អង្គការអន្តរជាតិឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Right Watch) ដែលទើបបញ្ចប់ការស្រាវជ្រាវរបស់ខ្លួនស្ដីពីស្ថានភាពជនភៀសខ្លួនមកកម្ពុជា រកឃើញថា អ្នកភៀសខ្លួនកំពុងរស់នៅដោយលំបាក ឬប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ ដោយពួកគេមិនត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ធានាសិទ្ធិសេរីភាពអោយបានពេញលេញឡើយ។
អង្គការនេះព្រមានថា ជនភៀសខ្លួនដែលស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី មកកាន់កម្ពុជា នឹងជួបប្រទះបញ្ហាទាំងនោះដែរ។ ករណីនេះ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស ស្នើអោយរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី ពិចារណាឡើងវិញពីគម្រោងបញ្ជូនជនភៀសខ្លួនមកកម្ពុជា។ ចំណែករដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គួរតែកែសម្រួលចំណុចខ្វះខាតរបស់ខ្លួនជាមុនសិន មុននឹងទទួលជនភៀសខ្លួនទាំងនោះ។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ច្រានចោលការរកឃើញរបស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស ដោយចាត់ទុករបាយការណ៍នោះ ថាពុំផ្អែកលើមូលដ្ឋានស្ថានភាពពិតនៅកម្ពុជា ឡើយ។
ការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលនេះ គឺបន្ទាប់ពីអង្គការ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បានបង្ហាញរបាយការណ៍ថ្មីរបស់ខ្លួនដោយលើកឡើងថា ជនភៀសខ្លួនដែលមករស់នៅកម្ពុជា តាំងពីឆ្នាំ២០០៩ ដែលអង្គការនេះបានជួបសម្ភាស បានអះអាងថា ពួកគេពុំបានរស់នៅដោយស្មើមុខមាត់ជាជនភៀសខ្លួនស្របច្បាប់ឡើយ។ ក្នុងនោះ ពួកគេត្រូវរើសអើង ពួកគេត្រូវអាជ្ញាធរបង្ខំទារប្រាក់ មិនអាចរកការងារបានធ្វើ ដោយខ្វះឯកសារផ្លូវច្បាប់ ខ្វះការធានាសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ខ្វះសេវាសុខាភិបាល និងអប់រំ ជាដើម។
រដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យនៃក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ខៀវ សុភ័គ មានប្រសាសន៍នៅព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ថា ក្នុងអារម្មណ៍របស់ជនភៀសខ្លួន មិនថានៅក្នុងប្រទេសក្រីក្រ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ឬប្រទេសជឿនលឿនទេ គឺតែងតែគិតថា មានការរើសអើង ខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់ ឬពុំមានសេរីភាពពេញលេញ ជាដើម។ លោកបន្តថា ការពិត គឺពុំដូចអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សសរសេរក្នុងរាយការណ៍គេនោះឡើយ៖ «ជាក់ស្តែងវាមិនដូចយូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ គាត់ថាទេ ជាពិសេស និយាយដោយត្រង់ គ្មានខ្មែរណាម្នាក់ទៅនៅអាមេរិកហើយថាខ្ញុំជាម្ចាស់ប្រទេសទេ គ្មានទី ណាល្អជាងទឹកដី យើងទេ។ ជាក់ស្តែងវាមិនចឹងទេ តាមដែលយូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ គាត់រកឃើញ ហ្នឹងវាជា កាតព្វកិច្ចគាត់ត្រូវ ថាចឹង បើមិនចឹងម៉េចហ្នឹងគាត់ បានលុយ ?!»។
ក្នុងរបាយការណ៍បញ្ជាក់ថា យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បានសាកសួរជនភៀសខ្លួនចំនួន ១០គ្រួសារក្នុងចំណោម ៦៣គ្រួសារ ដែលបានបញ្ជូនមកកម្ពុជា កាលពីឆ្នាំ២០០៩។ អ្នកទាំងនោះបានឆ្លើយថា ពួកគេពុំអាចរកការងារដែលអាចផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារបាន ដោយសារពុំមានឯកសារបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ ពុំសូវចេះភាសាខ្មែរ និងរស់នៅឆ្ងាយពីប្រជុំជន។ ការទិញទំនិញគ្រប់ប្រភេទ តែងជួបបញ្ហាការដំឡើងថ្លៃខ្ពស់ជាងពលរដ្ឋម្ចាស់ស្រុក។ នៅពេលពួកគេមានបញ្ហាទៅប្ដឹងអាជ្ញាធរ តែងជួបប្រទះការបង្ខំទារប្រាក់ សូម្បីតែរឿងបាត់កង់មួយគ្រឿង។ ក្នុងការសិក្សា បើទោះជារដ្ឋអះអាងថាពុំបង់ប្រាក់ ប៉ុន្តែពេលខ្លះកូនៗពួកគេត្រូវរើសអើងមិនអោយចូលរៀន ឬត្រូវបង់ប្រាក់ក្រៅផ្លូវការអោយគ្រូ ទើបមានការយកចិត្តទុកដាក់។ ចំណែកសេវាសុខភាពវិញ ពួកគេត្រូវទទួលបានសេវាដែលដូចគ្នានឹងពលរដ្ឋខ្មែរនៅតាមសហគមន៍ដែរ ប៉ុន្តែសេវានោះមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ។ ពួកគេត្រូវទៅរកការព្យាបាលនៅទីប្រជុំជនមានតម្លៃថ្លៃ ដែលតម្រូវអោយពួកគេត្រូវសុំលុយពីសាច់ញាតិនៅក្រៅប្រទេស។
សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់នូវលក្ខខណ្ឌនៃការរស់នៅដែលជនភៀសខ្លួនអាចជួបប្រទះ និងត្រូវធានាថាពុំមានបញ្ហានោះកើតឡើងចំពោះពួកគាត់ នៅពេលបញ្ជូនមកដល់កម្ពុជា ឡើយ។
ស្របគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវធានាដោះស្រាយបញ្ហាបំពេញភាពខ្វះចន្លោះទាំងឡាយ ដោយសហការជាមួយដៃគូពាក់ព័ន្ធ រួមនឹងអង្គការសហប្រជាជាតិផង និងត្រូវត្រៀមអោយមានសេវាល្អនៅពេលជនភៀសខ្លួនត្រូវបញ្ជូនមកកម្ពុជា។
អ្នកនាំពាក្យនៃក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ខៀវ សុភ័គ មានប្រសាសន៍ដែរថា កម្ពុជា ត្រៀមរៀបចំត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ក្នុងការទទួលជនភៀសខ្លួន៖ «ត្រៀមហើយបាទ ត្រៀមហើយ ប្រទេសណា គេធ្វើបានកម្ពុជាក៏ អាចធ្វើបាន ដូចគ្នាដែ រ»។
កម្ពុជា និងអូស្ត្រាលី បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកញ្ញា ពីការបញ្ជូនជនភៀសខ្លួនពីកោះណាវរូ (Nauru) មកកម្ពុជា ជាថ្នូរនឹងទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៤០លានដុល្លារអាមេរិក៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។