម្ការលើដីខ្លួនឡើយ ដោយអះអាងថា ដីតំបន់នោះជាដីតំបន់សរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរអះអាងថា ខាងភាគីវៀតណាម គឺមិនមានតំបន់សនោះទេ ប៉ុន្តែខាងដីខ្មែរបែរជាមានតំបន់សទៅវិញ ស្របពេលការបោះបង្គោលព្រំដែនមានរួចទៅហើយនោះ។ ចំណែកប្រធានគណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា មិនទាន់ទទួលបានរបាយការណ៍ជុំវិញបញ្ហានេះនៅឡើយ ប៉ុន្តែលោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើមានការបោះបង្គោលព្រំដែនជាផ្លូវការហើយ គេមិនអាចចាត់ទុកដីតំបន់នោះថាជាតំបន់សទៀតឡើយ។
ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសាររស់នៅក្នុងឃុំរូង ស្រុកមេមត់ ឱ្យដឹងដូចៗគ្នាជុំវិញបញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីរបស់ពួកគាត់ ដែលនៅជាប់ព្រំដែនកម្ពុជាវៀតណាម។ បញ្ហាទាំងនោះ គឺពួកគាត់មិនអាចចូលទៅធ្វើស្រែចម្ការនៅលើដីរបស់ខ្លួនបានឡើយ បើទោះបីជាដីនោះស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ទៅហើយ។
អាជ្ញាធរវៀតណាម តែងតែមកគំរាមកំហែងរារាំងមិនឱ្យពួកគាត់បានធ្វើស្រែនោះឡើយ ដោយអះអាងថា ដីដែលនៅក្នុងបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជា ជាតំបន់ស។ ដោយឡែកខាងទឹកដីវៀតណាម វិញ គឺមិនមានតំបន់សនោះទេ។ លើសពីនេះទៀត ពួកគាត់ត្រូវប្រឈមមុខនឹងការលំបាក ក្នុងការរស់នៅដោយសារគ្មានដីសម្រាប់ធ្វើចម្ការ ហើយគ្មានមុខរបរសម្រាប់រកចិញ្ចឹមជីវិត ដែលជំរុញឱ្យពួកគាត់ត្រូវធ្វើជាកម្មករចម្ការកៅស៊ូរបស់ក្រុមហ៊ុនវៀតណាម នៅទីនោះទៅវិញ។
ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់រស់នៅភូមិត្រពាំងឫស្សី ឃុំរូង អ្នកស្រី ស៊ា លាង អាយុ ៤៧ឆ្នាំ មានប្រសាសន៍ថា គាត់មានដីប្រមាណជាង ៣ហិកតារ ដែលបានកាន់កាប់តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ មកម្ល៉េះ ហើយបន្តធ្វើស្រែនៅលើដីរបស់ខ្លួនរហូតមក។ អ្នកស្រីបន្តថា ទើបតែនៅឆ្នាំ១៩៩៥-៩៦ ក៏មានការហាមឃាត់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរវៀតណាម មិនឱ្យអ្នកស្រី និងប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀតទៅធ្វើស្រែនៅលើដីរបស់ខ្លួនឡើយ ដោយអាជ្ញាធរទាំងនោះបញ្ជាក់ថា ជាដីស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ស ហើយប្រជាពលរដ្ឋក៏នាំគ្នាផ្អាកការធ្វើមួយរយៈ ដើម្បីរង់ចាំការបោះបង្គោលព្រំដែនជាផ្លូវការ ហើយនឹងត្រឡប់ទៅធ្វើវិញ។
អ្នកស្រីបន្ថែមថា រហូតដល់ឆ្នាំ២០១០ គឺមានការបោះបង្គោលជាផ្លូវរវាងប្រទេសទាំងពីរ គឺបង្គោលលេខ៩៨ និង៩៩ ប៉ុន្តែអ្នកស្រី និងប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀត នៅតែមិនអាចចូលធ្វើស្រែចម្ការលើដីរបស់ខ្លួនបានដដែល បើទោះបីជាដីអ្នកស្រីមានចម្ងាយជាង ៣០០ម៉ែត្រ ពីបង្គោលព្រំដែនមកក្នុងដីកម្ពុជា យ៉ាងណាក៏ដោយ៖ «គេថាអត់ឱ្យខ្ញុំធ្វើ គេថាដាក់ដីរបស់ខ្ញុំថាជាដីតំបន់ស លោកគ្រូ។ ដាក់ដីតំបន់ស។ បងយល់ថា ត្រឹមត្រូវទេកាលដែលដាក់ដីបងឯងជាដីតំបន់ស? ខ្ញុំយល់ថា អត់ត្រឹមត្រូវទេ លោកគ្រូ ព្រោះអីដីរបស់ខ្ញុំខាងលើបង្គោលឆ្ងាយណាស់»។
ប្រភពដដែលឱ្យដឹងទៀតថា ដោយសារគាត់មិនមានដីស្រែសម្រាប់ធ្វើ ក៏ចេះតែនាំគ្នាជម្នះចិត្តចូលទៅធ្វើលើដីរបស់ខ្លួនជាច្រើនលើកច្រើនសា ប៉ុន្តែត្រូវបានខាងអាជ្ញាធរវៀតណាម គំរាមកំហែងមិនឱ្យចូលធ្វើអ្វីបាន ហើយពេលខ្លះថែមទាំងចាប់យកសម្ភារៈ គោក្របី ដើម្បីយកទៅផាកពិន័យទៀតផង។ អ្វីដែលអ្នកស្រី និងប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀតចង់បាននោះ គឺចង់ឱ្យបានដីស្រែយកមកធ្វើដូចធម្មតាឡើងវិញ ហើយសុំឱ្យអាជ្ញាធរគណៈកម្មាធិការព្រំដែន ដោះស្រាយចំពោះបញ្ហានេះឱ្យបានចប់សព្វគ្រប់។
ជំទប់ទីពីរ ឃុំរូង និងជាប្រជាពលរដ្ឋដែលធ្លាប់មានបញ្ហាដីជាមួយអាជ្ញាធរវៀតណាម ដែរនោះ លោក ស៊ុំ ម៉ៅ មានប្រសាសន៍ថា នៅក្នុងឃុំរូង គឺមានប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិចំនួន៤ ដែលកំពុងមានបញ្ហាដីធ្លីជាមួយអាជ្ញាធរព្រំដែនវៀតណាម។ លោកបន្តថា ភូមិចំនួន៤នោះ គឺភូមិត្រពាំងឫស្សី ភូមិរូង ភូមិបេង និងភូមិបុស្ស ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋ ១៤គ្រួសារប៉ុណ្ណោះ ដែលហ៊ានចេញមុខតវ៉ាចំពោះការហាមឃាត់មិនឱ្យពួកគាត់បានចូលធ្វើស្រែលើដីរបស់ខ្លួន។ ក្រៅពីនោះ គឺមានប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសារផ្សេងទៀតមិនហ៊ានចេញមុខតវ៉ានោះឡើយ។ លោកបន្ថែមទៀតថា ទំនាស់ដីធ្លីចាប់ផ្តើមកើតឡើងខ្លាំង គឺនៅឆ្នាំ១៩៩៥ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមិនអាចបានធ្វើស្រែចម្ការនៅលើដីខ្លួនឡើយ ដោយរង់ចាំបោះបង្គោលជាផ្លូវការ។ រហូតដល់ឆ្នាំ២០១០ ជាពេលដែលបោះបង្គោលព្រំដែនជាផ្លូវការ ដែលមានការទទួលស្គាល់ពីភាគីប្រទេសទាំងពីររួចហើយ បែរជាអាជ្ញាធរវៀតណាម និងវរៈព្រំដែនខ្មែរបន្តហាមឃាត់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមិនឱ្យចូលកាន់កាប់លើដីរបស់ខ្លួនដដែល ដោយអាជ្ញាធរវៀតណាម ទាំងនោះអះអាងជាតំបន់ស។ ជំទប់ដដែលអះអាងថា វាជារឿងមិនត្រឹមត្រូវនោះឡើយ ពីព្រោះប្រទេសវៀតណាម អាចមកធ្វើស្រែចម្ការរបស់ខ្លួនមកទល់នឹងបង្គោលព្រំដែន ៩៨ និង ៩៩ តែម្តង ដោយមិនមានតំបន់សនោះទេ ដោយឡែកដីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចម្ងាយប្រមាណជាង ៣០០ម៉ែត្រពីបង្គោលទាំងនោះមកទឹកដីកម្ពុជាហើយនោះ នៅតែមិនអាចធ្វើអ្វីបាន។
លោក ស៊ុំ ម៉ៅ៖ «កន្លងមកហ្នឹង ឃើញតែប្រជាជនវាធ្វើបានដោយសុខសាន្ត ទៅដោយមិនឃើញអាជ្ញាធរខ្មែរយើងហាមឃាត់យ៉ាងណានោះទេ។ ដោយឡែកតែប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរវិញទេ ដែលអាជ្ញាធរវៀតណាមយួនហ្នឹង មកធ្វើទុក្ខបុកម្នេញមិនឱ្យចូលទៅធ្វើដីរបស់ខ្លួន។ មានទាំងយកកាំភ្លើងយកអីមកគំរាមកំហែង មិនឱ្យចូលទៅធ្វើលើដីរបស់ខ្លួន ដោយទុកថាជាតំបន់សៗ ហើយខ្ញុំក៏មិនដឹងថា គណៈកម្មាធិការព្រំដែនខ្មែរយើងហ្នឹងមានវិធីសាស្ត្រ និងវិធានការរបៀបម៉េចដែរ? បើខាងយួនអត់មានតំបន់ស រីឯខ្មែរមានតំបន់ស! ហើយខ្ញុំក៏មិនយល់ពីបញ្ហាហ្នឹងដែរ បើតាមខ្ញុំគិតពិចារណាមើលទៅឃើញថា តំបន់ស កាលណាកន្លែងណាមួយមិនទាន់បោះបង្គោល ជាពិសេសនៅបង្គោលព្រំដែន៩៨ និង៩៩ហ្នឹងបោះរួចហើយ ទុកឱ្យសដូចម្តេចទៀត? ខ្ញុំឆ្ងល់អ៊ីចឹងដែរ»។
លោកបញ្ជាក់ថា ថ្មីៗនេះ គឺនៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤ អាជ្ញាធរវៀតណាម បានយកបង្គោលឡាក់តូចមកបោះលើដីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដោយអះអាងថា ជាបង្គោលរណប ចំណែកអាជ្ញាធរខ្មែរមិនបានដឹងឮចំពោះការបោះបង្គោលនោះឡើយ គឺជាការបោះដោយឯកតោភាគី។
ទាក់ទងបញ្ហានេះ ទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការចម្រុះកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា លោក វ៉ា គឹមហុង មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី២៤ មិថុនា ថា បញ្ហានេះលោកមិនទាន់ទទួលរបាយការណ៍ពីគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់មូលដ្ឋាននោះឡើយ ប៉ុន្តែលោកបញ្ជាក់ថា តំបន់នោះមានការបោះបង្គោលព្រំដែនធំៗជាផ្លូវការចប់សព្វគ្រប់ហើយ។ លោកបន្តថា កាលណាគេបោះបង្គោលព្រំដែនជាផ្លូវការហើយ គឺមិនមានតំបន់សទៀតនោះទេ៖ «ខ្ញុំគ្មានទទួលរបាយការណ៍ពីក្រុមការងារយើងខ្ញុំពីខេត្តកំពង់ចាម មកទេណា៎! អ៊ីចឹងខ្ញុំមិនដឹងថា វាការពិតប៉ុណ្ណាទេ។ ប៉ុន្តែជាគោលការណ៍ វាមិនត្រូវមានបញ្ហាអ៊ីចឹងទេ ព្រោះយើងការបោះបង្គោលកន្លែងហ្នឹង វាខ័ណ្ឌព្រំសីមា ហើយគេដឹងថា កន្លែងណាធ្វើចូលគ្នាចេញគ្នាយើងចេញទៅខាងគេៗចូលមកខាងយើងវាត្រូវគ្នា ហើយវាមានជាគោលការណ៍ដោះដូរដី ដូច្នេះវាគ្មានតំបន់សអីទៀតទេ វាចប់អស់ហើយ»។
លោកបន្ថែមទៀតថា ចំណែកការបោះបង្គោលធំ និងបង្គោលតូច ឬហៅថាបង្គោលព្រំសីមាណាមួយនោះ គឺទាល់តែមានយល់ព្រម និងដឹងឮពីភាគីទាំងសងខាង។ ប្រសិនបើករណីដែលអាជ្ញាធរព្រំដែនវៀតណាម ចូលមកបោះដោយស្ងាត់ៗ ពោលគឺអាជ្ញាធរព្រំដែនខ្មែរនៅតាមមូលដ្ឋានមិនបានដឹងឮ ឬចូលរួមនោះទេ។ លោកបញ្ជាក់ថា គឺជារឿងខុសច្បាប់ ហើយអាជ្ញាធរខ្មែរអាចដកបង្គោលដែលបោះដោយឯកតោភាគីនោះបោះចោលតែម្តង ពីព្រោះវាជារឿងដែលភាគីមួយបានលួចចូលមកបោះបង្គោលតែម្នាក់ឯងតែម្តង។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើមានការហាមឃាត់ប្រជាពលរដ្ឋមិនឱ្យចូលកាន់កាប់លើដីរបស់ពួកគាត់នៅកន្លែងដែលបានបោះបង្គោលព្រំដែនរួចហើយទៀតនោះ ប្រជាពលរដ្ឋគប្បីប្ដឹងមកអាជ្ញាធរ ហើយអាជ្ញាធរតាមមូលដ្ឋាន ត្រូវរាយការណ៍ករណីវិវាទទាំងនោះមកថ្នាក់ជាតិ ដើម្បីធ្វើការដោះស្រាយ។
មន្ត្រីផ្នែកអង្កេតនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (Licadho) ប្រចាំខេត្តកំពង់ចាម លោក ខុន ខូយ យល់ថា បញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីតាមព្រំដែនកម្ពុជាវៀតណាម នៅតែកើតឡើងដូចនេះ ដែលធ្វើឱ្យខាងសង្គមស៊ីវិលមានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង ប្រសិនបើបញ្ហានេះមិនត្រូវបានដោះស្រាយឱ្យបានចប់សព្វគ្រប់នោះទេ៖ «ចំពោះបញ្ហាជម្លោះដីធ្លីនេះ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលគាត់មិនចាត់វិធានការដោះស្រាយទេ វាអាចនឹងមានបញ្ហានៅថ្ងៃក្រោយ គឺអាចនឹងមានជម្លោះនឹងអាចកាន់តែកើតមានឡើងរវាងប្រជាពលរដ្ឋទាំងពីរ រវាងប្រទេសទាំងពីរ»។
លោកបន្ថែមទៀតថា ជាការប្រសើរ គណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា និងមន្ត្រីរាជរដ្ឋាភិបាល គប្បីធ្វើការស៊ើបអង្កេតជុំវិញរាល់តំបន់ដែលមានជម្លោះឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីធានាបាននូវការដោះស្រាយមួយដ៏ត្រឹមត្រូវ និងដើម្បីរក្សាបាននូវបូរណភាពដែនដី។
បង្គោលព្រំដែនកម្ពុជាវៀតណាម ចាប់ផ្ដើមបោះជាផ្លូវការក្រោយពេលសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម ដែលធ្វើឡើងរវាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម កាលពីឆ្នាំ២០០៥ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ គឺបានបោះបង្គោលធំៗប្រមាណជា ៣០០បង្គោល។ ចំណែកបង្គោលតូចៗ ឬបង្គោលខ័ណ្ឌសីមាមានជាច្រើនពាន់បង្គោល ប៉ុន្តែអាចមានការប្រែប្រួលបន្តទៀត៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។