អ្នកវិភាគឯករាជ្យសង្គម និងនយោបាយនៅកម្ពុជា រួមមាន លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច និងលោកបណ្ឌិត កែម ឡី បានស្នើទៅព្រះមហាក្សត្រ យាងព្រះអង្គចេញព្រះភ័ក្ត្រដោះស្រាយវិបត្តិស្រុកទេសនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
នៅក្នុងលិខិតផ្ញើថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ ចុះថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤ បណ្ឌិតទាំង៣ បានគោរពយាងព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតតម្កល់លើត្បូង ព្រះមេត្តាអញ្ជើញថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ជួបចរចាគ្នាក្រោមព្រះរាជាធិបតីភាពនៃព្រះអង្គផ្ទាល់ ក្នុងពេលវេលាដ៏ឆាប់បំផុត។
ការស្នើសុំព្រះរាជអន្តរាគមន៍ព្រះមហាក្សត្រនៅពេលនេះ ធ្វើឡើងនៅពេលដែលអំពើហិង្សាកំពុងផ្ទុះឡើង និងបានបណ្ដាលឲ្យមានអ្នករងរបួស និងស្លាប់ជាបន្តបន្ទាប់ និងកើតមានភ្លាមៗបន្ទាប់ពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយបានតាមរយៈការចរចា។ អ្នកវិភាគទាំង៣ បានទួលថ្វាយព្រះមហាក្សត្រថា ចំពោះមុខ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សែនរន្ធត់នេះ ប្រទេសកម្ពុជា ពិតជាត្រូវការជាបន្ទាន់នូវព្រះរាជតួនាទីដែលមិនអាចខ្វះបានរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីគង់ជាអាជ្ញាកណ្ដាល និងជានិមិត្តរូបឯកភាពជាតិ ដូចមានកំណត់ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។
លោកបណ្ឌិត កែម ឡី អ្នកឃ្លាំមើលផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍សង្គម បានមានប្រសាសន៍ថា ក្នុងកាលៈទេសៈប្រទេសជាតិមានបញ្ហា ឬមានអស្ថិរភាពច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញតម្រូវឲ្យព្រះមហាក្សត្រ ធានានូវស្ថិរភាពសង្គម និងមានព្រះរាជតួនាទីជាអាជ្ញាកណ្ដាល ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាស្រុកទេស៖ «ស៊ិនណារីយ៉ូ (scenario) ដែលល្អសម្រាប់ដំណោះស្រាយនយោបាយក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ប្រសិនជាព្រះអង្គលើកឡើងឲ្យគណបក្សទាំងពីរទទួល ខ្ញុំគិតថា គណបក្សទាំង២ ពិបាកនឹងប្រកែក វាលែងតែស៊ិនណារីយ៉ូ នោះវាលម្អៀងខាងផ្នែកនយោបាយទៅបក្សនយោបាយណាមួយ ក៏ប៉ុន្តែប្រសិនបើស៊ិនណារីយ៉ូ នោះស្ថិតនៅក្នុងជំហរឯករាជ្យបំផុត នៅក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន យកប្រជារាស្ត្រជាធំជាជាងយកអ្នកមានអំណាចជាធំ សុខចិត្តទទួលខុសត្រូវចំពោះប្រជារាស្ត្រ ជាជាងទទួលខុសត្រូវចំពោះរាជបល្ល័ង្គ ខ្ញុំគិតថា ព្រះអង្គមានតួនាទីអាចដោះស្រាយបាន»។
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមករា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍សម្រេចផ្អាកគម្រោងចរចាជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤។ ការសម្រេចចិត្តរបស់គណបក្សប្រឆាំងបែបនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកងកម្លាំងអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាល បានប្រើហិង្សាវាយបង្ក្រាបលើក្រុមកម្មករកម្មការិនីរោងចក្រកាត់ដេរ ដែលធ្វើឲ្យបាតុកម្មទាមទារដំឡើងប្រាក់ខែគោល។ គណបក្សប្រឆាំងបានចោទប្រកាន់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ថា បានរំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀង ចុះថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៣ ដែលគណបក្សទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាថា នឹងជៀសវាងនូវអំពើហិង្សា។
កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមករា ក្នុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នានៅមុខរោងចក្រ យ៉ាក ជីន ក្នុងខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ កម្លាំងអាជ្ញាធរនៃកងអន្តរាគមន៍ពិសេសទ័ពឆត្រយោងលេខ៩១១ បានវាយបង្ក្រាបទៅលើកម្មករមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងព្រះសង្ឃឲ្យមានរបួស។ ក្នុងនោះ ព្រះសង្ឃ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងកម្មករ ១៥នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ ចំណែកការប៉ះទង្គិចនៅថ្ងៃទី៣ ខែមករា លើផ្លូវវ៉េងស្រេង បានបណ្ដាលឲ្យកម្មករ ៤នាក់ បាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សច្រើននាក់ផ្សេងទៀតរងរបួស។
ជុំវិញការប្រើអំពើហិង្សានេះ អង្គការសមាគមសិទ្ធិមនុស្សក្នុងស្រុក និងសហជីពមួយចំនួន ដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា អង្គការលីកាដូ មជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ សមាគមអាដហុក និងសម្ព័ន្ធសហព័ន្ធសហជីព សមាគមទាំង១៤ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ ថ្កោលទោសចំពោះការប្រើហិង្សារបស់អាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលលើប្រជាពលរដ្ឋ និងបានស្នើឲ្យកម្លាំងអាជ្ញាធរ និងកម្មករ បង្កើនភាពអត់ធ្មត់។
អង្គការសមាគមទាំងនេះ ក៏បានអំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធរបង្កើតការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យឲ្យបានឆាប់រហ័ស រកមុខជនដៃដល់ និងអ្នកបញ្ជានៅពីក្រោយ ដើម្បីនាំខ្លួនពួកគេទៅតុលាការ។ ស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សទាំងនេះ ក៏អំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលត្រូវធានាសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋដែលអាជ្ញាធរបានចាប់ខ្លួន និងត្រូវអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេទទួលបានការព្យាបាលរបួសឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ដោយឡែកនៅថ្ងៃទី៣ មករា មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានចេញផ្សាយកំណត់ត្រាសង្ខេប ស្ដីពីការប្រើកម្លាំងហួសហេតុពីសំណាក់កងកម្លាំងរក្សាសន្តិសុខនៅកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០១៣។ កំណត់ត្រាសង្ខេបកម្រាស់ ១៤ទំព័រ បង្ហាញថា នៅឆ្នាំ២០១៣ មានបាតុកម្មចំនួន២៥ ត្រូវបានបង្ក្រាបដោយហិង្សាពីសំណាក់អាជ្ញាធរ ដែលបានប្រើដំបងឆក់ កាំភ្លើង ឧស្ម័នបង្ហូរទឹកភ្នែក បំពង់បាញ់ទឹក និងដំបង ដើម្បីបំបែកក្រុមបាតុករ។ កំណត់ត្រាសង្ខេបក៏បង្ហាញដែរថា ការបាញ់បោះពីសំណាក់កងកម្លាំងរក្សាសន្តិសុខ ទៅលើបាតុកម្ម បានបណ្ដាលឲ្យមនុស្ស ២នាក់ស្លាប់ និងបន្សល់ទុកឲ្យមនុស្សម្នាក់ពិការ ហើយ ១៦នាក់ផ្សេងទៀតបានរងរបួស។ កំណត់ត្រាបង្ហាញទៀតថា ចំនួនបាតុករជាច្រើនត្រូវបានវាយដំ ក្នុងនោះបានបណ្ដាលឲ្យស្ត្រី ៣នាក់រងគ្រោះ ដោយសាររលូតកូនផងដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។