សភាស៊ើបសួរនៃតុលាការសាលាឧទ្ធរណ៍ បានសម្រេចដោះលែងសកម្មជនការពារដីធ្លីសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចព្នង ភូមិចក់ចារ ឃុំស្រែឈូក ស្រុកកែវសីមា ឲ្យនៅក្រៅឃុំជាបណ្ដោះអាសន្ន បន្ទាប់ពីត្រូវជាប់ឃុំអស់ជាច្រើនខែ។
ចៅក្រមស៊ើបសួរនៃតុលាការខេត្តមណ្ឌលគិរី សម្រេចឲ្យឃុំខ្លួនសកម្មជននោះក្នុងពន្ធនាគារជាបណ្ដោះអាសន្ន ក្នុងបទចោទពីរករណីផ្សេងគ្នា គឺបានរួមភេទជាមួយភរិយាជាអនីតិជន និងប៉ះពាល់ទៅលើកម្មសិទ្ធិឯកជន។
តើសកម្មជនរូបនេះ ពិតជាបានប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ទាំងពីរករណីដូចការចោទឬយ៉ាងណា?
សកម្មជនដែលដឹកនាំតវ៉ាការពារដីធ្លីសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចព្នង ភូមិចក់ចារ គឺលោក យ៉ាន ម៉ៅ ឬ យ៉ាន សីហា បានវិលត្រឡប់ទៅជួបជុំគ្រួសារវិញហើយនៅថ្ងៃទី៧ ខែសីហា បន្ទាប់ពីរូបលោកត្រូវបានចៅក្រមតុលាការខេត្តមណ្ឌលគិរី សម្រេចចាប់ឃុំខ្លួនអស់រយៈពេលជាង ៤ខែក្នុងសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌពីរករណី។
កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ប៉ូលិសឃុំស្រែឈូក បានចាប់ខ្លួន លោក យ៉ាន ម៉ៅ ខណៈលោកកំពុងធ្វើដំណើរនៅចំណុចភូមិប៉ោដើមស្វាយ ក៏ប៉ុន្តែភ្លាមៗនៃការចាប់ខ្លួន ឪពុកម្តាយក្មេកលោក និងមន្ត្រីឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សចាត់ទុកការចាប់ខ្លួននេះ ថាជាគម្រោងការរបស់មន្ត្រីមូលដ្ឋានដើម្បីបំភិតបំភ័យបំបាក់ស្មារតីអ្នកភូមិ មិនឲ្យតវ៉ាទាមទារដីសហគមន៍ដែលក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម ឈ្មោះ ប៊ិញ ភឿក១ បានឈូសឆាយយកអស់ជាង ៥០០ហិកតារ។
សភាស៊ើបសួរនៃតុលាការសាលាឧទ្ធរណ៍ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែសីហា បានចេញដីកាពីរផ្សេងគ្នា បដិសេធដីកាសម្រេចរបស់តុលាការខេត្តមណ្ឌលគិរី ដែលមិនអនុញ្ញាតឲ្យ យ៉ាន ម៉ៅ នៅក្រៅការឃុំខ្លួនជាបណ្ដោះអាសន្ន ពោលគឺអនុញ្ញាតឲ្យ យ៉ាន ម៉ៅ បាននៅក្រៅឃុំតាមសំណើរបស់មេធាវីការពារក្តី ប៉ុន្តែតុលាការសម្រេចដាក់ យ៉ាន ម៉ៅ ឲ្យឋិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការ និងភ្ជាប់កាតព្វកិច្ច មិនត្រូវផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីចៅក្រមស៊ើបសួរ ត្រូវឆ្លើយតបការកោះហៅពីគ្រប់បុគ្គលដែលមានការចាត់តាំងពីចៅក្រមស៊ើបសួរ ត្រូវចូលខ្លួនមកបង្ហាញនៅមុខចៅក្រមស៊ើបសួរសាលាដំបូងខេត្តមណ្ឌលគិរី ក្នុងមួយខែម្តងរៀងរាល់ថ្ងៃទី១ នៃដើមខែនីមួយៗ។ ប្រសិនបើគេចវេះ ចៅក្រមស៊ើបសួរ ឬសភាស៊ើបសួរ អាចសម្រេចឃុំខ្លួនជនជាប់ចោទឡើងវិញ។
ចំពោះ លោក យ៉ាន ម៉ៅ ចាត់ទុកការដោះលែងនៅក្រៅឃុំជាបណ្ដោះអាសន្ននេះ ថាជាឱកាសល្អមួយសម្រាប់លោក បន្តដឹកនាំការទាមទារដីធ្លីសហគមន៍បន្តទៀត ពីព្រោះហេតុផលដែលលោកត្រូវចាប់ឃុំខ្លួន គឺជារឿងអយុត្តិធម៌ ដោយសារតែលោកបានដឹកនាំតវ៉ារឿងដីធ្លីសហគមន៍ ក៏ប៉ុន្តែមន្ត្រីអាជ្ញាធរ និងភាគីក្រុមហ៊ុនសម្បទាន បានចោទប្រកាន់ និងប្រឌិតរឿងដើម្បីចាប់ខ្លួនលោកបំពានច្បាប់៖ «ទៅវិញហ្នឹង ខ្ញុំតាំងចិត្តតស៊ូមតិជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីយកដីធ្លីមកជូនប្រជាពលរដ្ឋវិញ ខ្ញុំមិនចុះចាញ់ទេ ព្រោះអយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ខ្ញុំជាជនជាតិដើមភាគតិចល្ងឹតល្ងង់ផ្នែកច្បាប់ហ្នឹង»។
លោក យ៉ាន ម៉ៅ មានកំណើតជនជាតិខ្មែរ អាយុ ៣១ឆ្នាំ។ លោក និងភរិយា បានព្រមព្រៀងសែនព្រេនរួមរស់ជាប្ដីប្រពន្ធតាមប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិច និងមានចាស់ទុំទាំងសងខាងបានសែនព្រេនទទួលស្គាល់ ២ឆ្នាំមកហើយ ខណៈដែលភរិយាលោកមានកំណើតជនជាតិដើមភាគតិចព្នង ទើបអាយុបាន ១២ឆ្នាំ។
ឪពុកបង្កើត លោក យ៉ាន ម៉ៅ គឺលោក សន ស៊ីយ៉ាន ចាត់ទុកការចាប់ខ្លួនកូនប្រុសលោក ថាជាចេតនាបំភិតបំភ័យ និងបំបាក់ស្មារតីអ្នកភូមិមិនឲ្យតវ៉ាទាមទារដីសហគមន៍។ លោកថា កូនប្រុសលោកត្រូវបានគេរៀបចំគម្រោងចោទពីបទរួមភេទជាមួយប្រពន្ធជាអនីតិជន ក៏ប៉ុន្តែកូនគាត់ និងប្រពន្ធ បានព្រមព្រៀងរួមរស់ជាប្ដីប្រពន្ធតាមប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិច និងមានចាស់ទុំទាំងសងខាង បានសែនព្រេនទទួលស្គាល់៖ «បើឪពុកម្ដាយគេមិនពេញចិត្ត គេប្តឹងផ្តល់គ្នាយូរហើយ គេមិនបណ្តោយឲ្យកូនគេយកគ្នារស់នៅសុខសាន្ត។ ខ្ញុំដឹងថា ល្បិចរឿងដីហ្នឹង អ៊ីចឹងយកល្បិចយកប្រពន្ធក្មេងប៉ះពាល់សង្គមស្អីៗណា»។
បន្ថែមលើនេះទៀត ឪពុកក្មេក លោក យ៉ាន ម៉ៅ គឺលោក មាន មីន កាលពីដើមខែមេសា ក៏បានដាក់ពាក្យប្ដឹងមកស្ថាប័នអយ្យការតុលាការខេត្តមណ្ឌលគិរី ចោទមន្ត្រីប៉ូលិសពីរនាក់នៃស្នងការដ្ឋានប៉ូលិសខេត្តមណ្ឌលគិរី ថាបាននាំកងប៉ូលិសប្រដាប់អាវុធមានគ្នា ៦នាក់ ចូលទៅផ្ទះគាត់នៅវេលាម៉ោងជាង ៩យប់ ហើយគំរាមឲ្យគាត់ផ្ដិតមេដៃលើកំណត់ហេតុបញ្ជាក់ថា ឈ្មោះ យ៉ាន ម៉ៅ បានរួមរ័កជាមួយកូនស្រីគាត់ជាក្មេងស្រីអាយុ ១២ឆ្នាំនោះដែរ។
ទាក់ទិនរឿងក្តីនេះដែរ មន្ត្រីឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៃសមាគមអាដហុក (adhoc) ខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក សុក រដ្ឋា រកឃើញថា រឿងក្តីប្ដឹងចោទសកម្មជនដីធ្លីទាំងពីរករណី គឺមួយករណីនេះកើតចេញពីតំណាងក្រុមហ៊ុន ប៊ិញ ភឿក១ ដែលមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយសហគមន៍ និងមួយករណីទៀត គឺប៉ូលិសជាអ្នករៀបចំពាក្យប្ដឹងសកម្មជនក្នុងរឿងរួមភេទជាមួយភរិយា ផ្ទុយពីឪពុកម្ដាយភរិយាជនជាប់ចោទទទួលស្គាល់ថា ជាការព្រមព្រៀងប្ដីប្រពន្ធតាមប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិច។
លោកកត់សម្គាល់ថា ជនជាតិដើមភាគតិចភាគច្រើន នារីបានរៀបការ ឬយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធនៅអាយុ ១៣ឆ្នាំ ឬ ១៤ឆ្នាំ ឲ្យតែអ្នកទាំងពីរស្រឡាញ់គ្នា ហើយឪពុកម្ដាយទាំងសងខាងទទួលស្គាល់សែនព្រេនតាមប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិច៖ «ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចថា តើមានប៉ុន្មានគ្រួសារដូច លោក យ៉ាន ម៉ៅ ហ្នឹង ឲ្យលោកអនុវត្តទៅតាមច្បាប់ជាតិឲ្យគ្រប់គ្នាទៅ បើយើងយល់អ៊ីចឹង។ បើគាត់យល់ថានេះជាអំពើខុសច្បាប់ សង្គមស៊ីវិលយើងសាទរចំពោះសមត្ថកិច្ចដែលអនុវត្តភារកិច្ចរបស់ខ្លួន និងគោរពច្បាប់»។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មេធាវីការពារក្តី លោក យ៉ាន ម៉ៅ គឺលោក ហាន ម៉េងហឿន អះអាងថា នឹងប្រឹងប្រែងអស់លទ្ធភាព ស្វែងរកវត្ថុតាងដោះបន្ទុកកូនក្តីរបស់លោក ឲ្យបានរួចផុតពីការចោទប្រកាន់។ លោកថា ការចោទប្រកាន់របស់ដើមចោទ មិនមានមូលដ្ឋានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ឡើយ៖ «ខ្ញុំនឹងខិតខំដាក់ភស្តុតាងបន្ថែម ដើម្បីសុំឲ្យចៅក្រមលុបបទចោទ។ ទាំងពីរករណីមើលឃើញថា ជារឿងមួយដែលមិនមានការចោទប្រកាន់ត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ ព្រោះភស្តុតាងទាំងឡាយអត់មានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់»។
ដូចគ្នានេះដែរ លោក យ៉ាន ម៉ៅ ក៏បានសម្រេចចិត្តថា នឹងចូលខ្លួនទៅតវ៉ារឿងក្តីចោទប្រកាន់នេះរហូតទទួលបានសេរីភាព និងយុត្តិធម៌។ លោកអំពាវនាវសុំស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ជួយដោះស្រាយការកាត់ដីសហគមន៍ចេញពីដីសម្បទានក្រុមហ៊ុន ប្រគល់ជូនប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់គ្រងតាមប្រពៃណីដូចមុន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។