មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងគណបក្សនយោបាយ បានអះអាងថា មេធាវីការពារក្តីរបស់សកម្មជនគណបក្សនយោបាយ និងអ្នកតស៊ូមតិក្នុងរឿងដីធ្លីទាំង ១៩នាក់ ក្នុងនោះដោយរួមទាំងព្រះសង្ឃផង កំពុងរៀបចំនីតិវិធីរួចរាល់ហើយ ដើម្បីស្នើសុំឲ្យមានការដោះលែងនៅមុនពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ។
ភ្លើងខៀវនៃការដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំនេះ កើតឡើងនៅក្រោយពេលមានកិច្ចពិភាក្សារវាងមេដឹកនាំកំពូលនៃគណបក្សនយោបាយទាំងពីរ ក៏ប៉ុន្តែមន្ត្រីនាំពាក្យនៃទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដែលជាភាគីតំណាងមកពីខាងរដ្ឋាភិបាលវិញ បានបដិសេធថា មិនមានការចរចាដើម្បីឲ្យមានការដោះលែងណាមួយនោះទេ។
គិតត្រឹមល្ងាចថ្ងៃទី១០ មេសា អ្នកនយោបាយ និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល បានអះអាងថា សំណុំបែបបទដើម្បីស្នើសុំឲ្យដោះលែងសកម្មជនទាំង ១៩នាក់ ត្រូវបានមេធាវីការពារក្ដីបំពេញនីតិវិធីចប់រួចរាល់អស់ហើយ ដោយរង់ចាំថ្ងៃមកដល់ប៉ុណ្ណោះ។
ការដោះស្រាយតាមនីតិវិធីច្បាប់នៅពេលនេះ គឺធ្វើឡើងក្រោយពីមានសេចក្ដីរាយការណ៍ថា មានការសម្របសម្រួលនយោបាយរវាងមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្សឈ្នះឆ្នោតទាំងពីរ នៅមុនការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិក គ.ជ.បថ្មីរួច កាលពីពេលកន្លងទៅនេះ។
លោក អំ សំអាត មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អង្គការលីកាដូ (Licadho) ឲ្យដឹងកាលពីថ្ងៃទី១០ មេសា ថា រហូតមកដល់ពេលនេះ សកម្មជនទាំង ១៩នាក់ ក្នុងនោះរួមទាំងព្រះសង្ឃ ៣អង្គផង មេធាវីការពារក្ដីបានបញ្ចប់នីតិវិធីរួចហើយ។ យ៉ាងណា លោកមានជំនឿថា សកម្មជនទាំងនេះនឹងអាចបាននៅក្រៅឃុំ ឬលើកលែងទោស ប្រសិនបើសំណើសុំនេះត្រូវបានលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន សុំព្រះរាជអន្តរាគមន៍ពីព្រះមហាក្សត្ររួច។ លោកបន្តថា «ការដាក់ឯកសារគិតតាមនីតិវិធី បានន័យថា ការសុំដកបណ្ដឹងនៅតុលាការកំពូល។ ការសូមបើកសវនាការនូវតុលាការក្រុង ដូចខ្ញុំលើកឡើងថាបើចង់ឲ្យនៅក្រៅឃុំ និងឲ្យមានសេរីភាព។ អ្នកនៅតុលាការកំពូល ទាល់តែដកពាក្យបណ្ដឹង»។
បើដូចអ្វីដែល លោក អំ សំអាត និយាយ សម្រាប់ឆ្នាំនេះតាមគម្រោងនឹងមានអ្នកទោសចំនួន ៣០០នាក់ ត្រូវលើកលែងទោស។ តួលេខនេះ អាចនឹងកើនរហូតដល់ ៥០០នាក់ ដោយគិតទាំងអ្នកដែលត្រូវបន្ធូរបន្ថយទោសផង។
លោក ជូង ជូងី មេធាវីការពារក្ដីឲ្យសកម្មជនគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបានភ្លាមៗទេ ដោយលោកបញ្ជាក់ថា ជាប់រវល់ប្រជុំ។ ដោយឡែក លោក គុយ ប៊ុនសន អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ បានផ្ដាច់ទូរស័ព្ទវិញភ្លាមនៅពេលសួរនាំអំពីសំណុំរឿងនេះ។
ច្រានចោលរឿងនេះ លោក ទិត្យ សុធា មន្ត្រីនាំពាក្យអង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័សនៃទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានបដិសេធថា មិនមានការចរចាណាមួយជុំវិញសកម្មជនទាំង ១៩នាក់នេះរវាងថ្នាក់ដឹកនាំនយោបាយទេ។ ម្យ៉ាង សំណុំរឿងទាំងនេះបានចូលដល់ដែនសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការរួចទៅហើយ។ លោកបន្តថា «ដូចជាមិនមានការលើកឡើងអំពីការចរចាពីរឿងនយោបាយ ពីរឿងការដោះលែងសកម្មជនអីទេ ពីព្រោះនីតិវិធីច្បាប់បាននឹងកំពុងដំណើរការ»។
បើទោះជាបែបណា លោក អេង ឆៃអ៊ាង អនុប្រធានគណៈកម្មាធិការនាយកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មានប្រសាសន៍ថា ពាក់ព័ន្ធសំណុំរឿងសកម្មជនទាំង ១៩នាក់នេះ គឺពិតជាមានការសម្រួលផ្នែកនយោបាយខ្លះមែន ក៏ប៉ុន្តែថា សំណុំរឿងនេះបានរុញបន្តចូលដល់នីតិវិធីរបស់តុលាការវិញម្ដងហើយ។ ដោយបដិសេធមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយវែងឆ្ងាយ លោក អេង ឆៃអ៊ាង មានជំនឿថា តាមការសម្រួលផ្នែកនយោបាយ នឹងបន្តពន្លឿននីតិវិធីច្បាប់ សកម្មជនទាំងនេះអាចនឹងមានសេរីភាពឆាប់ៗនេះ។ លោកបន្តថា «ដូចគាត់មានប្រសាសន៍នៅសភាហ្នឹងមានលក្ខណៈនយោបាយផង លក្ខណៈច្បាប់ផង។ អ៊ីចឹងឥឡូវហ្នឹងយើងកំពុងតែពិនិត្យទៅលើលទ្ធភាពច្បាប់ ឲ្យមានការដោះលែង»។
យ៉ាងណា លោក អំ សំអាត ថ្លែងថា ដើម្បីអាចស្នើសុំនៅក្រៅឃុំ ឬលើកលែងការចោទប្រកាន់ទៅបាន លុះត្រាតែសកម្មជនទាំងនោះមានសាលក្រមចូលជាស្ថាពរ មុននឹងស្នើសុំព្រះរាជទានលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រ។ គិតមកដល់ពេលនេះ ចំពោះក្រុមគ្រួសាររបស់សកម្មជនជាស្ត្រីសម្រេចដកបណ្ដឹងសារទុក្ខនៅតុលាការកំពូល រួចហើយ កាលពីថ្ងៃទី៩ មេសា។ ការសម្រេចដកបណ្ដឹងនេះ គឺដើម្បីបើកផ្លូវឲ្យមានការសម្របសម្រួលផ្នែកច្បាប់។ ដោយឡែកសកម្មជនទាំង ៤នាក់របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលកំពុងជាប់ឃុំ និង ៦នាក់នៅក្រៅឃុំបណ្ដោះអាសន្ន នឹងបើកសវនាការនៅថ្ងៃទី១៣ មេសា បន្តទៀត។
លោក អំ សំអាត ថ្លែងថា បើទោះជាបែបណាក៏ដោយ ការចរចាផ្នែកនយោបាយលើកនេះ គឺជាការចរចាតាមរូបមន្តជាកញ្ចប់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។