ទោះជាយ៉ាងណា មេធាវីអន្តរជាតិដែលទទួលរឿងក្ដីនេះ បានព្រមានរួចហើយថា បើពុំមានការឆ្លើយតបណាមួយពីមន្ត្រីទទួលបន្ទុក ក្នុងរយៈពេល ២សប្ដាហ៍ទេនោះ លោកនឹងចាត់ទុកថា មេបញ្ជាការរងកងរាជអាវុធហត្ថទាំងនោះ នឹងមិនសហការក្នុងការស៊ើបអង្កេតករណីបាញ់សម្លាប់កម្មករក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បង្ហូរឈាមនេះ។
មន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថចាត់ទុកថា លិខិតស្នើសុំឲ្យស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចឆ្លើយបំភ្លឺជុំវិញសំណុំរឿងហិង្សានៅផ្លូវវ៉េងស្រេង របស់មេធាវីអន្តរជាតិនោះ គឺមិនមានការចាំបាច់ក្នុងការឆ្លើយតបឡើយ ព្រោះថា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអនុវត្តតាមផែនការ និងបទបញ្ជាប៉ុណ្ណោះ។
ការបដិសេធនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមេធាវីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក រីឆាដ រ៉ចជើរ (Richard Rogers) បានដាក់លិខិតពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នាទៅ លោក សៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស និង លោក រ័ត្ន ស្រ៊ាង មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមករា ស្នើសុំឯកសារភស្តុតាងមួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងការចេញបញ្ជាប្រើអាវុធបាញ់បង្ក្រាបកម្មករអោយស្លាប់ ៥នាក់ និងរងរបួសមួយចំនួនទៀត។
លោក សៅ សុខា មិនបានឆ្លើយតបចំពោះលិខិតស្នើសុំបំភ្លឺនេះទេ ដោយអះអាងថា លោកជាប់រវល់ប្រជុំ។ ចំណែក លោក រ័ត្ន ស្រ៊ាង វិញ ថ្លែងថា លោកមិនអាចឆ្លើយសំណួរនេះបានឡើយ ដោយលោកបង្វែរឲ្យទៅអ្នកនាំពាក្យកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស លោក ខេង ទីតូ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោក រ័ត្ន ស៊្រាង ឆ្លើយដោយខ្លីថា កិច្ចការរបស់ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច គឺអនុវត្តមានក្របខ័ណ្ឌ និងបែបបទបច្ចេកទេស។
«សំឡេង»
ចំណែក លោក ខេង ទីតូ មន្ត្រីនាំពាក្យកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេសវិញ បដិសេធថា រហូតមកដល់ពេលនេះ ស្ថាប័នរបស់លោកនៅមិនទាន់ទទួលបានលិខិតរបស់ លោក រីឆាដ រ៉ចជើរ នៅឡើយទេ។ លោកអះអាងថា បើទោះជាបានទទួលលិខិតស្នើសុំបំភ្លឺទាំងពីរនេះក្ដី ក៏ស្ថាប័នជំនាញរបស់រដ្ឋាភិបាលមួយនេះមិនអើពើ ឬខ្វាយខ្វល់អ្វីដែរ។ លោកបន្តថា អ្វីដែលមន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថត្រូវអនុវត្ត គឺបទបញ្ជា និងភារកិច្ច។
«សំឡេង»
របាយការណ៍របស់អង្គការលីកាដូ (Licadho) រកឃើញថា ការបាញ់បង្ក្រាបកាលពីដើមខែមករា បានបណ្ដាលឲ្យមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៥នាក់ស្លាប់ ២៣នាក់ត្រូវចាប់ខ្លួន និងប្រមាណ ៤០នាក់ផ្សេងទៀតរបួសធ្ងន់ និងស្រាល។
លោក ចាន់ សុវ៉េត មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សសមាគមអាដហុក (Adhoc) គិតថា វាជាការគួរឲ្យសោកស្ដាយដែលមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ព្រងើយកន្តើយក្នុងកិច្ចសហការ។ លោកចាត់ទុកថា នេះជាការគេចចេញពីការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកប្រព្រឹត្តិបទល្មើស។
«សំឡេង»
ក្នុងលិខិតចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃទី៣០ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤ ផ្ញើទៅកាន់ លោក សៅ សុខា និងលោក រ័ត្ន ស្រ៊ាង លោក រីឆាដ រ៉ចជើរ បញ្ជាក់ថា គោលបំណងនៃការស្នើសុំឯកសារភស្តុតាងទាំងឡាយនេះ ដើម្បីពិនិត្យមើលថា ជនរងគ្រោះអាចមានមូលដ្ឋានច្បាប់គ្រប់គ្រាន់ឬទេ ក្នុងការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ។
លិខិត លោក រីឆាដ រ៉ចជើរ បន្តថា ដើម្បីជាជំនួយការស៊ើបអង្កេតរបស់លោកស្នើឲ្យ លោក សៅ សុខា បង្ហាញនូវបទបញ្ជាកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤ ទៅកាន់ លោក រ័ត្ន ស្រ៊ាង ចំពោះការប្រើប្រាស់អាវុធគ្រាប់ពិតបាញ់ទៅលើក្រុមកម្មករ។ លោកក៏ចង់ដឹងដែរថា តើកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៅពេលបង្ក្រាប មានបំណងចង់ការពារមិនឲ្យមានកម្មករបាត់បង់ជីវិតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បង្ក្រាបនោះដែរឬទេ។ លោកក៏ចង់ដឹងទៀតថា តើកម្លាំងកងរាជអាវុធហត្ថ មានបានផ្តល់សញ្ញាព្រមានប្រាប់ដល់បាតុករមុនឬទេ ថាខ្លួននឹងប្រើប្រាស់គ្រាប់ពិត។ ហើយថា តើមានការដាក់ពិន័យដល់មន្ត្រីណាដែលបានបាញ់សម្លាប់កម្មករដែរទេ?
លោកមេធាវី រីឆាដ រ៉ចជើរ បញ្ជាក់នៅក្នុងលិខិតរបស់លោកផ្ញើជូន លោក សៅ សុខា និងលោក រ័ត្ន ស៊្រាង ទៀតថា នៅពេលប្រឈមជាមួយបាតុករដែលជាជនស៊ីវិល នគរបាល និងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា ត្រូវគោរពគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងការប្រើកម្លាំង និងអាវុធដែរឬយ៉ាងណា? អាវុធជាកាំភ្លើងអាចប្រើទៅបានតែក្នុងដំណាក់ការចុងក្រោយ បន្ទាប់ពីប្រើអស់មធ្យោបាយផ្សេងទៀត អាវុធជាកាំភ្លើងអាចប្រើសម្រាប់តែពេលចាំបាច់បំផុតប៉ុណ្ណោះ គឺក្នុងកាលៈទេសៈដើម្បីការពារជីវិតខ្លួន និងជីវិតអ្នកដទៃ។
លិខិតចុះថ្ងៃទី៣០ ខែមករា របស់មេធាវីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក រីឆាដ រ៉ចជើរ ព្រមានថា ប្រសិនបើរយៈពេល ១៤ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃចុះហត្ថលេខានេះ ក្រុមមេធាវីមិនទទួលបានការឆ្លើយតបណាមួយទេ ក្រុមមេធាវីនឹងសន្មតថា កងរាជអាវុធហត្ថមិនសហការនឹងការស៊ើបអង្កេតនេះ។ លិខិត លោក រីឆាដ រ៉ចជើរ ផ្ញើទៅកាន់ លោក សៅ សុខា និងលោក រ័ត្ន ស្រ៊ាង បញ្ជាក់ថា ក្រុមហ៊ុនច្បាប់របស់លោកមានឈ្មោះថា ក្លូបាល់ ឌីលីចែនស៍ អិលអិលភី (Global Diligence LLP) មានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស គឺតំណាងអោយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ស្នើសុំឯកសារភស្តុតាងទាំងឡាយនេះ ដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ឲ្យជនរងគ្រោះ ដើម្បីដាក់បណ្ដឹងបន្តទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ។
ទោះជាបែបណា មាត្រា១នៃអនុក្រឹត្យស្ដីពីភារកិច្ច និងរចនាសម្ព័ន្ធទូទៅនៃកងរាជអាវុធហត្ថ ចុះកាលបរិច្ឆេទខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៤ ដោយសហនាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម រណឫទ្ធិ ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីពីរ កាលណោះចែងថា កងរាជអាវុធហត្ថដែលគ្រប់គ្រងដោយអគ្គសេនាធិការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទនោះ ត្រូវនៅក្រោមបញ្ជាផ្ទាល់របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។