ពលរដ្ឋរស់នៅសង្កាត់បាវិត ខេត្តស្វាយរៀង ចោទចៅសង្កាត់បាវិតថា បានឃុបឃិតជាមួយឈ្មួញអ្នកមានអំណាចរំលោភយកដីធ្លីពលរដ្ឋដែលបានកាន់កាប់ដីនោះ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ មក។ ការចោទប្រកាន់នេះ កើតឡើងស្របពេលដែលដីស្រែធ្លាប់អាស្រ័យផលរបស់ពលរដ្ឋត្រូវបានចៅសង្កាត់ចុះហត្ថលេខាឲ្យឈ្មួញធ្វើប្លង់រឹងដោយស្ងាត់ៗ។ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលអះអាងថា ចៅសង្កាត់បានរំលោភច្បាប់ដោយទទួលសំណូកពិតមែន ហើយត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់។
ទំនាស់ដីធ្លីដ៏រ៉ាំរ៉ៃដែលអូសបន្លាយជាង ១៥ឆ្នាំមកហើយ ឋិតនៅភូមិតាបឹប សង្កាត់បាវិត ក្រុងបាវិត ជិតព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម។ ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៣គ្រួសារ អំពាវនាវឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយ និងស្វែងរកយុត្តិធម៌ខណៈពលរដ្ឋបានប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានរហូតដល់ថ្នាក់ខេត្ត ប៉ុន្តែនៅតែមិនទទួលបានដំណោះស្រាយ។
តំណាងពលរដ្ឋរស់នៅក្រុងបាវិត អ្នកស្រី គុជ ដាវី រៀបរាប់នៅថ្ងៃទី៧ មេសា ថា ចៅសង្កាត់លោក សាញ់ សាខុន បានឃុបឃិតជាមួយឈ្មួញបីនាក់ មានឈ្មោះលោក ឃុត សាម៉ុន លោក កៅ ស៊ីវន និងលោក មុំ តារ៉ា រំលោភយដីពួកគាត់ចំនួន ៣គ្រួសារចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០។ អ្នកស្រីបន្តថា អ្នកទាំងបីនាក់នោះ ទី១ លោក យុត សាម៉ុន គឺជាមន្ត្រីពន្ធដារ ទី២ លោក កៅ សារ៉ន ជាប៉ូលិសខេត្តស្វាយរៀង ចំណែកលោក មុំ តារ៉ា មានមុខរបរមិនពិតប្រាកដ។ អ្នកស្រីថា គ្រួសារអ្នកស្រីបានប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ប៉ុន្តែមិនទទូលបានដំណោះស្រាយឡើយ ព្រោះតែបុគ្គលដែលយកដីអ្នកស្រី គឺសុទ្ធតែមានប្លង់កម្មសិទ្ធិអស់ទៅហើយ ព្រោះគេធ្វើដោយលួចលាក់។
អ្នកស្រីអះអាងថា ដីដែលមានប្លង់កម្មសិទ្ធិធ្វើទៅបាន គឺដោយសារតែចៅសង្កាត់បាវិត លោក សាញ់ សុខុន អនុញ្ញាត ព្រោះតែទទួលបានផលប្រយោជន៍ខាងក្រៅ។
ស្ត្រីដដែលបន្តថា ក្រុមគ្រួសារអ្នកស្រីបានគ្រប់គ្រងដីនេះតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីសម័យ ប៉ុល ពត ដោយលោកយាយដែលត្រូវជាមីងអ្នកស្រី មានឈ្មោះថា យន អឹប បានមកកាប់ឆ្ការនៅពេលដែលដីនោះសំបូរដោយគ្រាប់មីន និងគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះនៅឡើយ ហើយលោកយាយអ្នកស្រីបានតវ៉ាទាមទារដាក់ពាក្យប្ដឹងរហូតពេលគាត់ស្លាប់នៅឆ្នាំ២០១០ នៅតែមិនទាន់ដោះស្រាយ៖ «រឿងដាក់ទៅទទួល ប៉ុន្តែកប់ចោលដូចខេត្តស្វាយរៀង ក៏អ៊ីចឹងដែរ កប់ចោលអត់រកខុសរកត្រូវឲ្យយើងទេ បើទទួលហើយយើងអត់ដោះស្រាយ អត់ដោះស្រាយរកយុត្តិធម៌ឲ្យខ្ញុំផង ទទួលធ្វើអីឯកសារហ្នឹង»។
ឆ្លើយតបទៅនឹងការចោទប្រកាន់នេះ ចៅសង្កាត់បាវិត លោក សាញ់ សាខុន មិនបានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ដល់វិទ្យុអាស៊ីសេរីទេ ដោយលោកថា មិនអាចនិយាយបាន ព្រោះលោកបានកំពុងមានជំងឺ៖ «បានហើយខ្ញុំកំពុងតែឈឺគ្រុន ខ្ញុំនិយាយអត់បាន និយាយអត់ចេញ អត់ចេញទេ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងសុំការអធិប្បាយពីលោក ឃុត សាម៉ុន លោក កៅ ស៊ីវន និងលោក ម៉ុំ តារ៉ា បានទេ នៅថ្ងៃទី៧ មេសា។
ទោះជាយ៉ាងណាក្តី មានពលរដ្ឋចំនួន ៧០គ្រួសារ រស់នៅក្រុងបាវិត បានផ្ដិតមេដៃដឹងឮ និងដាក់ញត្តិទៅរដ្ឋសភាជាតិ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ ថា ដីនោះគឺជាដីពលរដ្ឋបីគ្រួសារពិតមែន ដែលមានឈ្មោះថា យិន សំអាន ផុន សុមា និង គីត រិទ្ធី។ ជាងនេះទៅទៀតពលរដ្ឋម្នាក់ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋ ៧០គ្រួសារ ដែលបានផ្ដិតមេដៃ គឺអ្នកស្រី ចាន់ ធី អះអាងថា ដីនោះគឺជាដីរបស់ពលរដ្ឋបីគ្រួសារពិតមែនដោយសំអាងថា អ្នកស្រីមានដីស្រែដែលនៅជាប់នឹងដីពលរដ្ឋមានជម្លោះ ថែមទាំងធ្លាប់បានប្រវាស់គ្នាទៅវិញទៅមក និងធ្វើស្រែជាមួយគ្នាជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ អ្នកស្រីសម្ដែងក្តីខកចិត្ត និងអាណិតម្ចាស់ដីដែលត្រូវបានគេរំលោភយក។
អ្នកស្រីរំពឹងថា ស្នាមមេដៃពលរដ្ឋ ៧០គ្រួសារ ដាក់ជូនរដ្ឋសភា ពលរដ្ឋនឹងទទួលបានយុត្តិធម៌ឆាប់ៗខាងមុខ៖ «ដូចថាយើងប្រវាស់គ្នាម្នាក់ម្តងៗ ខ្ញុំទៅស្ទូងឲ្យគាត់ គាត់ស្ទូងឲ្យខ្ញុំ។ ភ្ជួរឡើងគ្រាប់ឡើងអី ដល់បានស្រួលបួល ឮថាគេយកគាត់ដើរប្ដឹងដើរអីហ្នឹង ទាល់តែគាត់ស្លាប់ទៅ តែដីហ្នឹងដីគាត់មែន ឃើញថាកាលយាយនៅដើរប្ដឹងផ្ដល់រហូត»។
ទោះជានេះក្តី មន្ត្រីសម្របសម្រួលអង្គការលីកាដូ (Licadho) ខេត្តស្វាយរៀង លោក នុត បូពិណ្ណារ័ត្ន លើកឡើងថា កន្លងមកពលរដ្ឋមានជម្លោះដីធ្លីនៅទីនោះចំនួន ១១គ្រួសារ ប៉ុន្តែមានពលរដ្ឋចំនួន ៩គ្រួសារទទួលបានដំណោះស្រាយ ដោយសារការអន្តរាគមន៍ពីរដ្ឋសភា។ ដោយឡែកពលរដ្ឋបីគ្រួសារផ្សេងទៀត ពុំទាន់ទទួលបានដំណោះស្រាយនៅឡើយ ដោយសារទំនាស់ដីធ្លីមានម្ចាស់ផ្សេងគ្នា ហេតុនេះរង់ចាំពេលវេលាស៊ើបអង្កេតពីរដ្ឋសភាតាមញត្តិរបស់ពលរដ្ឋ ដែលបានដាក់ជូនកន្លងទៅ៖ «ឈ្មោះកាន់កាប់គ្រប់គ្រងដីនោះតាំងពីយូរមកហើយ អ៊ីចឹងហើយយើងនៅតាំងពីជំនួយប៉ុន្មានគ្រួសារនោះមកតើ!»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងសុំការអធិប្បាយបញ្ហានេះទៅអភិបាលក្រុងបាវិត លោក កែវ សារិត និងអភិបាលខេត្តស្វាយរៀង លោក ជៀង អំ បានទេ ព្រោះទូរស័ព្ទចូលមិនទទួល។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ ប្រធានគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សទទួលពាក្យបណ្ដឹងអង្កេត និងទំនាក់ទំនងរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា ឬគណៈកម្មការទី១ នៃរដ្ឋសភា លោក អេង ឆៃអ៊ាង មានប្រសាសន៍ថា ពាក្យបណ្ដឹងមករដ្ឋសភាច្រើន ប៉ុន្តែប្រសិនសំណុំរឿងបន្ទាន់លោកនឹងធ្វើលិខិតអន្តរាគមន៍ទៅប្រធានរដ្ឋសភា។
លោកបន្តថា លោកនឹងចាត់ឲ្យជំនួយការរបស់លោកពិនិត្យលើពាក្យបណ្ដឹងនេះ។ លោកនឹងចុះអន្តរាគមន៍ជូនពលរដ្ឋជាបន្តទៀត បន្ទាប់ពីចូលឆ្នាំខ្មែររួច ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវស៊ើបអង្កេតជាមុនសិន៖ «យើងពិនិត្យហើយ យើងប្រមូលព័ត៌មានជាមុនសិន យើងប្រមូលព័ត៌មាន យើងស៊ើបអង្កេតរកភស្តុតាង ឯកសារពាក់ព័ន្ធ វាជាមូលដ្ឋាន បានយើងធ្វើអន្តរាគមន៍បន្តបន្ទាប់ទៅតាមហ្នឹង»។
ក្នុងករណីនេះដែរ អ្នកឃ្លាំមើលផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍សង្គម លោកបណ្ឌិត កែម ឡី មានប្រសាសន៍ថា ពលរដ្ឋដែលកាន់កាប់ដីតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៨០ គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់យោងតាមច្បាប់ភូមិបាល។ លោកបន្តថា សភាត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខពលរដ្ឋតាមផ្លូវច្បាប់។ លោកកត់សម្គាល់ថា កំហុសឆ្គងដ៏ធំបំផុតរបស់អាជ្ញាធរដែនដី គឺមិនបានចុះបញ្ជីក្បាលដីជូនពលរដ្ឋមុនពេលមានទំនាស់ដែលបង្កលក្ខណៈឲ្យអ្នកមានប្រាក់ មានអំណាច ច្រើនតែមានលទ្ធភាពធ្វើប្លង់មុនពលរដ្ឋ។ ជាក់ស្ដែងនៅពេលមានទំនាស់ ពលរដ្ឋច្រើនតែចាញ់ប្រៀបជាងអ្នកមានអំណាច ឬអ្នកមានប្រាក់។
លោកថ្លែងថា ពលរដ្ឋគួរតែប្ដឹងទៅក្រុមប្រឹក្សាឃុំដើម្បីឲ្យជួយអន្តរាគមន៍ ព្រោះក្រុមប្រឹក្សាឃុំគឺជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋអាចចូលរួមការពារដីធ្លីជូនពលរដ្ឋ និងអន្តរាគមន៍ទៅសភា៖ «លើកលែងតែកាន់កាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០១ ទេ បើគាត់នៅតាំងពីឆ្នាំ៧៩ ៨០ ៨១ អាហ្នឹងរបស់គាត់ ហើយទោះបីជាអ្នកធំៗនៅភ្នំពេញ រាល់ថ្ងៃហ្នឹងក៏គាត់មកកាន់កាប់ដែរ គាត់មកចាប់យកដូចគ្នា ផ្ទះល្វែង ផ្ទះទីហ្នឹងមាននរណាចែកឲ្យគាត់ទេ»។
ដីពលរដ្ឋបីគ្រួសារដែលមានទំនាស់ ឋិតនៅភូមិតាបឹប សង្កាត់បាវិត ក្រុងបាវិត។ គឺមានដីរបស់កញ្ញា យិន សំអាន ទំហំ ១៣.៩០០ម៉ែត្រការ៉េ។ ដីលោក ផុន សុមា ចំនួន ១.៣០០ម៉ែត្រការ៉េ ចំណែកដីលោក គិត រិទ្ធី ចំនួន ៦.០០០ម៉ែត្រការ៉េ ហើយកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ តំណាងរាស្ត្រធ្លាប់ធ្វើលិខិតស្នើសុំពិភាក្សាការងារជាមួយអភិបាលខេត្តស្វាយរៀង លោក ជៀង អំ ស្ដីពីបញ្ហាជាច្រើនក្នុងនោះ ទំនាស់ដីធ្លីរវាងពលរដ្ឋនិងឈ្មោះ ម៉ុំ តារ៉ា ឃុត សាម៉ុន និងឈ្មោះ កៅ ស៊ីវន។ ប៉ុន្តែជំនួបត្រូវបានផ្អាកទៅវិញ ដោយសារលោកអភិបាលខេត្តបញ្ជាក់ថា ការជួបដូច្នេះលុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ គឺលោក ស ខេង ជាមុនសិន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។