ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើកិច្ចការលើប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត រកឃើញថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលកាន់អំណាចរដ្ឋាភិបាល បានរំលោភអំណាចធ្ងន់ធ្ងរជាងគេក្នុងចំណោមគណបក្សនយោបាយផ្សេងទៀត។ ក៏ប៉ុន្តែមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលវិញ បានច្រានចោលការចោទប្រកាន់នេះ ហើយអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលដែលកំពុងដឹកនាំប្រទេស មិនបានប្រព្រឹត្តដូចការរកឃើញនេះឡើយ។
អំពើពុករលួយ ការជ្រៀតជ្រែកលើប្រព័ន្ធតុលាការ ការក្ដោបអំណាចជាប្រព័ន្ធ និងប្រើប្រាស់ធនធានរដ្ឋដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ឲ្យគណបក្សនយោបាយ ទាំងនេះ គឺជាប្រធានបទដ៏មុតស្រួច ក្រោយពីការអង្កេតដ៏ម៉ត់ចត់របស់ក្រុមអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលធ្វើកិច្ចការលើប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត។
លោក គល់ បញ្ញា នាយកប្រតិបត្តិអង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel) ថ្លែងនៅក្នុងវេទិកាតុមូលកាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឲ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលដែលគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សកាន់អំណាចបានប្រើប្រាស់ធនធានរបស់រដ្ឋ មានឡាន និងបុគ្គលិកដ៏ច្រើនលើសលប់ ទាំងស៊ីវិល និងយោធាផង ដើម្បីផលប្រយោជន៍បក្ស ជាពិសេស បានបង្កើតតួនាទីសម្រាប់ទីប្រឹក្សាយ៉ាងស្អេកស្កះ ហើយចំណាយលុយដ៏ច្រើនក្រាស់ក្រែល ដើម្បីបំពេញមុខងារទាំងនេះ៖ «រៀបចំចំនួនរដ្ឋាភិបាលហ្នឹង សម្រាប់បម្រើខាងផលប្រយោជន៍នយោបាយ។ ទីប្រឹក្សា រដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការ ច្រើនឥតគណនា ហើយមើលទៅលុយ និងថវិកាជាតិរបស់យើងចំណាយទៅលើតែរដ្ឋបាលទេ។ យើងបានដាក់តិចតួចណាស់សម្រាប់កិច្ចការការងារសង្គមកិច្ច។ ឧទាហរណ៍ខាងជួយប្រជាពលរដ្ឋរឿងបញ្ហាសុខភាព បញ្ហាអប់រំ»។
របាយការណ៍ស្ដីពីការប្រើប្រាស់ធនធានរដ្ឋមិនត្រឹមត្រូវ និងអំពើពុករលួយទាក់ទងនឹងនយោបាយដែលចេញដោយអង្គការខុមហ្វ្រែល កាលពីដើមឆ្នាំ២០១៥នេះ រកឃើញថា រដ្ឋាភិបាលដែលគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សកាន់អំណាច បានប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដែលភាគច្រើន គឺជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពនយោបាយ។ ក្នុងនោះ ១៦ករណី ស្មើ ៦៧ភាគរយ ធ្វើសកម្មភាពក្នុងថ្ងៃធ្វើការ និង ៨ករណីស្មើ ៣៣ភាគរយ ជាសកម្មភាពក្នុងថ្ងៃឈប់សម្រាក។
បើទោះជាបែបណា មន្ត្រីនាំពាក្យរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ឈឹម ផលវរុណ ជំរុញឲ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិល អង្គការខុមហ្រ្វែល គួរដាក់បណ្ដឹង បើពិតជារកឃើញដូច្នេះមែន។
ចំណែកលោក ព្រាប កុល នាយកប្រតិបត្តិអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ថ្លែងថា ដោយសារប្រទេសកម្ពុជា នៅមានអំពើពុករលួយដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅឡើយ ទើបធ្វើឲ្យប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មួយនេះ ធ្វើដំណើរទៅមុខដូចចង្វាក់នៃបទចម្រៀងបូឡារ៉ូ ទៅមុខមកក្រោយ ដែលមិនអាចរកកោះត្រើយពិតប្រាកដឃើញ៖ «អ្វីដែលខ្ញុំចង់ជម្រាបដែរ ការសង្កេតរបស់យើង។ យើងឃើញថា ស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យ និងនយោបាយនៅស្រុកខ្មែរយើង យើងកំពុងតែរាំចង្វាក់ បូឡារ៉ូ រាល់ថ្ងៃ។ ទៅមុខបី មកក្រោយបី ទៅតាមស្ថានភាពអារម្មណ៍របស់អ្នកនយោបាយ។ អារម្មណ៍របស់គាត់ចង់ឲ្យទៅទូលាយគាត់ទៅអ៊ីចឹងទៅ។ រួចទៅគាត់បិទឲ្យចង្អៀតវិញទៅ គាត់បិទឲ្យចង្អៀតវិញទៅ»។
វេទិកាតុមូលដែលនិយាយអំពី ប្រជាធិបតេយ្យនិងភាពមិនប្រក្រតីខាងនយោបាយនៅកម្ពុជា ដែលរៀបចំកាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា មានអ្នកចូលរួមប្រមាណ ៥០នាក់ ដែលតំណាងមកពីអង្គទូត អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស អង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុក និងអ្នកតំណាងរាស្ត្រគណបក្សនយោបាយផង។
លោក នី ចរិយា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់សមាគមអាដហុក (Adhoc) យល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលដែលគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺមិនទាន់អាចធានាឲ្យប្រទេសកម្ពុជា អនុវត្តតាមគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបាននៅឡើយទេ។ លោកបន្តថា តាមរយៈគោលនយោបាយដាក់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការឲ្យស្ថិតក្រោមអំណាចតែមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលនេះហើយ គឺជាជាដើមចមដ៏ចម្បងដែលបង្ហាញថា កម្ពុជាមិនមែនកំពុងអនុវត្តតាមគោលនយោបាយនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិតទេ៖ «ការគ្រប់គ្រងអំណាចពីរដែលជាអំណាចសំខាន់ ក្នុងការទ្រទ្រង់ប្រទេសមួយឲ្យទៅជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យបាន គឺអំណាចតុលាការ និងអំណាចកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងតុលាការនេះ គឺជាសសរទ្រូងនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ប្រសិនបើស្ថាប័នទាំងពីរនេះស្ថិតនៅឯករាជ្យ»។
លោក ឈឹម ផលវរុណ មន្ត្រីនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចាត់ទុកថា ប្រសិនបើអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនេះ រកឃើញថា រដ្ឋាភិបាលបានប្រើប្រាស់ធនធានរដ្ឋ និងមានអំពើពុករលួយ លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល គួរដាក់បណ្ដឹងប្រឆាំងសកម្មភាពទាំងនេះ៖ «បើសិនជាការលើកឡើងរបស់អង្គការ ខុមហ្រ្វែល អង្គការដទៃទៀតគាត់មានសុចរិតភាពចំពោះពាក្យសម្ដីរបស់ខ្លួន បានន័យថា ភាពស្មោះត្រង់។ ពួកគាត់ម៉េចក៏មិនប្ដឹង ព្រោះច្បាប់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋជារូបវន្ត ក៏ដូចជានីតិបុគ្គល មានសិទ្ធិប្ដឹងទៅលើបុគ្គលទាំងឡាយណា យកថវិការដ្ឋ និងឡានរដ្ឋទៅប្រើប្រាស់ដើម្បីឃោសនា»។
បើទោះជាបែបណា របាយការណ៍ដែលចេញដោយអង្គការខុមហ្វ្រែល កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៥ រកឃើញថា រដ្ឋាភិបាលដែលគ្រប់គ្រងអំណាចបានប្រើប្រាស់ធនធានរដ្ឋដ៏ច្រើនលើសលប់ ក្នុងអំឡុងពេលឃោសនាបោះឆ្នោតចន្លោះពីខែកញ្ញា ដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ ចំនួន ៣៤៣ករណី។ ក៏ប៉ុន្តែចំនួននេះ បានធ្លាក់ចុះវិញកាលពីឆ្នាំ២០១៤។ ការថយចុះដោយមិនមានមូលហេតុនេះ ត្រូវបានអង្គការខុមហ្វ្រែល សន្និដ្ឋានថា អាចបណ្ដាលមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ធ្លាក់ចុះនៃអាសនៈ និងបាត់បង់ការគាំទ្រ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។