អស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃមកហើយដែលពលរដ្ឋ និងយុវជនហុងកុង (Hong Kong) នាំគ្នាចេញមកតាមផ្លូវថ្នល់បាតុកម្មទាមទារឲ្យមានកំណែទម្រង់ការបោះឆ្នោតនៅដែនដីហុងកុង ប្រកបដោយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពេញលេញ។
ក្នុងការបោះឆ្នោតកន្លងមក ប្រធានប្រតិបត្តិក្រុងហុងកុង ត្រូវបានជ្រើសរើសឡើងតាមរយៈការបោះឆ្នោតមិនផ្ទាល់ នោះគឺការបោះឆ្នោតធ្វើឡើងក្នុងគណៈកម្មាធិការមួយដែលមានអង្គបោះឆ្នោតសរុបប្រមាណ ១.២០០នាក់។
ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន គណបក្សកុម្មុយនិស្តចិន បានធ្វើកំណែទម្រង់បោះឆ្នោតដោយផ្ដល់សិទ្ធិសេរីភាពឲ្យពលរដ្ឋហុងកុង អាចបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានប្រតិបត្តិក្រុងហុងកុង ដោយផ្ទាល់ ក៏ប៉ុន្តែទីក្រុងប៉េកាំង គឺជាអ្នកសម្រេចដាក់បេក្ខភាពឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត។ ប្រការនេះហើយដែលពលរដ្ឋហុងកុង នៅតែកើតទុក្ខមិនសុខចិត្ត ព្រោះពួកគេយល់ថា ទីក្រុងប៉េកាំង នៅតែមានចេតនាគ្រប់គ្រងក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំនៅហុងកុង ដដែល។
ចុះចំណែកក្រុមយុវជននិងអ្នកវិភាគកម្ពុជាវិញ យល់យ៉ាងណាដែរចំពោះការតវ៉ារបស់ពលរដ្ឋហុងកុង នៅពេលនេះ?
ដែនដីហុងកុង ត្រូវបានអង់គ្លេសប្រគល់ទៅឲ្យប្រទេសចិនវិញនៅឆ្នាំ១៩៩៧ បន្ទាប់ពីដែនដីមួយនេះបានឋិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៨៤២ មក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងអង់គ្លេសនិងចិន ហុងកុងមិនត្រូវដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុងរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងនោះឡើយ គឺត្រូវដាក់ជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេស (Special Administrative Zone) តាមគោលការណ៍រដ្ឋមួយ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងពីរ (One state, two systems)។
តាមរយៈគោលការណ៍នេះ ហុងកុងមានឋានៈប្រៀបបានដូចជារដ្ឋឯករាជ្យមួយរួចទៅហើយ នោះមានន័យថា ហុងកុង មានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ខ្លួន ដែលរួមមានរដ្ឋសភា រដ្ឋាភិបាល និងអង្គការតុលាការដាច់ដោយឡែកពីទីក្រុងប៉េកាំង។ ហុងកុង មានប្រព័ន្ធច្បាប់ និងប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតផ្ទាល់ខ្លួន ហើយបើនិយាយពីសេដ្ឋកិច្ចវិញ ហុងកុងមានរូបិយប័ណ្ណផ្ទាល់ខ្លួនថែមទៀតផង នោះគឺលុយដុល្លារហុងកុង។
និយាយជារួម ហុងកុងមានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងស្ទើរតែទាំងអស់ដូចប្រទេសឯករាជ្យនានាដទៃទៀតនៅលើពិភពលោក លើកលែងតែការងារការបរទេស និងការពារជាតិប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវដាក់ឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងប៉េកាំង។ លើសពីនេះ ប្រជាពលរដ្ឋហុងកុង មានសិទ្ធិសេរីភាពគ្រប់បែបយ៉ាងនៅក្នុងការរស់នៅ និងមានសិទ្ធិក្នុងការសម្រេចចិត្តផ្នែកនយោបាយ ដែលនេះផ្ទុយស្រឡះពីប្រជាជនចិនផ្សេងទៀតដែលរស់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងប៉េកាំង ហើយដែលអំណាចស្ថិតក្នុងកណ្ដាប់ដៃបក្សកុម្មុយនិស្តចិន។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ទីក្រុងប៉េកាំងបានលូកដៃបន្តិចម្តងៗ ជ្រៀតជ្រែកចូលក្នុងកិច្ចការនយោបាយរបស់ហុងកុង រហូតឈានដល់មានការរៀបចំប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតមួយនៅហុងកុង ដែលគេមើលឃើញជាទូទៅថា មិនមានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យពេញលេញ នោះគឺពលរដ្ឋហុងកុង ជាអ្នកបោះឆ្នោត តែទីក្រុងប៉េកាំង ជាអ្នកដាក់បេក្ខភាពឈរឈ្មោះ។ មូលហេតុនេះហើយដែលធ្វើឲ្យពលរដ្ឋហុងកុង មិនពេញចិត្ត ហើយនាំគ្នាធ្វើបាតុកម្មពេញទីក្រុង ហើយដែលព្រឹត្តិការណ៍នេះ ធ្វើឲ្យពលរដ្ឋក្នុងប្រទេសមួយចំនួនលើពិភពលោកតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងនោះក៏មានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរផងដែរ។
កញ្ញា ធី សុវណ្ណថា ដែលយុវជននិងពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនធំស្គាល់ថា ជាយុវនារីដ៏សកម្មម្នាក់ក្នុងសកម្មភាពនយោបាយនិងសង្គម តាមរយៈការចូលរួមជាហូរហែរបស់កញ្ញានៅក្នុងបាតុកម្មបក្សប្រឆាំង និងបាតុកម្មដទៃទៀត។ កញ្ញាថ្លែងថា កញ្ញាគាំទ្រការធ្វើបាតុកម្មរបស់យុវជនហុងកុង ដែលទាមទារឲ្យមានការបោះឆ្នោតប្រកបដោយប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដនៅទីនោះ។
កញ្ញា ធី សុវណ្ណថា ដែលអះអាងថា បានតាមដានព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មនៅហុងកុង ដែរនោះ ថ្លែងក្នុងពេលដែលកញ្ញាកំពុងចូលរួមធ្វើបាតុកម្មជាមួយអង្គការ-សមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោម និងយុវជនដទៃទៀត ដើម្បីទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តវៀតណាម សុំទោសចំពោះការបំភ្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរនោះថា ក្នុងនាមជាយុវជនម្នាក់ក្នុងពិភពលោក កញ្ញាមិនចង់ឃើញដែនដីហុងកុង ដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តចិននោះឡើយ ព្រោះថាពលរដ្ឋហុងកុងធ្លាប់តែរស់នៅមានសិទ្ធិសេរី ភាពពេញលេញ ដូច្នេះពួកគេគួរត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យរស់នៅក្នុងសង្គមដែលមានការគោរពសិទ្ធិសេរីភាព និងប្រជាធិបតេយ្យបន្តទៀត ជាជាងដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របបកុម្មុយនិស្ត។
កញ្ញា ធី សុវណ្ណថា៖ «ពាក្យថាកុម្មុយនិស្តហ្នឹង គឺគាត់យកអំណាចគាបសង្កត់ទៅលើអ្នកធំ ដើម្បីគាបសង្កត់ទៅដល់រាស្ត្រ អ៊ីចឹងក្នុងនាមខ្ញុំជាពលរដ្ឋ ក្នុងនាមខ្ញុំជារាស្ត្រ គឺខ្ញុំអត់ចង់ឲ្យមានរបបកុម្មុយនិស្តទេ គឺចង់ឲ្យមានរបបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ អ្នកដែលមានអំណាច គឺគាត់ទទួលអំណាចដោយសាររាស្ត្រគាំទ្រ ហើយគាត់ធ្វើអ្វី គាត់អត់យកអំណាចមកគាបសង្កត់រាស្ត្រ។ អ៊ីចឹងមានន័យថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិតជាមានសារសំខាន់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ឬរាស្ត្រស្លូតត្រង់មែនទែន។ រាស្ត្រគឺជាម្ចាស់ប្រទេសទាំងអស់ អ៊ីចឹងប្រទេសមួយហ្នឹងគឺមិនមែនរបស់អ្នកនយោបាយ ឬមិនមែនរបស់រដ្ឋាភិបាលទេ គឺរបស់រាស្ត្រទាំងអស់គ្នា»។
ពលរដ្ឋហុងកុង មិនត្រឹមតែទាមទារឲ្យមានប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតមួយដែលពលរដ្ឋអាចរើសអ្នកដឹកនាំដោយផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេក៏កំពុងទាមទារឲ្យប្រធានប្រតិបត្តិក្រុងហុងកុង បច្ចុប្បន្ន គឺលោក លឿង ឈុនយីង (Leung Chun-Ying) ចុះចេញពីតំណែងទៀតផង ព្រោះពួកគេយល់ថា លោក លឿង ឈុនយីង គឺជាកូនអុករបស់ទីក្រុងប៉េកាំង។
ស្រដៀងទៅនឹងកញ្ញា ធី សុវណ្ណថា ប្រធានចលនាប្រជាធិបតេយ្យជាតិនិយម គឺយុវជន វីល្លាម អនណែស្ត គីវណ្ណា (William Honest Kivanna) ក៏សម្ដែងការគាំទ្រចំពោះបាតុកម្មរបស់និស្សិតហុងកុងដែរ។ លោក គីវណ្ណា មានប្រសាសន៍ថា ការងើបឡើងតវ៉ារបស់ពលរដ្ឋហុងកុង គឺជារឿងត្រឹមត្រូវ ព្រោះថា ពលរដ្ឋហុងកុង បានឆ្លងកាត់និងទទួលមនោគមវិជ្ជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីរួចហើយ ដូច្នេះពួកគេពិបាកនឹងទទួលយកលទ្ធិកុម្មុយនិស្តដែលខ្វះការគោរពសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋនោះណាស់។
លោក គីវណ្ណា៖ «ការដែលគាត់ធ្វើដូច្នេះគឺវាមានផលវិជ្ជមានជាច្រើន ដើម្បីអី? ដើម្បីពង្រឹងនូវសក្ដានុពលនៃចលនាសេរីប្រទេសរបស់គាត់ ឲ្យរឹងមាំជាងហ្នឹងទៅទៀត ហើយក៏ចង់បញ្ជាក់ថា ហុងកុងគឺជាដែនដីដែលអាចផ្ដាច់ខ្លួនទៅហើយដែរ មិនអាចឲ្យប្រទេសចិន ដែលប្រកាន់របបកុម្មុយនិស្ត មកគ្រប់គ្រងលើគាត់បានជាម្ដងទៀតទេ បន្ទាប់ពីអង់គ្លេស បានដកអាណានិគមរបស់ខ្លួនទៅវិញ។ ដូច្នេះហុងកុង គាត់ចង់ឲ្យប្រទេសគាត់ក្លាយទៅជាប្រទេសមួយដែលសេរី និងឯករាជ្យផ្ដាច់ចេញពីខាងកុម្មុយនិស្តផង ផ្ដាច់ចេញពីអាណានិគមផង ដូច្នេះគាត់អត់អាចទទួលយកបានទេនូវការដែលឲ្យបោះឆ្នោត ប៉ុន្តែបេក្ខភាព គឺចិនប៉េកាំង ឬហៅថា ចិនកុម្មុយនិស្តបានជ្រើសរើសរួចមកហើយ»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ឋានៈជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសរបស់ហុងកុង មានរយៈពេលត្រឹមតែ ៥០ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ក្រោយពីដែនដីមួយនេះត្រូវបានប្រគល់ត្រលប់ទៅឲ្យចិនវិញ មានន័យថា បន្ទាប់ពីឆ្នាំ២០៤៧ ទៅដែនដីហុងកុង នឹងត្រូវដាក់ឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងប៉េកាំង ដូចជាខេត្តដទៃទៀតរបស់ចិនដែរ។ ប៉ុន្តែរហូតមកទល់ពេលនេះ គឺមានរយៈពេលជិត ២០ឆ្នាំមកហើយ ដែលអង់គ្លេសប្រគល់ហុងកុងឲ្យចិន ប៉ុន្តែពលរដ្ឋហុងកុង ហាក់នៅមិនទាន់អាចទទួលយកនូវឥទ្ធិពលនយោបាយកុម្មុយនិស្តរបស់ទីក្រុងប៉េកាំង បាននៅឡើយទេ។ បញ្ហានៅត្រង់ថា តើបន្ទាប់ពីឆ្នាំ២០៤៧ ទៅ ពលរដ្ឋហុងកុង ព្រមឲ្យរបបក្រុងប៉េកាំង គ្រប់គ្រងពួកគេទាំងស្រុងដែរឬទេ? ហើយថាតើរដ្ឋាភិបាលចិន អាចនឹងប្រើកម្លាំងប្រឆាំងពលរដ្ឋហុងកុងឬទេ បើពួកគេក្រាញននៀលដូចសព្វថ្ងៃ?
អ្នកវិភាគនយោបាយលោកបណ្ឌិត សុខ ទូច កត់សម្គាល់ថា ហុងកុងត្រូវបានអង់គ្លេសប្រគល់ឲ្យចិនវិញ ដូច្នេះហុងកុង ត្រូវតែដើរតាមមាគ៌ា ឬគោលការណ៍របស់ទីក្រុងប៉េកាំង ប៉ុន្តែលោកថា ដោយសារពលរដ្ឋហុងកុង ឆ្លងកាត់ការអប់រំ និងទទួលចំណេះដឹងផ្នែកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរួចហើយនោះ ពួកគេមិនអាចទទួលយករបបកុម្មុយនិស្ត ដែលជារបបចាត់តាំងបានឡើយ។ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច កត់សម្គាល់បន្តថា ហុងកុងហាក់កំពុងព្យាយាមធ្វើខ្លួនឲ្យដូចតៃវ៉ាន់ ប៉ុន្តែលោកថា ហុងកុងមិនអាចធ្វើដូចតៃវ៉ាន់បាននោះទេ។
លោក សុខ ទូច៖ «ការទាមទារណាមួយរបស់ហុងកុង វាជាការលំបាក។ លំបាកដោយសារអី? ទី១ គឺអត់មានបងធំការពារពីក្រោយដូចតៃវ៉ាន់ តៃវ៉ាន់មានអាមេរិកាំង ទោះបីជាសហរដ្ឋអាមេរិកនិយាយចិន តែមួយមែន ប៉ុន្តែអាមេរិកផ្ដល់អាវុធលក់អាវុធឲ្យចិនតៃវ៉ាន់ ហើយចំណុចទី២ ហិរញ្ញវត្ថុនិងប្រព័ន្ធកងទ័ពវាស្ថិតនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃចិនដីគោក ហុងកុងអត់មានទេ អ៊ីចឹងរាល់ការធ្វើកិច្ចការណាមួយត្រូវតែជួបបញ្ហា និងមិនរើបម្រះតាមការចង់បានរបស់ហុងកុង បានទេ»។
លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច កត់សម្គាល់ដែរថា ចំពោះបញ្ហាដែនដីហុងកុងនេះ រដ្ឋាភិបាលប៉េកាំង មានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្លាំងណាស់ ហើយប៉េកាំង ក៏មិនអាចផ្ដល់ឱកាសឲ្យហុងកុង ធ្វើអ្វីៗតាមចិត្តនោះទេ ព្រោះថា ហុងកុងជាគំរូរបស់ដែនដីផ្សេងទៀត មានន័យថា បើហុងកុង អាចរើបម្រះបាន នោះដែនដីផ្សេងទៀតក៏អាចរើបម្រះបានដែរ។ ចំពោះករណីនេះ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច មានប្រសាសន៍ថា ចិននឹងប្រើប្រាស់គ្រប់រូបភាពដើម្បីទប់ទល់កុំឲ្យមានការរើបម្រះរបស់ពលរដ្ឋហុងកុង៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។