សម្ព័ន្ធកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោត ឬហៅកាត់ថា អឺរ៉ា (ERA) ដែលបណ្ដុំទៅដោយអង្គការ និងសមាគមប្រមាណ ២០ស្ថាប័ន បង្ហាញការខកចិត្តចំពោះគណបក្សនយោបាយទាំងពីរ គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។
អង្គការសង្គមស៊ីវិលអះអាងថា បក្សនយោបាយទាំងពីរនេះ មិនបានផ្ដល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយស្ថាប័នអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលទេ។ លើសពីនេះទៀត ថែមទាំងព្យាយាមលាក់លៀមព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងសេចក្ដីស្នើច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្មីទៀតផង។
មន្ត្រីនៃសម្ព័ន្ធកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោតព្រមានថា នៅពេលខាងមុខដ៏ខ្លីនេះ ក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលធ្វើកិច្ចការ និងឃ្លាំមើលដំណើរការនៃការប្រព្រឹត្តទៅជាប់ទាក់ទិននឹងការបោះឆ្នោត នឹងធ្វើយុទ្ធនាការក្នុងគោលបំណងជំរុញឲ្យគណបក្សនយោបាយដែលមានអាសនៈនៅក្នុងសភា បើកទូលាយដោយតម្លាភាព និងផ្តល់ព័ត៌មានទាក់ទងការរៀបចំការបោះឆ្នោត ឲ្យសាធារណជនចូលរួមមតិ។
ការថ្លែងដូចនេះរបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ធ្វើឡើងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៧ ខែតុលា នៅការិយាល័យនៃអង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel)។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកច្បាប់ និងព័ត៌មានរបស់អង្គការខុមហ្វ្រែល និងជាសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោត ឬហៅកាត់ថា អឺរ៉ា (ERA) លោក សួន យុធ្យា ព្រមានថា នៅចុងខែតុលា ខាងមុខនេះ អឺរ៉ា នឹងធ្វើយុទ្ធនាការមួយប្រឆាំងការលាក់បំពួនព័ត៌មានរបស់គណបក្សនយោបាយទាំងពីរ។ លោកបន្តថា សកម្មភាពនៅពេលនោះ អាចជាយុទ្ធនាការមហាជនតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផង បន្តដាក់លិខិតណាត់ជួបពិគ្រោះយោបល់គ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធផង និងបង្កើតឲ្យមានការសន្ទនាតាមមធ្យោបាយសភាយុវជនចំនួន ១២៣រូប តំណាងឲ្យសមាជិកនៅក្នុងរដ្ឋសភាទាំង ១២៣រូបដែរ។ លោកឲ្យដឹងទៀតថា ការបន្តរង់ចាំដោយពុំមានសង្ឃឹមបែបនេះ វាមិនមែនជាមធ្យោបាយដោះស្រាយបញ្ហាទៀតឡើយ៖ «យើងលែងចង់ធ្វើការតាមរបៀបទទួលបានព័ត៌មានពីភាគីតែមួយហើយ ព័ត៌មានក្រៅផ្លូវការមិនដឹងថាជាព័ត៌មានផ្លូវការក៏មិនដឹង។ យើងអស់ភាពអត់ធ្មត់នឹងធ្វើការរបៀបហ្នឹងហើយ។ ដូច្នេះ យើងចង់បានការធ្វើការជាផ្លូវការជាមួយក្រុមមន្ត្រីកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោត»។
មូលហេតុដែលនាំឲ្យមានប្រតិកម្មពីសម្ព័ន្ធកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោតនេះ គឺបន្ទាប់ពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានសម្រេចកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ដោយកែទម្រង់ដាក់ គ.ជ.ប ក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ភ្លាមៗក្រោយពីមានសេចក្ដីសម្រេចនេះ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលចំនួន ២០ស្ថាប័ន បានរៀបចំសេចក្ដីស្នើច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ដែលមាន ៧ជំពូក និង ៤៨មាត្រា។ ស្ថិតក្រោមហេតុផលនេះហើយ ដែល អឺរ៉ា អះអាងថា ខ្លួនបរាជ័យក្នុងការព្យាយាមម្ដងជាពីរដង តាមរយៈលិខិតណាត់ជួបផង និងស្នើសុំចូលរួមក្នុងនាមជាអ្នកសង្កេតការណ៍ផង នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ ឬទទួលបានព័ត៌មានពីលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំនីមួយៗរបស់គណៈកម្មការចម្រុះ នៃគណបក្សនយោបាយទាំងពីរ។
ឆ្លើយតបរឿងនេះ លោក យឹម សុវណ្ណ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ អះអាងថា បក្សជំទាស់មិនដែលបិទបាំងព័ត៌មានរឿងកំណែទម្រង់ច្បាប់បោះឆ្នោតនេះម្ដងណាទេ។ លោកនិយាយថា មុននឹងគណៈកម្មការចម្រុះនៃគណបក្សនយោបាយទាំងពីរដំណើរការ គឺបានផ្លាស់ប្ដូរយោបល់រួចមកហើយដែរជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល។ ប៉ុន្តែលោកថ្លែងថា មានកិច្ចការខ្លះ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅធំ ត្រូវបង្ខំចិត្តអនុវត្តដូចនេះ៖ «មុនការចាប់ផ្ដើមចរចា យើងតែងតែអញ្ជើញសង្គមស៊ីវិលមកចូលរួម។ ក៏ប៉ុន្តែ វាមានចំណុចដែលចាំបាច់ដែលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ត្រូវតែពិចារណាជ្រើសរើសយកផ្លូវកណ្ដាលមួយ ដើម្បីជំរុញឲ្យមានដំណោះស្រាយពិតប្រាកដ ពីព្រោះដំណោះស្រាយ ទាំងអស់គ្នាដឹងហើយថា ទាល់តែពីរគណបក្សបូកបញ្ចូលគ្នា សម្រេចទាំងអស់គ្នាបានចេញ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី ពុំអាចសុំការបំភ្លឺជុំវិញបញ្ហានេះពីមន្ត្រីរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានទេ នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា។
កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា កន្លងទៅ សម្ព័ន្ធកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោត បានបញ្ចប់សេចក្តីស្នើច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតរួចហើយ ហើយបានបញ្ជូនឲ្យភាគីពាក់ព័ន្ធ រួមមាន គណបក្សនយោបាយទាំងពីរ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងគណបក្សនយោបាយដែលមិនមានសំឡេងនៅក្នុងសភា ពិនិត្យ និងដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ដើម្បីផលប្រយោជន៍រួម។
ពាក់ព័ន្ធរឿងនេះ អ្នកអង្កេតអង្គការខុមហ្វ្រែល និងជាសមាជិកនៃអឺរ៉ា លោក ស៊ិន ទិត្យសីហា និយាយថា មកដល់ពេលនេះ គេពិតជាមិនទាន់យល់ពីរបៀបធ្វើការរបស់គណបក្សនយោបាយទាំងពីរនៅឡើយទេ។ លោកចាត់ទុកថា បក្សនយោបាយទាំងពីរ មិនបានបើកចិត្តឲ្យទូលាយរឿងកិច្ចពិភាក្សាអំពីច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃការបោះឆ្នោត។ ហេតុនេះ វាគឺជាឧបសគ្គសម្រាប់សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ថ្មីនេះ ដែលគណបក្សនយោបាយទាំងពីរមានបំណងថានឹងកែទម្រង់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។