ជាច្រើនឆ្នាំមកហើយខេត្តសៀមរាប មានទំនាស់ដីធ្លីរ៉ាំរ៉ៃជាច្រើនករណីដែលអាជ្ញាធរមិនទាន់ដោះស្រាយបាននៅឡើយ។ បញ្ហាទំនាស់ដែលពិបាកដោះស្រាយទាំងនោះ គឺភាគច្រើនកើតឡើងរវាងប្រជាពលរដ្ឋជាមួយអាជ្ញាធរអប្សរា អ្នកមានអំណាច និងផ្នែករដ្ឋបាលព្រៃឈើជាដើម។
ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៤០០នាក់ មកពីសហគមន៍ជម្លោះដីធ្លីចំនួន ១៤ នៅតាមបណ្ដាស្រុកខ្លះ បានលើកគ្នាមកសាលាខេត្តសៀមរាប កាលពីព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី១៧ ខែមិថុនា បំណងជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរខេត្តនេះ ពន្លឿនការដោះស្រាយបញ្ហាទំនាស់ដី ព្រមទាំងចេញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីសម្រាប់ពួកគេឱ្យបានឆាប់រហ័ស។
ក្រុមសហគមន៍ទាំងនោះមកពីស្រុកចំនួន ៦ របស់ខេត្តសៀមរាប ដូចជាស្រុកបន្ទាយស្រី ស្រុកអង្គរធំ ក្រុងសៀមរាប ស្រុកប្រាសាទបាគង ស្រុកជីក្រែង និងស្រុកស្វាយលើ ជាដើម។ កាលពីម៉ោងប្រមាណ ១០ព្រឹក ក្រុមសហគមន៍បានរុញច្រានកម្លាំងប៉ូលិសខ្លះដែលដាក់រាំងផ្លូវមិនឱ្យពួកគេដង្ហែក្បួនកាន់ញត្តិដើម្បីដាក់ជូនទៅអភិបាលខេត្តសៀមរាប។
ការលើកគ្នារបស់សហគមន៍ទំនាស់ដីធ្លីមកសាលាខេត្តសៀមរាបនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសាលាដំបូងបានកោះហៅតំណាងប្រជាពលរដ្ឋទំនាស់ដីធ្លី ២ថ្ងៃជាប់ៗគ្នា នៅភូមិតានី ឃុំរុនតាឯក ចំនួន ៧នាក់ ព្រមទាំងតំណាងប្រជាពលរដ្ឋនិងសាក្សីនៅភូមិស្គន់ ឃុំត្បែង ស្រុកបន្ទាយស្រី ចំនួន ១០នាក់ទៀត ទៅបើកសវនាការដេញដោលជុំវិញរឿងទំនាស់ដីធ្លីជាមួយអាជ្ញាធរអប្សរា និងជាមួយក្រុមអ្នកមានអំណាច។
តំណាងអ្នកភូមិតានី ឃុំរុនតាឯក ម្នាក់ ក្នុងចំណោមតំណាងផ្សេងទៀត គឺលោក ហ៊ន ហ៊ុំ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា កន្លងទៅ សាលាដំបូងបានកោះហៅរូបគាត់ និងអ្នកតំណាង ៦រូបទៀត ទៅបើកសវនាការជុំវិញបណ្ដឹងរបស់អាជ្ញាធរអប្សរា ដែលចោទពីបទប៉ះពាល់ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ។ ក៏ប៉ុន្តែសវនាការនោះបានពន្យារពេលប្រកាសសាលក្រមដោយសារតែអ្នកភូមិច្រើនរយនាក់បានលើកគ្នាទៅគាំទ្រតំណាងពួកគេ។
លោក ហ៊ន ហ៊ុំ បញ្ជាក់ទៀតថា លោកនិងប្រជាពលរដ្ឋ ៣៧គ្រួសារទៀតរស់នៅភូមិតានី ជាយូរមកហើយ មិនមែនជាអ្នកដែលទើបចំណូលថ្មីទេ។ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអាជ្ញាធរអប្សរាទៅធ្វើភូមិអភិវឌ្ឍរុនតាឯក ក៏យកដីបង្កបង្កើតផលរបស់ពួកគាត់ទៅធ្វើតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ដោយទិញពីប្រជាពលរដ្ឋតម្លៃ ៥០០-៧០០ដុល្លារក្នុង ១ហិកតារ។ ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៣៨គ្រួសារបានចាប់ផ្ដើមតវ៉ាជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដោយមិនទទួលយកប្រាក់ទេ គឺចង់បានដីជាថ្នូរ ក៏ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរអប្សរាមិនដោះស្រាយទេ។
លោក ហ៊ន ហ៊ុំ៖ «យើងទៅធ្វើស្រែនៅតំបន់ហ្នឹង គេប្ដឹងថា ពួកខ្ញុំទៅប៉ះពាល់កម្មសិទ្ធិទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ។ ដូច្នេះពួកយើងខ្ញុំប្រជាពលរដ្ឋ ៣៨គ្រួសារ ចង់ឱ្យតុលាការរកយុត្តិធម៌ឱ្យបានត្រឹមត្រូវដើម្បីឱ្យពួកខ្ញុំបានដីបង្កបង្កើនផលរស់នៅ»។
ចំណែកក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ ១៤៨គ្រួសារ នៅចំណុច ១០៥ ត្រាំនាគ ភូមិចុងកៅស៊ូ សង្កាត់ស្លក្រាម ក្រុងសៀមរាប វិញ ក៏កំពុងទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរអប្សរាកាត់ប្លង់បូរីសណ្ឋាគារ ទេសចរណ៍វប្បធម៌ចេញពីតំបន់ពួកគេកំពុងរស់នៅដែរ។
អ្នកស្រី អ៊ី សុនី ជាតំណាងសហគមន៍ទំនាស់ដីធ្លីទីនោះ មានប្រសាសន៍ថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២ ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនរយគ្រួសារ បានធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ពីជំរំជាយដែនខ្មែរ-ថៃ ត្រូវឧត្ដមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន (UNHCR) ចែកដីម្នាក់ ១ប្លង់ៗនៅទីនោះ ក៏ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ២០០២ អាជ្ញាធរអប្សរាបានប្រកាសគ្រប់គ្រងទីនោះ ដោយហាមឃាត់មិនអ្នកភូមិធ្វើផ្ទះធំដុំនិងធ្វើប្លង់កម្មសិទ្ធិទេ។
អ្នកស្រី អ៊ី សុនី៖ «ខ្ញុំចង់សំណូមពរឱ្យអង្គការគ្រប់ស្ថាប័នជួយដោះស្រាយយើងខ្ញុំដោយឆ្វៀលចេញពីកន្លែងនោះឱ្យបានសម្រេច។ ពិបាកទី១ គឺធ្វើផ្ទះមិនបានធ្វើប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដោះដូរអីក៏អត់បានដែរ គឺគេហាមឃាត់រហូត។ ផ្ទះធ្លុះធ្លាយចេះតែនៅទៅរស់ទាំងវេទនា»។
នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា សហគមន៍ទំនាស់ដីធ្លីចំនួន ១៤កន្លែង បានដាក់ញត្តិទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរខេត្តសៀមរាប ដោះស្រាយចំនួន ១៦ចំណុច ដូចជាសហគមន៍ភូមិត្បែងខាងកើត ទាមទារប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើផ្ទៃដី ៥៣ហិកតារ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ១១៨គ្រួសារ សហគមន៍ភូមិត្បែងខាងលិច ទាមទារដីចម្ការ ៥៣ហិកតារ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ១០៥គ្រួសារ សហគមន៍ភូមិស្គន់ ទាមទារកម្មសិទ្ធិដីធ្លី ១២០ហិកតារ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ១១៧គ្រួសារ និងសហគមន៍ ភូមិតាពេន ទាមទារប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដី ១៨៣ហិកតារ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ៩០គ្រួសារ ដោយគេទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរខេត្តធានាលើការដោះស្រាយទាំងស្រុង ព្រមទាំងឱ្យតុលាការខេត្តសៀមរាប ទម្លាក់ចោលការចោទប្រកាន់នានា ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋពាក់ព័ន្ធ និងទំនាស់ដីធ្លីទាំងនោះផង។
ទោះយ៉ាងណាអាជ្ញាធរខេត្តសៀមរាប នៅមិនទាន់ឆ្លើយតបបញ្ហានេះយ៉ាងណានៅឡើយ ដោយសារសាលាខេត្តបានទទួលយកញត្តិទាមទារទាំងនោះ និងកំពុងជួបប្រជុំរកដំណោះស្រាយជាមួយតំណាងប្រជាពលរដ្ឋទាំង ១៤សហគមន៍។
ក្រុមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែលកំពុងឃ្លាំមើលបញ្ហាជម្លោះដីធ្លីសំដែងការព្រួយបារម្ភជុំវិញភាពរ៉ាំរ៉ៃនៃទំនាស់ដីធ្លីជាច្រើនកន្លែងនោះ ដោយសារវាកំពុងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងការចំណាកស្រុកទៅរកការងារធ្វើក្រៅប្រទេស។
អ្នកស៊ើបអង្កេតអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) ខេត្តសៀមរាប លោក ចៅ ល័ក្ខវណ្ណា មានប្រសាសន៍ថា ទំនាស់ដីធ្លីរ៉ាំរ៉ៃជាច្រើនកន្លែងក្នុងខេត្តសៀមរាប គឺផ្នែកខ្លះពាក់ព័ន្ធនឹងអាជ្ញាធរអប្សរា ផ្នែកខ្លះពាក់ព័ន្ធនឹងរដ្ឋបាលព្រៃឈើ ឯខ្លះទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកមានអំណាចដែលធ្វើឱ្យអាជ្ញាធរខេត្តពិបាកដោះស្រាយ។
លោក ចៅ ល័ក្ខវណ្ណា៖ «បើសិនជាទំនាស់ដីធ្លីរ៉ាំរ៉ៃនេះ មិនទាន់ដោះស្រាយណាមួយសមស្របទេ គឺថាអ្នកភូមិនឹងធ្វើការទាមទារបន្តទៅទៀត អ៊ីចឹងបញ្ហាហ្នឹង វាចេះតែបន្តរ៉ាំរ៉ៃរហូត»។
ចំណែកអ្នកស៊ើបអង្កេតរបស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (Adhoc) លោក ចាន់ ចំរើន មានប្រសាសន៍ថា ការអូសបន្លាយទុកឱ្យទំនាស់ដីធ្លីជាច្រើនសហគមន៍នៅតែកើតមាននេះ គឺជាការប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរទៅលើការរស់នៅ និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ឯបញ្ហាម្យ៉ាងទៀត គឺភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតែមិនអាចកាត់បន្ថយបានទេ៖ «អាចធ្វើឱ្យគាត់ខកខានក្នុងការដាំដុះ ធ្វើឱ្យគាត់ហ្នឹងជួបហានិភ័យផ្សេងៗ ហើយអាចបង្ខំឱ្យគាត់ចំណាកស្រុកដែរ»។
នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ស្របពេលដែលក្រុមសហគមន៍ទំនាស់ដីធ្លីជាច្រើនលើកគ្នាមកសាលាខេត្តសៀមរាប គឺក្រុមអ្នករត់រ៉ឺម៉កម៉ូតូដឹកភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាច្រើន ក៏បានទៅចូលរួមដែរ។ ពួកគេទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរខេត្តជួយដោះស្រាយ និងបញ្ឈប់ការទារថ្លៃពីរ៉ឺម៉ក ដែលចតនៅតាមចំណតនៃរមណីយដ្ឋានជាច្រើនកន្លែង ដូចជានៅក្បាលស្ពាន និងនៅប្រាសាទបន្ទាយស្រីជាដើម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។