រដ្ឋលេខាធិការនៃទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក កែវ រ៉េមី ក្រៅពីរិះគន់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ថា ចេះតែចោទរដ្ឋាភិបាល ទាំងមិនសមហេតុផលអំពីធ្វើឲ្យទឹកដីកម្ពុជាក្រោម និងកោះត្រល់ ត្រូវកាត់ឲ្យវៀតណាមហើយ ក៏បានរិះគន់ក្រុមស្ត្រីតស៊ូក្នុងរឿងដីធ្លី និងក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនថែមទៀត។
លោកថា ក្រុមស្ត្រីដែលចេញតវ៉ាចេះធ្វើមាយាក្នុងពេលធ្វើបាតុកម្មម្ដងៗដូចជាពេលខ្លះត្រូវរត់អោបសមត្ថកិច្ច ដើម្បីយកបុង ឬយកមុខមាត់ ជួនកាលស្រាតសំលៀកបំពាក់នៅទីសាធារណៈជាដើម។ ជាងនេះទៀត លោកបានចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលថា បានរៀបឫកធ្វើខ្លួនទៅជាបក្សប្រឆាំង ដើម្បីយកជំនួយពីបរទេសសម្រាប់ធ្វើកិច្ចការរបស់ខ្លួន ទាំងរដ្ឋាភិបាលមិនទាំងបានខុសដូចការចោទប្រកាន់នោះផង។
ថ្លែងប្រាប់អ្នករាយការណ៍ព័ត៌មាននៅទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា។ លោក កែវ រ៉េមី អតីតមន្ត្រីគណបក្សជំទាស់មួយរូប ចេញពីគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស និងបច្ចុប្បន្នមានងារជារដ្ឋលេខាធិការក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន លោកអះអាងថា មានមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនបានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល តាមរយៈប្រាក់ជំនួយដែលខ្លួនទទួលបានពីបរទេសនោះ។
លោកបន្តថា៖ «អ៊ិន.ជី.អូ (NGO) ប្រឆាំងខ្លះរបររកស៊ីគាត់ ឥឡូវនេះគឺរឿងបាតុកម្មហ្នឹងហើយ។ រឿងដីក៏គាត់ចេញមុខដឹកនាំបាតុកម្ម រឿងកម្មករក៏ដឹកនាំបាតុកម្ម រឿងស្អីណាផ្សេងស្អីណា រំលោភស្អីណា ក៏ដឹកនាំបាតុកម្ម។ នៅខេត្តណាក៏ដឹកនាំ ពីព្រោះគាត់ទទួលបានជំនួយចេញថ្លៃភ្លើងប្រាក់ខែរបររកស៊ីបាន។ ឥឡូវវាទៅអ៊ីចឹង។ អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចបានប្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំសូមជម្រាបជូនរឿងវាគួរឲ្យអស់សំណើច ហើយវាអយុត្តិធម៌សម្រាប់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលរាល់ទង្វើរបស់គាត់។ ឥឡូវគាត់មានក្បាច់ច្រើនណាស់។ មានអ្នកខ្លះរត់ទៅអោបសមត្ថកិច្ច អាពេលធ្វើបាតុកម្មទល់មុខហ្នឹង។ រត់ទៅអោបអ៊ីចឹងទៅ យកដៃទៅរុញទៅ ទះមុខសមត្ថកិច្ចទៅ ហើយប្រយ័ត្នបងប្អូនយើងរុញច្រានចេះទៅគេមានអ្នកចាំថត ឲ្យមើលឃើញសកម្មភាពដូចជារដ្ឋាភិបាលហ្នឹង គឺថា សមត្ថកិច្ចប្រើអំពើហិង្សាច្រានមនុស្សចាស់អ៊ីចឹង»។
ឆ្លើយតបបញ្ហានេះ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុកមួយចំនួនផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ចាត់ទុកថា សំដីរបស់ភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលបែបនេះ វាហាក់ដូចជាធ្ងន់ធ្ងរពេកណាស់។ ការពិតអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជាស្ថាប័នឯករាជ្យ ហើយក៏ពុំដែលបានតាំងខ្លួនថា ជាបក្សប្រឆាំង ឬដើរតួនាទីជំនួសឲ្យគណបក្សជំទាស់ម្ដងណានោះដែរ។
លោក ចាន់ សុវ៉េត សកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្សមកពីសមាគមអាដហុក (Adhoc) យល់ឃើញថា សារនយោបាយរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលនេះ អាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់សង្គមស៊ីវិលដែលប្រឹងប្រែងការពារសិទ្ធិមនុស្ស លើកស្ទួយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងជំរុញឲ្យមាននីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា។
យ៉ាងណា លោក ចាន់ សុវ៉េត ថ្លែងថា នេះជាទម្លាប់របស់រដ្ឋាភិបាលដែលតែងមើលឃើញអង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងផ្លូវអាក្រក់ ហើយចោទប្រកាន់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សថា ជាក្រុមមនុស្សដែលប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលទៅវិញ៖ «តាមពិតបើសិនជារដ្ឋាភិបាលដែលមានគណបក្សប្រជាជនជាអ្នកគ្រប់គ្រងនេះ គាត់ធ្វើឲ្យបានត្រឹមត្រូវទៅ ខ្ញុំគិតថា អង្គការសង្គមស៊ីវិល រឿងអីថា យើងមិនគាំទ្ររឿងអីថាយើងមិនចូលរួមចំណែក»។
អង្គការសង្គមស៊ីវិលមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលតែងព្យាយាមលាបពណ៌ក្រុមណាមួយជាដរាបកាលណាយល់ថា ក្រុមនោះមានទស្សនមិនស្របខ្លួន មិនអនុវត្តតាមគោលការណ៍ដែលមិនសមហេតុផលរបស់រដ្ឋ ហើយតែងចាត់ទុកថា ជាក្រុមប្រឆាំង។ មានបទពិសោធន៍រួចមកហើយកាលពី ៣០ឆ្នាំមុន ព្រោះតែនយោបាយលាបពណ៌នេះ ដោយគ្រាន់តែចោទមនុស្សគ្មានកំហុសថា បានក្បត់បក្ស និងអង្គការយ៉ាងហោចក៏មនុស្សជិត ២លានត្រូវស្លាប់ក្នុងរបបវាលពិឃាដកាលណោះ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះដែរ ពុំមែនតែលោក ចាន់ សុវ៉េត ឡើយលោក អំ សំអាត សកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្ស អង្គការលីកាដូ (Licadho) បានបង្ហាញការសោកស្ដាយចំពោះឥរិយាបថរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅពេលនេះ។ លោកហៅការរិះគន់ប្រឆាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិលនេះថា ជាលេសមួយដើម្បីគេចចេញពីការទទួលខុសត្រូវរាល់ពេលមានកំហុសកើតឡើង ហើយត្រូវគេរាយការណ៍ថា បានប្រឆាំងលើពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន។
លោក អំ សំអាត ឲ្យដឹងទៀតថា ចំពោះម្ចាស់ជំនួយវិញ គេពិតជាមិនមិនល្ងង់ដោយផ្ដល់លុយឲ្យអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីឲ្យប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលមួយទៀតនោះឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែថា លុយជំនួយដែលអង្គការសង្គមទទួលបាននៅពេលនេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃសកម្មភាពដៃគូជាមួយរដ្ឋាភិបាល។ជាពិសេស ពិនិត្យមើលការខ្វះចន្លោះកម្មវិធីនយោបាយដែលរដ្ឋាភិបាលឆកល្វែងអនុវត្តមិនបានដិតដល់ប៉ុណ្ណោះ។
លោក អំ សំអាត៖ «ជាគោលការណ៍របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល គឺជួយធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីអភិវឌ្ឍ ជាពិសេសបើអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស គេធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឲ្យប្រទេសកម្ពុជា យើងហ្នឹង អនុវត្តសិទ្ធិការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងហ្នឹង ឲ្យកាន់តែល្អប្រសើរ»។
សម្រាប់លោក កែវ រ៉េមី មិនយល់ឃើញដូច្នេះឡើយ។ បដិសេធនឹងសំណួររបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី កាលពីថ្ងៃទី៦ មិថុនា ដែលស្នើឲ្យលោកបង្ហាញឲ្យបានច្បាស់ពីឈ្មោះអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះដែលកំពុងតាំងខ្លួនជាអ្នកស្ថាប័នប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលនោះ លោកអះអាងថា លោកមិនទម្លាប់បង្ហាញកេរ្តិ៍ដែលនាំឲ្យម្ចាស់អង្គការសាមីរអៀសខ្លួននោះឡើយ។
ធ្លាប់ជាអតីតតំណាងរាស្ត្រមកពីគណបក្សប្រឆាំងដែលរិះគន់រដ្ឋាភិបាលមិនសំចៃនោះ លោកនិយាយថា ការពិតអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនេះ ត្រូវគេសង្កេតឃើញចេញចូលទីស្នាក់ការគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ជាហូរហែប្រៀបដូចជាមនុស្សនៅក្នុងគណបក្សនេះទៅហើយ។ ហេតុនេះគេពុំចាំបាច់បង្ហាញភស្តុតាងរឹងណាមួយនោះឡើយ។
លោក កែវ រ៉េមី៖ «យើងធ្វើអីកុំឲ្យរុញគេឲ្យដល់កៀនជញ្ជាំង ព្រោះ NGO ខ្លះចេញចូលនៅក្នុងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចូលទៅប្រជុំចូលទៅអីហ្នឹង ក៏យើងដឹងដែរ។ អ៊ីចឹងដល់និយាយប៉ុណ្ណឹងគាត់ដឹងខ្លួនគាត់ហើយ ជាអ្នកណានោះ។ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែយើងទុកមុខមាត់សិន ព្រោះជាទម្លាប់យើងមិនរុញមនុស្សឲ្យមានការអាម៉ាស់ទេ។ មនុស្សសំខាន់រក្សាមុខមាត់ ហើយឲ្យគាត់ពិចារណា»។
ចំណែកលោក មឿន តុលា ប្រធានកម្មវិធីសិទ្ធិការងារនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍វិញ យល់ថា នៅក្នុងរដ្ឋមួយកាលណាភ្នាក់ងាររបស់រដ្ឋាភិបាល ឬរដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯង ព្យាយាមបង្កើតសេនាធិការគ្រប់សារពើដូចជាសហជីព បង្កើតសហជីពទប់អង្គការ បង្កើតអង្គការទប់នឹងយន្តការដទៃទៀត នោះបង្ហាញថា របបនៃរដ្ឋនោះ កំពុងអនុវត្តគោលនយោបាយទៅរករបបបែបកុម្មុយនិស្តហើយ។
លោកពន្យល់ថា ចំពោះតួនាទីអង្គការស៊ីវិលវិញ ពុំដូច្នោះឡើយ ដោយហេតុថា ជាស្ថាប័នដែលជួយប្រឹក្សាយោបល់ និងជាកញ្ចក់សម្រាប់ឆ្លុះចំណុចខ្វះចន្លោះតែប៉ុណ្ណោះ។ លោកឲ្យដឹងទៀតថា ប្រសិនបើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅប្រកាន់គោលជំហររបៀបនេះទៀត លោកចាត់ទុកថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នឹងត្រូវបាត់បង់ជំនឿទុកចិត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងអាណត្តិទីប្រាំនេះទៅទៀត។
លោកបន្តថា៖ «សង្គមស៊ីវិលលោកធ្វើការ ឧទាហរណ៍បើសិនជាមើលឃើញថា មានអំពើជួញដូរមនុស្ស គឺយើងនិយាយថា មានអំពើជួញដូរមនុស្ស។ បើមានអំពើពុករលួយគឺថា វាមានអំពើពុករលួយ។ អ៊ីចឹងកាលណានិយាយការពិតពីសង្គមហ្នឹង ខាងរដ្ឋាភិបាលលោកតែងតែថា សង្គមស៊ីវិលហ្នឹងជាគណបក្សប្រឆាំង ជាក្រុមប្រឆាំង ហើយការដែលប្រកាន់ជំហរហ្នឹង ដែលធ្វើឲ្យគណបក្សប្រជាជនបាត់បង់នូវកៅអីជាង ២០ជាងហើយ កាលពីបោះឆ្នោតថ្មីៗនេះ។ អ៊ីចឹងបើសិនជាគណបក្សប្រជាជននៅតែប្រកាន់ចរិតបែបហ្នឹងតទៅទៀត ខ្ញុំគិតថា បោះឆ្នោតអាណត្តិក្រោយ ប្រហែលជាធ្លាក់ច្រើនជាងនេះទៅទៀត»។
ក្រៅពីការរិះគន់ដែលលោក កែវ រ៉េមី ហៅការធ្វើបាតុកម្ម និងសកម្មភាពនៃការតវ៉ានានា របស់សហជីព អង្គការសមាគមគណបក្សប្រឆាំង និងអ្នកមានជម្លោះដីធ្លី ហើយព្យាយាមអនុវត្តលើសហួសហេតុនៅទីសាធារណៈដូចជាសកម្មភាពស្រែកយំ ឬជួនកាលរត់អោបសមត្ថកិច្ចរហូតពេលខ្លះដោះសំលៀកបំពាក់ថែមទៀតផងនោះ លោកចាត់ទុកថា នេះជារបៀបធ្វើអាជីវកម្ម ដើម្បីបានលុយជំនួយពីបរទេសប៉ុណ្ណោះ។
លោក កែវ រ៉េមី និយាយថា យោងទិន្នន័យរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ឆ្នាំ២០១៣ ឃើញថា សកម្មភាពធ្វើបាតុកម្ម និងកុប្បកម្មរបស់ក្រុមប្រឆាំងមានចំនួន ៨៤២ លើកមកហើយ។ លោកចាត់ទុកថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឲ្យមានសកម្មភាពទាំងនេះ បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងអនុវត្តរបបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដ៏ពេញលេញនៅក្នុងប្រទេស។
បើទោះជាបែបនេះក៏ដោយចុះ តែសកម្មភាពនៃការប្រមូលផ្តុំត្រូវបានរឹតត្បិត ចំណែកទីលានប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបន្តហ៊ុមព័ទ្ធដោយរបង និងបន្លាលួសក្រោយការបង្ក្រាបនៅផ្លូវវ៉េងស្រេង និងទីលានប្រជាធិបតេយ្យកាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០១៤៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។