លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ព្រមានថាមិនត្រូវលេងល្បែងនយោបាយយកពន្ធលើដីធ្លីកសិកម្មនោះទេ។ លោកថ្លែងនៅព្រឹកថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ក្នុងពិធីបិទសន្និបាតបូកសរុបការងារកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ឆ្នាំ២០១២-២០១៣ ដោយប្រកាសផ្ដាំផ្ញើថា បើទោះជាគ្មានវត្តមានលោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏ដោយ ក៏មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជន ដែលត្រូវបន្តវេនពីលោក គឺមិនត្រូវយកពន្ធដីកសិកម្មពីប្រជាពលរដ្ឋទេ៖ «មិនត្រូវយកពន្ធពីគាត់ទេ បញ្ហាសំខាន់បំផុតនោះ គឺត្រូវធ្វើឲ្យគាត់មានលុយនៅក្នុងដៃ។ ការមិនយកពន្ធលើដីកសិកម្មនេះ គឺសម្រាប់តែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅដឹកនាំប្រទេសប៉ុណ្ណោះ»។
បញ្ហានេះ ប្រធានក្រុមអ្នកតំណាងរាស្ត្រនៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក សុន ឆៃ មានប្រសាសន៍ថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីគួរបែងចែកឲ្យដាច់រវាងដីប្រជាពលរដ្ឋដែលមានចំនួន១០ ឬ ២០ហិកតារចុះក្រោម និងដីដែលមានទំហំរាប់សែនហិកតារដែលគ្រប់គ្រងដោយបុគ្គលម្នាក់។
លោកគាំទ្រចំពោះការមិនយកពន្ធលើដីធ្លីប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រដែលមានដីតិចតួច ប៉ុន្តែមិនត្រូវលើកលែងចំពោះដីរបស់អ្នកមានលុយកាក់ អ្នកមានអំណាចនោះទេ៖ «ចំពោះដីរបស់មន្ត្រីខិលខូច អ្នកមានអំណាច ឈ្មួញដែលទទួលបានដីសម្បទានពិសេសនោះ រាប់ម៉ឺន រាប់សែនហិកតារម្នាក់ ហើយបានកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខ្មែរអស់ ទៅជាផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ក្រោយមកបានលក់ដីនោះបន្តគ្នារាប់រយលានដុល្លារ ដោយគ្មានបានប្រយោជន៍មកដល់ប្រទេសជាតិនេះ ត្រូវតែបង់ពន្ធច្បាស់លាស់ បើរដ្ឋាភិបាលថាជួលត្រូវតែជួលឲ្យសមតាមតម្លៃទីផ្សារ»។
លោកបញ្ជាក់ថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នឹងគិតគូរពីបញ្ហានេះយ៉ាងម៉ត់ចត់ ហើយគណបក្សនេះក៏មានគោលនយោបាយមិនយកពន្ធលើដីស្រែចម្ការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែរ ហើយថែមទាំងផ្តល់ប្លង់កម្មសិទ្ធិដីធ្លីស្របច្បាប់ឲ្យបានគ្រប់ៗគ្នា ប្រសិនជាគណបក្សនោះឈ្នះឆ្នោត។
ចំណែកលោក កែម ឡី អ្នកស្រាវជ្រាវលើការអភិវឌ្ឍសង្គមវិញ មានប្រសាសន៍ថា ការមិនប្រមូលពន្ធដីជានយោបាយមួយ ភាគច្រើនគាំទ្រសម្រាប់ឈ្មួញ មន្ត្រីធំៗដែលមានដីច្រើនជាងប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ ឯរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកខាតបង់ចំណូល ហើយធ្វើឲ្យជាប់គាំងចលនាសេដ្ឋកិច្ច ពីព្រោះដីធំៗទាំងនោះត្រូវគេទិញទុកចោលពុំមានអភិវឌ្ឍអ្វីឡើយ។
លោកបន្តថា ជាការប្រសើរ គួរតែមាននយោបាយយកពន្ធដី ប៉ុន្តែត្រូវចែកជាផ្នែកៗឲ្យបានច្បាស់លាស់៖ «យ៉ាងហោចណាស់ ក៏ចែកជាបីផ្នែកដែរ បើសិនអ្នកហ្នឹងក្រោម ៥ហិកតារ មិនយកតែម្តង ហើយពី ៥ ទៅ ១០ហិកតារ ត្រូវយកប៉ុន្មានភាគរយ ពី ១០ ទៅ ២០ ឬលើសហ្នឹង ត្រូវយកប៉ុន្មាន បើមានចែងអ៊ីចឹងចំណេញជាង»។
របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) ក៏ធ្លាប់បានអះអាងថា នៅប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងចំណោមអ្នកដែលមានដីច្រើនដល់ ៥០០ហិកតារ គឺ ៣១% ជាអ្នកប្រកបអាជីវកម្ម ២៣% ជាមន្ត្រីមានឋានៈខ្ពស់ដែលមានងារជាឯកឧត្ដម ២៣% ជាឧកញ៉ា ១៥% ជាមន្ត្រីយោធាដែលគេហៅថាឧត្ដមសេនីយ៍ និង ៨% ជាសមាជិករដ្ឋសភា។ ក្នុងនោះដែរ គ្រួសារជនបទមួយចំនួនធំប្រមាណ ៤៦% មានដីតិចជាងកន្លះហិកតារ។
ក្រុមអ្នកអង្កេតផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច បានបង្ហាញថា យ៉ាងហោចណាស់មានក្បាលដីចំនួនជាង ២លាន ៨សែនហិកតារ ជាដីកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ហើយតាមតួលេខបញ្ជាក់ថា កសិករមានដីកសិកម្មជាមធ្យមប្រមាណ ១ហិកតារក្នុងមួយគ្រួសារ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការស្រាវជ្រាវថ្មីនានាបានបង្ហាញថា គ្រួសារមានដីធ្លីមានប្រមាណកន្លះហិកតារ ដែលបានបង្ហាញអំពីអសមត្ថភាពនៃការកាន់កាប់ដីនៅប្រទេសកម្ពុជា។
របាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងបណ្ដុះបណ្ដាលដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានបង្ហាញថា គ្រួសារចន្លោះពី ១២% ទៅ ១៥% នៃចំនួនគ្រួសារនៅជនបទ គឺគ្មានដីកសិកម្មទេ ហើយអ្នកដែលគ្មានដីធ្លី នឹងកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំប្រមាណ ២%៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។