អង្គការ​អន្តរជាតិ​ថ្កោលទោស​និង​អំពាវនាវ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2017-11-17
អ៊ីម៉ែល
មតិ
ចែករំលែក
បោះពុម្ព
  • បោះពុម្ព
  • ចែករំលែក
  • មតិ
  • អ៊ីម៉ែល
ប៉ូលិស​ដើរ​ល្បាត​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ដែល​តុលាការ​កំពូល​បើក​សវនាការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧។
ប៉ូលិស​ដើរ​ល្បាត​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ដែល​តុលាការ​កំពូល​បើក​សវនាការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧។
AFP

ក្រុម​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ល្បី​ឈ្មោះ​បោះ​សំឡេង​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ នាំគ្នា​ថ្កោលទោស​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន យ៉ាង​ចាស់ដៃ ក្រោយ​ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង។ អង្គការ​ទាំង​នោះ ក្រៅ​ពី​ហៅ​ការ​រម្លាយ​នេះ​ជា​សោកនាដកម្ម និង​មរណភាព​ជា​ស្ថាពរ​នៃ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា ពួកគេ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន ជាបន្ទាន់ និង​កុំ​ឲ្យ​ទទួល​ស្គាល់​ដំណើរការ និង​លទ្ធផល​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ ឆ្នាំ​២០១៨ ខាង​មុខ​នេះ ជា​ដាច់ខាត បើសិនជា​ពុំ​មាន​ដំណោះស្រាយ​នយោបាយ​រួម​ណា​មួយ​នោះ។

​ប្រតិកម្ម​ធ្ងន់ៗ​ថ្កោលទោស​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន យ៉ាង​ចាស់ដៃ​ជុំវិញ​ចំណាត់​ការ​ចុង​ក្រោយ​ក្នុង​ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ធ្លាក់​មកជា​ហូរហែរ ដោយ​មិន​បង្អែរ​បង្អង់​យូរ ភ្លាមៗ​ក្រោយ​ពេល​តុលាការ​កំពូល ប្រកាស​រម្លាយ​ចោល​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ធំជាង​គេ និង​ដ៏​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​នៅ​កម្ពុជា គឺ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ។ ព័ត៌មាន​អំពី​ការ​សម្រេច​រម្លាយ​គណបក្ស​ដែល​មាន​ប្រជាជន​គាំទ្រ​ជាង​មួយ​ចំហៀង​ប្រទេស​មួយ​នេះ ហើយ​ដែល​មិន​ធ្លាប់​មាន​ពី​មុន​មក​នេះ និង​ក្រោម​ការ​យាមកាម​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង​បំផុត​ពី​សំណាក់​អាជ្ញាធរ​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ក្លាយជា​ប្រធានបទ​នៃ​ការ​ថ្កោលទោស និង​រិះគន់​យ៉ាង​ចាស់ដៃ​ពី​សំណាក់​ក្រុម​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ធំៗ​ទាំង​នេះ រួម​មាន​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ពិភពលោក គ្លបល វីនេស (Global Witness) អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) អង្គការ​លើកលែងទោស​អន្តរជាតិ (Amnesty International) ក្រុម​សមាជិកសភា​អាស៊ាន​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស (ASEAN Parliamentarians for Human Rights) និង​គណៈកម្មាការ​អ្នក​ច្បាប់​អន្តរជាតិ (International Commission of Jurists-ICJ) ជាដើម។

​មន្ត្រី​ផ្នែក​យុទ្ធនាការ​នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ពិភពលោក អ្នកស្រី អេម៉ា ប៊ឺណេត (Emma Burnett) ថ្លែង​ថា ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​កម្ពុជា ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​សោកនាដកម្ម មិន​មែន​សម្រាប់តែ​ប្រជាជន​កម្ពុជា ប៉ុណ្ណោះ​នោះទេ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​គ្រប់​ប្រទេស​ទាំង​អស់​ដែល​បាន​ធ្វើ​ការ​អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ទសវត្សរ៍​ក្នុង​ការ​ជួយ​កសាង និង​ស្រោចស្រង់​ប្រទេស​កម្ពុជា ឡើង​វិញ ឲ្យ​ងើប​ចេញ​ពី​ភាព​ខ្ទេចខ្ទាំ​នៃ​របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ខ្មែរក្រហម។

មន្ត្រី​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ពិភពលោក​ដដែល​នេះ​ថា ទឹក​ប្រាក់​ជំនួយ​រាប់​កោដិ​ដុល្លារ​អាមេរិក ត្រូវ​បាន​ចំណាយ​ដល់​ការ​គាំទ្រ​ប្រជាជន​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​មួយ​ដែល​ផ្អែកលើ​គោរព​នីតិរដ្ឋ និង​សិទ្ធិមនុស្ស​ជា​មូលដ្ឋាន។ ព័ត៌មាន​អំពី​ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នេះ បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា គម្រោង​កសាង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នេះ ត្រូវ​បាន​បរាជ័យ​ទាំង​ស្រុង ខណៈ​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា កំពុង​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​រណ្តៅ​នៃ​របប​ផ្តាច់ការ​តែម្តង។ ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ពិភពលោក គ្លបល វីនេស បាន​ចំណាយពេល​ជាង ២០​ឆ្នាំ ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ដើម្បី​បញ្ចប់​អំពើ​ពុករលួយ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អន្តរាយ​ដល់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និង​អត្ថប្រយោជន៍​នៃ​ការ​រីក​លូតលាស់​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា។

អ្នកស្រី​គូស​បញ្ជាក់​ថា មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល សាច់សាលោហិត និង​ក្រុម​អាម៉ីអាថោង​របស់​ពួកគេ​បាន​ប្រើប្រាស់​មុខ​តំណែង និង​អំណាច​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​រឹប​អូស​យក​ដីធ្លី​ពី​ប្រជាជន​ទន់​ខ្សោយ ហើយ​បាន​លួច​ប្លន់​ទ្រព្យសម្បត្តិ និង​ធនធាន​ធម្មជាតិ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា រួមទាំង​ធនធាន​ព្រៃឈើ និង​ធនធាន​រ៉ែ​ដទៃ​ទៀត​នៃ​ប្រទេស​នេះ។ ជា​លទ្ធផល ទ្រព្យសម្បត្តិ​យ៉ាង​មហាសាល និង​អំណាច​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស ត្រូវ​ស្ថិតក្នុង​កណ្តាប់ដៃ​ក្រុម​វរជន​មួយ​ក្តាប់​តូច ខណៈ​ដែល​ប្រជាជន​ភាគច្រើន​កំពុង​តស៊ូ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត និង​ក្រុមគ្រួសារ​របស់​ពួកគេ។ ប្រជាជន​សរុប​ជាង ៨​សែន​នាក់ បាន​ទទួល​រងគ្រោះ​ដោយសារ​អំពើ​ជម្លៀស​ចេញ​ដោយ​បង្ខំ​ពី​សំណាក់​ក្រុមមន្ត្រី​ដ៏​មានអំណាច និង​ឥទ្ធិពល​ទាំង​នេះ។

​អ្នកស្រី អេម៉ា ប៊ឺណេត បន្ត​ថា អ្វី​ដែល​យើង​កំពុង​មើល​ឃើញ​សព្វថ្ងៃ​នេះ គឺ​ជា​ចំណាត់​ការ​នៃ​របប​មួយ​ដែល​កំពុងតែ​ច្បាម​យក​អំណាច និង​ធនធាន​សព្វគ្រប់​បែប​យ៉ាង​ក្នុង​គ្រប់​រូបភាព​ទាំង​អស់​យ៉ាង​សាហាវ​ជា​ទីបំផុត។ ប្រជាជន​កម្ពុជា កំពុងតែ​ដង្ហោយ​ហៅ​រក​អន្តរាគមន៍​ពី​សំណាក់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។ ហេតុ​ដូច្នេះ រដ្ឋាភិបាល​បរទេស​នានា ត្រូវ​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លុបចោល​សេចក្ដី​សម្រេច​រម្លាយ​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នេះ ហើយ​ថា ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​នា​ឆ្នាំ​២០១៨ ខាង​មុខ​នេះ ត្រូវ​តែ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ប្រកប​ដោយ​ភាព​សេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌។

អ្នកស្រី​សង្កត់ធ្ងន់ៗ​ថា ក្រុម​មន្ត្រី​ពុករលួយ​គ្រាក់ៗ​ទាំង​នេះ ត្រូវតែ​ទទួល​ខុសត្រូវ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ច្បាប់​ចំពោះ​ទង្វើ​ដែល​ពួកគេ​បាន​ប្រព្រឹត្ត។ អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ពិភពលោក គ្លបល វីនេស ស្នើ​ថា ប្រសិនបើ​លក្ខខណ្ឌ​ទាំង​នេះ​មិនត្រូវ​បាន​បំពេញ​នោះ​ទេ សហគមន៍​អន្តរជាតិ ត្រូវ​ដាក់​នូវ​ទណ្ឌកម្ម​សំដៅ​ប្រឆាំង​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង​របប​របស់​លោក ដោយ​ត្រូវ​រារាំង​ក្រុម​ជន​ទាំង​នេះ​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​ដំណើរ​ចូល និង​ចំណាយ​ទឹក​ប្រាក់​ដែល​ពួកគេ​ទទួល​បាន​មក​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​នៅ​លើ​ទឹកដី​បរទេស​ឡើយ។

​ដោយ​ឡែក នាយក​រង​ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ Human Rights Watch លោក ហ្វ៊ីល រ៉ូប៊ឺតសុន (Phil Robertson) ក៏​ថ្លែង​ថ្កោលទោស​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​កំពូល​នេះ​ដែរ។

លោក ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន លើក​ឡើង​ថា សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​កំពូល​នេះ គឺ​ជា​ផែនការ​ប៉ុនប៉ង​ជា​យូរ​មក​ហើយ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ក្នុង​ការ​ធានា​យកជ័យ​ជម្នះ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​នេះ​ឲ្យ​ខាង​តែ​បាន។ លោក​បន្ត​ថា នេះ​ជា​មរណភាព​នៃ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅ​កម្ពុជា និង​ជា​ការ​សម្លាប់​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស។

លោក ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រទេស​ជប៉ុន និង​សហភាព​អឺរ៉ុប ត្រូវ​ចាត់​វិធានការ​ពី​ឥឡូវ​នេះ​ភ្លាម ដោយ​ត្រូវ​ប្រកាស​ផ្ដាច់​ជំនួយ​បច្ចេកទេស និង​ជំនួយ​ផ្នែក​បោះឆ្នោត។ លោក​ក៏​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ចាប់​ផ្ដើម​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​លើ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​មេបញ្ជាការ​ទ័ព​ដែល​មាន​បាតដៃ​ប្រឡាក់​ឈាម និង​ប្រព្រឹត្ត​អំពើពុករលួយ។

​បន្ថែម​ពី​លើ​នេះ នាយក​អង្គការ​លើកលែងទោស​អន្តរជាតិ ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ និង​ប៉ាស៊ីហ្វិក លោក ជេម ហ្គោម៉េស (James Gomez) ថ្លែង​ថា សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​កំពូល​រម្លាយ​គណបក្សប្រឆាំង​ធំ​ជាង​គេ​នៅ​កម្ពុជា​នេះ គឺ​មិន​ត្រឹមតែ​ជា​សកម្មភាព​បង្ក្រាប​ផ្នែក​នយោបាយ​ដោយ​ឥត​លាក់លៀម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​ថែម​ទាំង​ជា​អំពើ​រំលោភសិទ្ធិ​មនុស្ស​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ រំលោភ​សេរីភាព​នៃ​ការ​ប្រមូល​ផ្តុំ និង​ជា​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​បញ្ចេញ​មតិ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ថែម​ទៀត​ផង។

លោក​ថា ការណ៍​ដែល​តុលាការ​កំពូល​បាន​សម្រេច​ហាមប្រាម​មិន​ឲ្យ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ចំនួន​ជាង ១០០​នាក់ ធ្វើ​នយោបាយ​រយៈពេល ៥​ឆ្នាំ​នេះ គឺ​ជា​បន្ទុក​បន្ថែម​ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​អំពើ​អយុត្តិធម៌​ដែល​មាន​ស្រាប់​នេះ។ លោក​ថ្លែង​ថា ឆ្នាំ​២០១៧ នេះ មាន​ភស្តុតាង​ជា​ច្រើន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​អំពី​របៀប​ដែល​ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​ប្រើប្រាស់​ធ្វើជា​កូនជឹង​របស់​ស្ថាប័ន​នីតិប្រតិបត្តិ និង​ជា​ឧបករណ៍​នយោបាយ​ដើម្បី​បំបិទមាត់​ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

​សម្រាប់​ក្រុម​សមាជិកសភា​អាស៊ាន​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស (ASEAN Parliamentarians for Human Rights) ពួកគេ​បាន​ហៅ​ចំណាត់ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នេះ​ថា ជា​ការ​ផ្ដួល​រំលំ​សសរស្ដម្ភ​ចុង​ក្រោយ​នៃ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា ហើយ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​យុគសម័យ​ថ្មី​មួយ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​តាម​របៀប​ឯក​បក្ស។

​ក្រុម​សមាជិក​សភា​អាស៊ាន​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស អំពាវនាវ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ លុបចោល​ការ​ចូលរួម​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​បោះឆ្នោតជាតិ​ឆ្នាំ​២០១៨ ខាង​មុខ​នេះ ដោយសារ​ថា ការ​រម្លាយ​ចោល​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នេះ គឺ​ជា​ការ​ប្លន់​សន្លឹកឆ្នោត និង​ភាព​ស្របច្បាប់​ទាំង​ស្រុង​តែម្តង របស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច។

​ប្រធាន​ក្រុម​តំណាងរាស្ត្រ​នៃ​សមាជិក​សភា​អាស៊ាន​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស និង​ជា​សមាជិក​សភា​ម៉ាឡេស៊ី លោក ឆាលស៍ សាន់ទីយ៉ាហ្គោ (Charles Santiago) ថ្លែង​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​ចេញ​ផ្សាយ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​វិច្ឆិកា នេះ ភ្លាមៗ​ក្រោយ​ពេល​តុលាការ​កំពូល សម្រេច​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នេះ ថា តុលាការ​កំពូល បាន​បិទ​បញ្ចប់​ការ​សម្លាប់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ជា​ស្ថាពរ។ សេចក្ដី​សម្រេច​នេះ មិន​ត្រឹមតែ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ប្រទេស​នេះ​លែង​មាន​វត្តមាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​មួយ​នេះ​​នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​មិន​ដល់​មួយ​ឆ្នាំ​មុន​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ ដែល​គ្រោង​នឹង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ចុង​ខែ​កក្កដា ខាង​មុខ​នេះ​តែប៉ុណ្ណោះ​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ ក៏​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​អន្តរាយ​ទាំង​ស្រុង​ដល់​ក្របខ័ណ្ឌ​ស្ថាប័ន​ជាតិ​កំពូលៗ និង​នីតិរដ្ឋ​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ជារួម​ផង​ដែរ។

​លោក ឆាលស៍ សាន់ទីយ៉ាហ្គោ បន្ថែម​ថា រឿងរ៉ាវ​ដែល​ជាក់ច្បាស់​មែន​ទែន​នោះ​គឺ​ថា គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ត្រូវ​បាន​គេ​រម្លាយ​ចោល​មិន​មែន​ដោយសារតែ​គណបក្ស​នេះ​បាន​បំពាន​ច្បាប់​ណា​មួយ​នោះ​ឡើយ ក៏ប៉ុន្តែ​គឺ​ដោយសារ​ហេតុផល​ដែល​គណបក្ស​នេះ​ទទួល​បាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​លើសលប់​ដែល​អាច​ជាការ​គម្រាម​ដល់​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច។ លោក​ថា ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​ថា វត្ថុបំណង​ចម្បង​របស់​ខ្លួន​គឺ​មិនមែន​ដើម្បី​យុត្តិធម៌​ពិតប្រាកដ​នោះ​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​គឺ​ដើម្បី​តែ​បន្ត​បុព្វសិទ្ធិ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ទៅ​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ​ទៀត​តែប៉ុណ្ណោះ។

​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​កំពូល​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​បណ្តឹង​ស្នើសុំ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ប្តឹង​ដោយ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៦ ខែ​តុលា ក្រោម​ការ​ចោទ​ថា គណបក្ស​នេះ​បាន​រំលោភ​ច្បាប់​ស្ដីពី​គណបក្ស​នយោបាយ និង​វិសោធនកម្ម​ពាក់ព័ន្ធ ដែល​រដ្ឋសភា​បាន​អនុម័ត​កាល​ពី​ខែ​កុម្ភៈ និង​កក្កដា កន្លង​ទៅ​នេះ។

​វិសោធនកម្ម​លើ​ច្បាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​បោះឆ្នោត អនុម័ត​យ៉ាង​ប្រញាប់ប្រញាល់​កាល​ពី​ប៉ុន្មាន​ខែ​មុន​នេះ ដោយ​រដ្ឋ​សភា​ជាតិ និង​ព្រឹទ្ធសភា ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គណបក្ស​នេះ បែង​ចែក​អាសនៈ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ដទៃ​ទៀត ដែល​ពុំ​បាន​ទទួល​សំឡេង​គាំទ្រ​ជា​ដុំកំភួន​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​កាល​ពី​ពេល​កន្លង​ទៅ។ វិសោធនកម្ម​ទាំង​នេះ ក៏​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ដណ្ដើម​យក​អាសនៈ​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ​សង្កាត់​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ចំនួន​ជាង ៥​ពាន់​អាសនៈ​ផង​ដែរ។ សមាជិក​សភា​អាស៊ាន​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស បាន​ហៅ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​ស្តីពី​គណបក្សនយោបាយ​ទាំង​នេះ ថា​ជា​ច្បាប់​ប្រឆាំង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និង​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់បង់​ទំនុកចិត្ត​ចំពោះ​ស្ថាប័ន​ជាតិ​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា។

​លោក ថម វីឡារីន (Tom Villarin) សមាជិក​មួយរូប​នៃ​ក្រុម​សមាជិក​សភា​អាស៊ាន​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស និង​ជា​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​នៃ​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន ថ្លែង​ថា គ្រប់​ស្ថាប័ន​ទាំង​អស់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ចូល​ដៃ​ចូល​ជើង​គ្នា​ជា​ប្រព័ន្ធ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​អន្តរាយ​ដល់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា ដែល​នេះ​ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ស្ថាប័ន​អស់​ទាំង​នេះ គឺ​ស្ថិតក្នុង​កណ្ដាប់ដៃ​ក្ដោបក្ដាប់​យ៉ាង​ណែន​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ លោក ថម វីឡារីន បន្ត​ថា លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ថា រូបលោក​នឹង​ចាញ់​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ ខាង​មុខ​នេះ ដូច្នេះ​ហើយ​ចៀស​ជាង​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ធ្វើ​ល្អ​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ លោក ហ៊ុន សែន បាន​សម្រេច​កែប្រែ​ល្បែង​នៃ​ការ​ប្រកួតប្រជែង។ សមាជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​ហ្វីលីពីន រូប​នេះ​បន្ត​ថា ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មាន​ន័យ​ស្មើ​នឹង​ការ​រម្លាយ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ដែរ។ ការណ៍​នេះ បណ្តាល​ឲ្យ​ការ​បោះឆ្នោត​ខាង​មុខ​នេះ​លែង​មាន​ភាព​ស្របច្បាប់ ហើយ​រុញច្រាន​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឲ្យ​ធ្លាក់ចុះ​ក្នុង​រណ្តៅ​ប្រកបដោយ​ភាព​គ្រោះថ្នាក់។

​នៅ​ចុង​បញ្ចប់​នៃ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​សមាជិក​សភា​អាស៊ាន​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស​ដដែល​នេះ លោក ឆាលស៍ សាន់ទីយ៉ាហ្គោ សង្កត់ធ្ងន់ៗ​ថា ខណៈ​ដែល​មានការ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នេះ ក្តី​សង្ឃឹម​មួយ​អំពី​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០១៨ ថា​នឹង​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​សេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌ ក៏​ត្រូវ​បាន​រលាយ​សាបសូន្យ​ទៅ​ជាមួយ​គ្នា​ដែរ។

​លោក​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ត្រូវ​ប្រាប់​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ឲ្យ​ច្បាស់ ដោយ​ធ្វើការ​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​ណា​មួយ​ឡើយ ប្រសិនណាបើ​មិន​មាន​ជំហាន​ជា​ដំណោះស្រាយ​បន្ទាន់​ណា​មួយ​កែប្រែ​ស្ថានភាព​នេះ​ឲ្យ​វិល​ត្រឡប់​មក​ដូចដើម​វិញ​នោះ​ទេ។ លោក​ថា ជំហាន​ជា​ដំណោះស្រាយ​ទាំង​នោះ ត្រូវ​រួមបញ្ចូល​នូវ​ការ​ត្រឡប់​មក​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ មាន​វត្តមាន​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើង​វិញ ការ​ដោះលែង​លោក កឹម សុខា ដោយ​ឥត​លក្ខខណ្ឌ និង​ការ​បញ្ចប់​ទៅ​នូវ​រាល់​ទម្រង់​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​គ្រប់សព្វ​បែប​យ៉ាង​មក​លើ​សង្គម​ស៊ីវិល សមាជិក​គណបក្ស​ប្រឆាំង និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ។

​ដោយឡែក​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​គណៈកម្មការ​អ្នក​ច្បាប់​អន្តរជាតិ ចេញ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ វិច្ឆិកា នេះ គណៈកម្មការ​នេះ គូស​បញ្ជាក់​ថា ការណ៍​ដែល​តុលាការ​កំពូល​សម្រេច​ប្រកាស​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នៅ​ថ្ងៃ​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​កម្តៅ​នៃ​វិបត្តិ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​នីតិរដ្ឋ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា កាន់​តែ​កើន​ឡើង​ខ្លាំង។

​ទីប្រឹក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ របស់​គណៈកម្មាការ​អ្នក​ច្បាប់​អន្តរជាតិ លោក ឃីងស្លី អាបុត្រ (Kingsley Abbott) ថ្លែង​ថា តាម​រយៈ​ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ធំ​ជាង​គេ​នេះ និង​ការ​ហាម​ប្រាម​មិន​ឲ្យ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចំនួន ១១៨​រូប របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ធ្វើ​នយោបាយ​រយៈពេល ៥​ឆ្នាំ​នេះ តុលាការ​កំពូល​បាន​ជ្រៀតជ្រែក​លើ​សិទ្ធិ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា រាប់​លាន​នាក់​មិន​ឲ្យ​ពួកគេ​អាច​ធ្វើ​ការ​ជ្រើសរើស​តំណាង​នយោបាយ​របស់​ពួកគេ និង​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​អ្នក​តំណាង​របស់​ពួកគេ​ទាំង​នេះ​បាន នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ។ ​លោក​បន្ត​ថា ការណ៍​ដែល​ច្បាប់​ស្តីពី​គណបក្ស​នយោបាយ ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ដើម្បី​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​តុលាការ​កំពូល រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នេះ ស្តែង​ឲ្យ​ឃើញ​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់​ថា ដំណើរ​ការ​ផ្លូវ​ច្បាប់​ទាំង​មូល គឺ​គ្មានអ្វី​ក្រៅ​តែ​ជា​ឆាក​ល្ខោន​នយោបាយ​ដែល​ផ្ទុយ​ពី​គោលការណ៍​សិទ្ធិមនុស្ស និង​នីតិរដ្ឋ។

​លោក ឃីងស្លី អាបុត្រ ថ្លែង​បន្ត​ថា នេះ​គឺ​ជា​ការ​ចម្អក​ឡកឡឺយ​ដល់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​ដែល​ប្រធាន​តុលាការ​កំពូល គឺ​ជា​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​គេ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អង្គុយ​កាត់​ក្តី​លើ​សំណុំរឿង​រម្លាយ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នេះ ដែល​ការណ៍​នេះ គឺ​ជា​ទំនាស់​អត្ថប្រយោជន៍​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​មួយ។​

​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​គណៈកម្មការ​អ្នក​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ដដែល​នេះ គូស​បញ្ជាក់​ថា រាល់​ក្តី​បារម្ភ​នានា​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​មក​នេះ គឺ​ដូចគ្នា​ទៅ​នឹង​របក​គំហើញ​របស់​គណៈកម្មការ​នេះ ដែល​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​ក្នុង​របាយការណ៍​មួយ​​របស់​ខ្លួន កាល​ពី​ខែ​តុលា។ គណៈកម្មការ​នេះ​រក​ឃើញ​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា កំពុង​តែ​ប្រើប្រាស់​ច្បាប់ ធ្វើ​ជា​អាវុធ​មុខ​ពីរ​ក្នុង​គោលដៅ​ដើម្បី​បំបិទ​មាត់​ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​ប្រឆាំង និង​ជីក​រម្លើង​កម្ទេច​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ចោល​តែម្តង តាម​រយៈ​ចៅក្រម និង​ព្រះរាជអាជ្ញា ដែល​សុទ្ធតែជា​ក្រុម​មនុស្ស​ខ្វះ​ឯករាជ្យ។

របាយការណ៍​វាយ​តម្លៃ​ជា​មូលដ្ឋាន​របស់​គណៈកម្មការ​អ្នក​ច្បាប់​អន្តរជាតិ ស្ដីពី «ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេច​បាន​នូវ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​សម្រាប់​ស្ថានភាព​រំលោភសិទ្ធិ​មនុស្ស​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៅ​កម្ពុជា» ចេញ​ផ្សាយ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​តុលា គូសបញ្ជាក់​ថា បញ្ហា​ចុង​ក្រោយ​ចម្បង​បំផុត​មួយ​ដែល​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​កម្ពុជា កំពុង​តែ​ជួប​ប្រទះ​នៅ​ពេល​នេះ គឺ​កង្វះ​ឯករាជភាព​នៃ​អង្គចៅក្រម និង​ព្រះរាជអាជ្ញា​ដែល​អព្យាក្រឹត ស្រប​ពេល​ដែល​មាន​ការ​ជ្រៀតជ្រែក​ផ្នែក​នយោបាយ​ដ៏​រ៉ាំរ៉ៃ​ជា​ប្រព័ន្ធ​ក្នុង​សំណុំរឿង​រសើប​នានា រួមផ្សំ​ជាមួយ​ប្រព័ន្ធ​ពុករលួយ ចាក់ឫស​គល់​លើ​គ្រប់​វិស័យ។

​ជា​ចុង​ក្រោយ លោក ឃីងស្លី អាបុត្រ សង្កត់​ធ្ងន់ៗ​ថា ការ​រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នៅ​ពេល​នេះ ជា​ការ​បញ្ជូន​សារ​ដ៏​ជាក់​ច្បាស់​មួយ​ទៅ​កាន់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់រូប​ថា បន្ទាត់​ក្រហម​មួយ​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន ដើរ​ឆ្លង​ហួស ដែល​ការណ៍​នេះ ចាំបាច់​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​នូវ​ការ​កោះ​ប្រជុំ​ជា​បន្ទាន់​ឡើង​វិញ ពី​សំណាក់​បណ្តា​ភាគី​អន្តរជាតិ​ពាក់ព័ន្ធ​នានា ដែល​ជា​ហត្ថលេខី​នៃ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ក្រុង​ប៉ារីស ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​វិបត្តិ​សិទ្ធិមនុស្ស និង​នីតិរដ្ឋ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ជា​កិច្ចការ​ចំពោះ​មុខ​ដ៏​បន្ទាន់​បំផុត៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (11)
  • បោះពុម្ព
  • ចែករំលែក
  • អ៊ីម៉ែល

Khmer Melbourne

ពី VIC

Condemnation and economic sanction is not enough for this rogue regime. The best and quick way is dragging his neck to ICC to convict and throw him in jail .

Nov 16, 2017 09:12 PM

I agree with the above comment:

My comment as follow:

Condemnation and economic sanction is not enough for this rogue regime. The best and quick way is dragging his neck to ICC to convict and throw him in jail by massive Cambodian people.



Nov 18, 2017 03:34 AM

អ្នក​អាន​អនាមិក

នេះជារបត់នយោបាយថ្មីមួយដែលឈប់នាំយកមនោគមន៏បរទេស ជាកញ្ជះបរទេស ចង់បានលុយនិងអាវុធបរទេសមកបំផ្លាញជាតិនិងប្រជាជនខ្លួនឯង ហើយបង្កើតឲ្យមានឯករាជ្យ និតិរដ្ឋពិតប្រាកដ។ កូនខ្មែរទាំងអស់ពិសេសអ្នកនយោបាយជំនាន់ក្រោយៗត្រូវចាំទុកហើយជៀសឲ្យឆ្ងាយ កុំព្រោះតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ក្រុមខ្លួននិងគំនុំផ្ទាល់ខ្លួន មកនាំប្រទេសនិងជាតិឲ្យវិនាសទៀត។ នយោបាយជាតិនិយមត្រូវតែមានក្នុងខួរកូនខ្មែរគ្រប់រូប គឹតចាប់ពីពេលនេះតទៅ។យើងនឹងមានមុខមានមាត់ស្មើរនិងជាតិដទៃលើឆាកអន្តរជាតិ។ មើលពីខាងក្រៅ បុគ្គលហ៊ុន សែនហាក់ដូចជាមិនល្អ តែការពិតគឺគាត់នេះហើយដែលបាននាំយើងមកដល់ទីនេះ។គាត់បានបំផ្លាញខ្មែរក្រហមទាំងស្រុង ឥឡូវគាត់ក៏បំផ្លាញបដិវត្តព៍ណដ៏អាក្រក់ចេញបានទៀត។នេះជាពេលវេលាដែលល្អបំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៏ជាតិ។

Nov 17, 2017 08:18 PM

ភ​វរ្ម័ន

ពី បាវិត​ ស្វាយ​រៀង​

ប្រទេសប្រកាន់លិទ្ធិប្រជាធិតេយ្យទាំងអស់និងអង្គការសហប្រជាជាតិសិទ្ធិមនុស្សប្រកាសថ្កោលទោសរបបលោកហ៊ុនសែននាពេលនេះជាបន្ដបន្ទាប់! មានតែប្រទេសចិនកុំមុយនីស និង​សង្គម​និយម​វៀតណាម​ដែល​ជាស្ថាបនិកគាំទ្ររបបវាលពិឃាតប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរ​ ដែល​ឈ្លា​ន​​ពានទឹកដីខ្មែរប៉ុណ្ណោះ ប្រកាសគាំទ្ររបបលោកហ៊ុនសែន ដោយ​​​​យក​លេសថាមិនលូកដៃចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងកម្ពុជាស្អីគេនោះ! មាន​​តែប្រទេសប្រកាន់លិទ្ធិសង្គមនិយម កុំមុយ​នីស​ទេ​ដែល​គាំទ្រ​របប​ផ្ដាច់​​ការ ព្រោះពួកគេប្រឆាំងនឹងលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដូចគ្នា សូម​កុំ​ភ្លេច​ថា ឃាតក​គាំទ្រឃាតក ដើម្បី​រក្សា​អំណាច​ផល​ប្រយោជន៍​របស់​ពួក​វា គឺ​ពួក​គេ​​សម្លាប់យើង​សម្លាប់​ប្រជាជាតិយើង!

Nov 17, 2017 08:04 PM

អ្នក​អាន​អនាមិក

លុយ ៥០ (50)ម៉ឺនដុល្លារ ក្នុង 1 ឆ្នាំ សំរាប់អភិវឌ្ឍន៍ភូមិឃុំ អោយរីកចំរើនទូទាំងប្រទេស ដូចជា ផ្លវថ្នល់កៅស៊ូតាមភុមិ ទឹកស្អាត ជាដើម ត្រូវរលាយខ្សុល ដោយស្នាដៃ ជនក្បត់ជាតិ ហ៊ុន សែន !​

Nov 17, 2017 10:32 AM

អ្នក​អាន​អនាមិក

មួយរយះនេះ តាចាស់ ហ៊ុន សែន ចាយលុយ​អស់ច្រើនណាស់ !​
របប ផ្តាច់ការ ហ៊ុន សែន បើ​អន្តរជាតិ​ផ្តាច់ជំនួយ រស់មិនបានយូរ ទេ !​
(( &. មើល​រូបភាព សំលៀកបំពាក់​ថ្មី​ស្រឡាង របស់ ប៉ូលីស នៅមានលុយ ព្រី​ក្រៅ ថែមទៀត ទើបមានអ្នកការពារអំណាចអោយហ៊ុនសែន ! .& ))

Nov 17, 2017 07:37 AM

មើល​មតិ​ទាំង​អស់.

គេហទំព័រ​ទាំងមូល