មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកសារព័ត៌មាន បានឲ្យដឹងថា ពួកគេកំពុងតាមដានដោយយកចិត្តទុកដាក់ ទៅលើលិខិតកោះហៅភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានដើមអំពិល និងហ្វ្រែសញូវ (Fresh News) ឲ្យចូលខ្លួនទៅបំភ្លឺនៅការិយាល័យព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតធ្ងន់ នៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ តាមបណ្ដឹងរបស់ស្ត្រីជនជាតិវៀតណាម ម្នាក់ជាអតីតអ្នកទោសពីបទជួញដូរគ្រឿងញៀននាខេត្តទេសចរណ៍មួយនេះ។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងនាយកវិទ្យាស្ថានកម្ពុជា ដើម្បីការសិក្សាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ លោក មឿន ឈានណារិទ្ធ មានប្រសាសន៍ថា សេរីភាពអ្នកសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា មិនទាន់ទូលំទូលាយទេ ហើយសកម្មភាពរបស់អ្នកកាសែតនៅតែមានការគំរាមកំហែង និងបំភិតបំភ័យ។
ប្រតិកម្មនេះ កើតឡើងបន្ទាប់ពីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានដើមអំពិល និងហ្វ្រែសញូវ មួយរូបប្រចាំខេត្តព្រះសីហនុ ឈ្មោះ ជុំ ភារម្យ ត្រូវអតីតមេឈ្មួញគ្រឿងញៀនប្រចាំខេត្តនេះ ដាក់ពាក្យប្ដឹងទៅកាន់ការិយាល័យព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតធ្ងន់ នៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ ហើយត្រូវមន្ត្រីយុត្តិធម៌ស្ថាប័ននេះ កោះឲ្យចូលខ្លួនទៅបំភ្លឺភ្លាមៗកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា លោកវរសេនីយ៍ឯក កុល ផាលី ស្នងការរងនគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ បានចេញលិខិតកោះហៅឈ្មោះ ជុំ ភារម្យ មានទីលំនៅក្នុងសង្កាត់លេខ១ ក្រុងព្រះសីហនុ ឲ្យចូលខ្លួនទៅបំភ្លឺនៅការិយាល័យព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតធ្ងន់ នៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តនេះកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា ដើម្បីឆ្លើយបំភ្លឺតាមបណ្ដឹងរបស់ស្ត្រីឈ្មោះ ផុក ចាន់ ហៅ ចែង៉ា ពីបទបរិហារកេរ្តិ៍តាមសារព័ត៌មាន។
ត្រង់ចំណុចនេះ នាយកវិទ្យាស្ថានកម្ពុជា ដើម្បីការសិក្សាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ លោក មឿន ឈានណារិទ្ធ បានស្នើដល់លោកឧត្តមសេនីយ៍ត្រី ជួន ណារិន ស្នងការនគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ ត្រូវពិនិត្យចំពោះសកម្មភាពរបស់ភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានដើមអំពិល និងហ្វ្រែសញូវ ជាមួយដើមបណ្ដឹងឈ្មោះ ចែង៉ា ដែលធ្លាប់ដាក់គុកទាក់ទងបទល្មើសគ្រឿងញៀន ប៉ុន្តែក្រោយចេញពីគុក បានប្ដឹងអ្នកកាសែតពេលនេះ។
បន្ថែមលើនេះ លោកក៏បានស្នើដល់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ ត្រូវអនុវត្តការងារ ឬមានពាក្យបណ្ដឹងទៅលើអ្នកកាសែត ត្រូវលើកយកច្បាប់សារព័ត៌មានមកអនុវត្តឲ្យបានត្រឹមត្រូវ៖ «រឿងបែបនេះបានកើតមានជាញឹកញាប់មកហើយ សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅខេត្តសៀមរាប ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខេត្តបាត់ដំបង និងដទៃទៀត ដែលអាជ្ញាធរហាក់មិនបានយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើសេចក្តីរាយការណ៍របស់អ្នកសារព័ត៌មានទេ ទាក់ទងបទល្មើសព្រៃឈើ បទល្មើសនេសាទ និងបទល្មើសគ្រឿងញៀនជាដើម។ ជាពិសេសនៅពេលអ្នកពាក់ព័ន្ធបទល្មើសជាឈ្មួញមានទ្រព្យធន និងមន្ត្រីមានអំណាច ជាដើម»។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ លោក ប៊ួន ណារិទ្ធ មន្ត្រីសម្របសម្រួលនៃអង្គការលីកាដូ (Licadho) ប្រចាំខេត្តព្រះសីហនុ បង្ហាញការភ្ញាក់ផ្អើលកាលបើដឹងថា អតីតឈ្មួញលក់គ្រឿងញៀនដ៏ល្បីឈ្មោះ និងត្រូវតុលាការខេត្តនេះធ្លាប់ចាប់ដាក់គុកចំនួន ២លើក ដោយសារបទល្មើសគ្រឿងញៀន ប៉ុន្តែបែរជាមកដាក់ពាក្យបណ្ដឹងប្រឆាំងអ្នកកាសែត ដែលហ៊ានចុះផ្សាយព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធបទល្មើសគ្រឿងញៀន ដែលកំពុងធ្វើចរាចរនាមូលដ្ឋានខេត្តព្រះសីហនុ ទៅវិញ។ មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ ក៏បានស្នើដល់សមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធ ពិសេសមន្ត្រីតុលាការ ត្រូវដាក់ទោសទណ្ឌចំពោះបទល្មើសគ្រឿងញៀន ឬឈ្មួញនៅពីក្រោយបទល្មើសនេះឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរ ប្រយោជន៍ឲ្យជនល្មើសរាងចាល។ បន្ថែមលើនេះ មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធគ្រប់ស្ថាប័នដែលធ្លាប់សាធារណជនចោទថា បានពាក់ព័ន្ធឈ្មួញគ្រឿងញៀន និងបទល្មើសផ្សេងៗជាថ្នូរទទួលបានសំណូកពុករលួយ ត្រូវងាកឲ្យផុតពីបទចោទនេះ៖ «ករណីឈ្មួញគ្រឿងញៀនប្ដឹងអ្នកកាសែត ដែលរាយការណ៍ពីមុខសញ្ញាគ្រឿងញៀនដែលចេញពីគុក ហើយបានមកលក់គ្រឿងញៀនដដែល ហើយបើសិនជាអាជ្ញាធរ ឬតុលាការចោទប្រកាន់មកលើអ្នកសារព័ត៌មាន គឺជាការលើកទឹកចិត្តមួយដល់ឈ្មួញគ្រឿងញៀន។ ម្យ៉ាងទៀត នឹងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅទូទាំងខេត្តព្រះសីហនុ អស់សង្ឃឹម និងលែងមានជំនឿទៅលើអាជ្ញាធរ ឬកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ក៏ដូចជាតុលាការទៀតដែរ»។
លោក ប៊ួន ណារិទ្ធ អះអាងថា បទល្មើសគ្រឿងញៀននៅតែបន្តធ្វើសកម្មភាពជារៀងរាល់ថ្ងៃ នៅក្នុងមូលដ្ឋានខេត្តព្រះសីហនុ ទោះបីសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធខិតខំបើកយុទ្ធនាការបង្ក្រាប និងចាប់បានជនសង្ស័យ ឬជនល្មើស បញ្ជូនទៅកាន់តុលាការផ្ដន្ទាទោសជាបន្តបន្ទាប់បែបណាក្តី។ បញ្ហានេះ លោកស្នើដល់កម្លាំងសមត្ថកិច្ច ត្រូវចុះស៊ើបអង្កេតបទល្មើសគ្រឿងញៀន និងឈានដល់ចាប់មេខ្លោងយកមកផ្ដន្ទាទោសឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរ។
មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះអះអាងថា បទល្មើសគ្រឿងញៀនបានបន្តចរាចរនៅតំបន់ភ្នំខៀវ ក្នុងសង្កាត់លេខ២ ឬសង្កាត់លេខ៤ ជាដើម ហើយជនជួញដូរគ្រឿងញៀនទាំងនោះ ហាក់មិនញញើតកម្លាំងសមត្ថកិច្ចទេ៖ «សព្វថ្ងៃនេះប្រជាពលរដ្ឋនៅមានទំនុកចិត្តទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានទេ ដែលពួកគាត់នៅមានទំនុកចិត្ត និងរាយការណ៍ទាក់ទងមុខសញ្ញាបទល្មើសគ្រឿងញៀន និងបទល្មើសផ្សេងៗ ដែលកើតមាននៅតាមមូលដ្ឋាន។ បញ្ហាគ្រឿងញៀននេះ សូមឲ្យសមត្ថកិច្ច និងតុលាការ ធ្វើយ៉ាងណាជួយឲ្យសង្គមកម្ពុជា លុបបំបាត់គ្រឿងញៀនឲ្យបានជាស្ថាពរ។ ជាងនេះ បើសិនជាមេឈ្មួញគ្រឿងញៀន នៅតែមានលទ្ធភាពប្ដឹងទៅលើអ្នកសារព័ត៌មាន ឬប្រជាពលរដ្ឋទាំងឡាយណា ដែលរាយការណ៍ទៅលើមុខសញ្ញាគ្រឿងញៀន គឺខេត្តព្រះសីហនុ មិនអាចលុបបំបាត់គ្រឿងញៀនបានទេ»។
បញ្ហានេះ លោក សយ សុភាព នាយកមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានដើមអំពិល ក៏បានស្នើដល់ លោក ជួន ណារិន ស្នងការនគរបាលថ្មីខេត្តព្រះសីហនុ ត្រូវពិនិត្យថ្លឹងថ្លែងទៅលើជនជាតិវៀតណាម មានឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ ផុក ចាន់ ឬហៅ ចែង៉ា ដែលបានដាក់ពាក្យប្ដឹងភ្នាក់ងាររបស់ខ្លួនឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ លោកព្រមានថា នឹងពិនិត្យតាមដានទៅលើសកម្មភាពរបស់ ចែង៉ា អតីតឈ្មួញគ្រឿងញៀនដែលធ្លាប់ត្រូវតុលាការចាប់ដាក់គុក ២ដង ទាក់ទងបទល្មើសគ្រឿងញៀន ដែលបានប្ដឹងភ្នាក់ងាររបស់លោកប្រចាំខេត្តព្រះសីហនុ ដោយយកចិត្តទុកដាក់។ ជាងនេះទៀត លោកថានឹងបន្តស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិផ្សេងៗរបស់ម្ចាស់ពាក្យបណ្ដឹងរូបនេះឲ្យបានពិស្ដារ និងត្រៀមចុះផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់ទៀតនាថ្ងៃខាងមុខ។ លោក សយ សុភាព សង្កត់ធ្ងន់ថា រាល់ពាក្យបណ្ដឹងផ្សេងៗ លោកស្នើដល់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធត្រូវដាក់មកកាន់មជ្ឈមណ្ឌលដើមអំពិល ជាអ្នកបំភ្លឺ ឬក៏កែតម្រូវការផ្សាយដោយមិនគួរប្ដឹងបុគ្គលជាភ្នាក់ងាររបស់លោកទេ។
ត្រង់ចំណុចនេះ លោក សយ សុភាព បានហៅទង្វើរបស់ម្ចាស់ពាក្យបណ្ដឹងជនជាតិវៀតណាម មានឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ ផុក ចាន់ ហៅ ចែង៉ា ថាជាទង្វើដ៏អស្ចារ្យមួយ ហើយក៏ទំនងជាអាចមានបុគ្គលជាកម្លាំងសមត្ថកិច្ចមួយចំនួនអាចជាប់ពាក់ព័ន្ធ ឬនៅពីក្រោយពាក្យបណ្ដឹងមកលើភ្នាក់ងាររបស់ខ្លួន។ ជាងនេះ លោក សយ សុភាព ក៏ចាត់ទុកពាក្យបណ្ដឹងមកកាន់ភ្នាក់ងាររបស់លោក ថាជាសារគំរាមកំហែង ឬមានចេតនាបំភិតបំភ័យភ្នាក់ងារខ្លួន ឬអ្នកកាសែតដទៃទៀត ដែលហ៊ានសរសេររិះគន់ចំៗទៅលើបទល្មើសគ្រឿងញៀន និងបទល្មើសផ្សេងៗ បង្កអសន្តិសុខនាមូលដ្ឋានខេត្តព្រះសីហនុ កន្លងមក៖ «សំខាន់ត្រូវតែប្ដឹងមកអង្គភាពមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានដើមអំពិលរបស់ខ្ញុំនៅភ្នំពេញ ដើម្បីបំភ្លឺ ឬកែតម្រូវជាដើម»។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ លោក ជុំ ភារម្យ ដែលត្រូវអតីតឈ្មួញគ្រឿងញៀនប្ដឹងចោទ បានឲ្យដឹងថា លោកបានទៅឆ្លើយបំភ្លឺនៅការិយាល័យព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតធ្ងន់ នៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ តាមលិខិតកោះអញ្ជើញរួចហើយ ហើយមន្ត្រីយុត្តិធម៌ស្ថាប័ននេះមិនបានសួរនាំច្រើនទេ ដោយគ្រាន់តែសួរថាធ្លាប់ស្គាល់ ចែង៉ា ទេពីមុនមក និងសួរនាំអំពីការចុះផ្សាយព័ត៌មានគ្រឿងញៀនដែលភ្ជាប់ឈ្មោះ ចែង៉ា នៅក្នុងអត្ថបទចុះផ្សាយកន្លងមក។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងជំនួបនោះ លោកឆ្លើយប្រាប់សមត្ថកិច្ចថាមិនដែលស្គាល់មុខស្ត្រីឈ្មោះ ង្វៀង ទីង៉ា ហៅ ចែង៉ា ដែលប្ដឹងរូបលោកនេះទេ ហើយការចុះផ្សាយអត្ថបទគ្រឿងញៀននៅលើគេហទំព័រហ្វ្រែសញូវ ដោយភ្ជាប់ឈ្មោះ ចែង៉ា នៅក្នុងសាច់រឿងនោះ គឺថ្នាក់លើរបស់លោកជាអ្នកសរសេរចុះផ្សាយទៅតាមប្រភពពាក់ព័ន្ធ មិនមែនរូបលោកជាអ្នកសរសេរចុះផ្សាយនោះទេ។
យ៉ាងនេះក្តី លោកថាមិនបារម្ភចំពោះពាក្យបណ្ដឹងរបស់ស្ត្រីឈ្មោះ ផុក ចាន់ ហៅ ចែង៉ា ដែលនិយាយភាសាខ្មែរមិនទាន់ច្បាស់ និងធ្លាប់ត្រូវតុលាការខេត្តព្រះសីហនុ ចាប់ដាក់គុកទាក់ទងបទល្មើសគ្រឿងញៀន ២លើកមកហើយនោះទេ។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ លោក ជួន ណារិន ស្នងការនគរបាលខេត្តព្រះសីហនុ មានប្រសាសន៍ថា ការកោះហៅឈ្មោះ ជុំ ភារម្យ ទៅបំភ្លឺនៅការិយាល័យព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតធ្ងន់ពេលនេះ ដោយសារមានបណ្ដឹងមកកាន់ស្ថាប័ននេះ ហើយស្ថាប័ននេះក៏បានអនុវត្ត ឬបំពេញទៅតាមតួនាទី។ លោកបន្តថា សមត្ថកិច្ចបានពិនិត្យទៅលើពាក្យប្ដឹងភ្នាក់ងារកាសែតដើមអំពិល និងហ្វ្រែសញូវ ប្រចាំខេត្តព្រះសីហនុ ដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងគ្មានបញ្ហាធំដុំចំពោះអ្នកកាសែតឈ្មោះ ជុំ ភារម្យ នោះទេ។ ទោះយ៉ាងណា នៅមុនបិទបញ្ចប់បទសម្ភាសន៍ជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា លោកឧត្តមសេនីយ៍ត្រី ជួន ណារិន ព្រមានថា នឹងមិនបន្ធូរបន្ថយដៃចំពោះជនប្រព្រឹត្តិបទល្មើសផ្សេងៗ មានគ្រឿងញៀនជាដើមនោះទេ៖ «ចំពោះបញ្ហានេះមិនមានអ្វីកើតឡើងធំដុំទេ ហើយលោកថា ស្ថាប័ននេះនឹងចាត់ការទៅលើរាល់ពាក្យបណ្ដឹងផ្សេងៗតាមតួនាទី ដែលអ្នកពាក់ព័ន្ធបានប្ដឹងមកកាន់ស្ថាប័ននេះ។ ហើយអ្វីដែលខុសច្បាប់ រូបលោកនឹងអនុវត្តទៅតាមនីតិវិធីឲ្យបានគ្រប់ៗគ្នា»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក មឿន ឈានណារិទ្ធ គ្រូឯកទេសវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន ឲ្យដឹងថា ស្ថានភាពនៃសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មិនទាន់ប្រសើរទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ បានរងនូវការគំរាមកំហែងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារកាលពីឆ្នាំ២០១៤ មានសកម្មភាពវាយប្រហារលើអ្នកកាសែតនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ពីសំណាក់ក្រុមសន្តិសុខសាលារាជធានីភ្នំពេញ។ ក្នុងនោះ ក្រុមសន្តិសុខបានយកដំបងវាយសំពងដោយហិង្សាទៅលើអ្នកកាសែត នៅអង្គភាពវិទ្យុសំឡេងប្រជាធិបតេយ្យ វីអូឌី (VOD) ឲ្យរងរបួសធ្ងន់បញ្ជូនទៅសង្គ្រោះនៅមន្ទីរពេទ្យ និងការចាប់ខ្លួនអ្នកកាសែតនៅតាមខេត្តមួយចំនួនដាក់គុក ទៅតាមពាក្យបណ្ដឹងរបស់ឈ្មួញឈើជាដើម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។