ការចរចារកដំណោះស្រាយរវាងគណបក្សជាប់ឆ្នោតទាំងពីរ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់នៅឡើយ ទោះបីជាពេលខ្លះ គណបក្សទាំងពីរធ្លាប់បានអះអាងថា ការចរចាជិតឈានដល់ដំណាក់កាលត្រូវរ៉ូវគ្នាហើយក៏ដោយ តែធាតុពិត គណបក្សទាំងពីរនៅតែស្ថិតនៅឆ្ងាយពីគ្នាដដែល។
បញ្ហានេះ អ្នកវិភាគលើកឡើងថា ការចរចាមិនត្រូវរ៉ូវគ្នានេះ ដោយសារតែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គិតពីផលប្រយោជន៍របស់គណបក្សជាធំ ហើយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហាក់ដូចជាចង់ឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចូលសភាជាងការកែទម្រង់ការបោះឆ្នោតពិតប្រាកដ។
ការចរចាគ្នារកដំណោះស្រាយនយោបាយរួមមួយរបស់គណបក្សទាំងពីរ ហាក់ដូចជាកំពុងលិចអណ្ដែតៗ មិនទាន់មានលទ្ធផលជាផ្លែផ្កានៅឡើយ ទោះបីជាគណបក្សទាំងពីរព្រមព្រៀងគ្នាលើគោលការណ៍រួមចំនួន ១៤ចំណុចក៏ដោយ។
អ្នកវិភាគនយោបាយលើកឡើងថា ការអូសពេលវេលាជិត ១ឆ្នាំនេះ គណបក្សទាំងពីរគួរតែពិចារណាលើវិបត្តិនយោបាយ ដែលធ្វើឲ្យមានមនុស្សស្លាប់ក្នុងពេលធ្វើបាតុកម្ម និងវិបត្តិសង្គមកំពុងតែកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជា វិបត្តិដីធ្លី កម្មករធ្វើបាតុកម្មសុំដំឡើងប្រាក់ខែ បញ្ហាចំណាកស្រុក ភាពអត់ការងារធ្វើ និងវិបត្តិផ្សេងៗទៀត។
អ្នកឃ្លាំមើលផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍សង្គម លោក កែម ឡី មានប្រសាសន៍ថា ការចរចានេះ គណបក្សទាំងពីរនៅតែគិតពីផលប្រយោជន៍របស់បក្សរៀងៗខ្លួន។ លោកបានប្រៀបធៀបគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជាមនុស្សកំណាញ់ និងប្រៀបធៀបគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដូចជាមនុស្សលោភ។
«សំឡេង»
គណបក្សទាំងពីរបានជួបគ្នារកដំណោះស្រាយនយោបាយនេះជាច្រើនលើកច្រើនសា មានទាំងជួបតំណាងគណបក្សទាំងពីរផ្លូវការ និងជួបក្រៅផ្លូវការ។ នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនេះ តំណាងគណបក្សទាំងពីរបានជួបគ្នា និងបានផ្លាស់ប្ដូរឯកសារគ្នា ដែលជាក្របខ័ណ្ឌមុននឹងជួបគ្នាចរចាបន្ត ក៏ប៉ុន្តែជាលទ្ធផល គណបក្សទាំងពីរហាក់បីដូចជានៅឆ្ងាយពីគ្នាវិញនៅឡើយ។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ អនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា បានថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៩ មិថុនា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គ្មានឆន្ទៈចរចាពិតប្រាកដទេ ពីព្រោះថា តំណាងគណបក្សទាំងពីរបានផ្លាស់ប្ដូរឯកសារ ស្ដីពីសេចក្ដីព្រាងចរចាបន្ត កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី៦ មិថុនា។ តែមកដល់ពេលនេះ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គ្មានឆ្លើយតបអំពីការចរចានោះឡើយ។
លោក កឹម សុខា ចោទប្រកាន់ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានប្រើរូបភាពបង្ខំឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចូលសភាជាជាងចង់ចរចារកដំណោះស្រាយរួម។ លោកបានលើកពីអាជ្ញាធរស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានប្រើទាហានឲ្យបន្លំធ្វើជាប្រជាពលរដ្ឋ រារាំងមិនឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចូលទៅធ្វើវេទិកាសាធារណៈនៅស្រុកអន្លង់វែង បាន កាលពីថ្ងៃទី៨ មិថុនា។
«សំឡេង»
នៅក្នុងបរិបទនេះ គណបក្សទាំងពីរហាក់កំពុងចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមក អំពីបញ្ហាគ្មានឆន្ទៈក្នុងការចរចានេះ។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោកបណ្ឌិតរដ្ឋ ជាម យៀប និងជាប្រធានគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ច និងសវនកម្មនៃរដ្ឋសភា បានច្រានចោលថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ទៅវិញទេដែលមិនគោរពលក្ខខណ្ឌក្នុងការចរចា។ លោក ជាម យៀប បានលើកពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនបានគោរពទៅលើលក្ខខណ្ឌ ១៤ចំណុច ដែលគណបក្សទាំងពីរបានព្រមព្រៀង និងការចរចាតាមទូរស័ព្ទរវាង លោក សម រង្ស៊ី និងលោក ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី៩ មេសា កន្លងទៅ។ លោក ជាម យៀប បញ្ជាក់ថា បើសិនជាចង់ធ្វើការកែទម្រង់ណាមួយនោះ គឺឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ទៅវែកញែកគ្នានៅក្នុងសភា។
«សំឡេង»
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក សម រង្ស៊ី មានប្រសាសន៍ថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការចរចា និងមានឆន្ទៈក្នុងការកែទម្រង់ការបោះឆ្នោត តែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទៅវិញទេដែលគ្មានឆន្ទៈ និងមិនហ៊ានកែទម្រង់ការបោះឆ្នោតឲ្យបានពិតប្រាកដ ដូចដែលខ្លួនបានអះអាងថា ចង់កែទម្រង់ការបោះឆ្នោតប្រកបដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌នោះ។ លោក សម រង្ស៊ី សង្កត់ធ្ងន់ថា ការចូលសភាទៅបាន លុះត្រាណាមានយន្តការកែទម្រង់ការបោះឆ្នោតនេះឲ្យបានច្បាស់លាស់ជាមុនសិន។
«សំឡេង»
អ្នកវិភាគលើកឡើងថា ការមិនត្រូវរ៉ូវគ្នាលើការចរចាម្ដងហើយម្ដងទៀតនេះ គឺដោយសារតែផលប្រយោជន៍រៀងៗខ្លួន។ នៅក្នុងបរិបទនេះ គណបក្សទាំងពីរហាក់កំពុងគិតពីផលប្រយោជន៍បក្សជាធំ។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហាក់កំពុងគិតថា បើសិនជាធ្វើការកែទម្រង់តាមការទាមទាររបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នោះ អាចថានឹងបាត់សំឡេងឆ្នោតពេលខាងមុខក៏ថាបាន។
រីឯគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ វិញ បើចូលសភាដោយគ្មានការព្រមព្រៀងលើការកែទម្រង់ការបោះឆ្នោតច្បាស់លាស់នោះ គឺខ្លាចបាត់បង់ការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ ដែលបានចូលរួមធ្វើបាតុកម្មដើម្បីឲ្យបោះឆ្នោតឡើងវិញ ឬទាមទារឲ្យរកយុត្តិធម៌នៃការបោះឆ្នោត កាលពីថ្ងៃទី២៨ កក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ នោះ។
ប្រធានគណៈកម្មាធិការអព្យាក្រឹត្យ និងយុត្តិធម៌ ដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត ហង្ស ពុទ្ធា មានប្រសាសន៍ថា ផលប្រយោជន៍ចម្បងដែលបក្សទាំងពីរដណ្ដើមគ្នានោះ គឺអំណាច។ បញ្ហានេះ លោកបញ្ជាក់ថា បើកាលណាគណបក្សទាំងពីរគិតពីអំណាចជាធំនោះ ការចរចានឹងមិនត្រូវគ្នាទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ការចរចានេះ ហាក់នៅលាក់លៀមមិនបានលាតត្រដាងឲ្យប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់ឆ្នោតធ្វើជាសាក្សីដឹងឮនោះទេ។
«សំឡេង»
លោក កែម ឡី បន្ថែមថា មូលហេតុចម្បងមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនទាន់មានបំណងចង់កែទម្រង់ការបោះឆ្នោតពិតប្រាកដ។ លោកបញ្ជាក់ថា បើសិនជាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានឆន្ទៈក្នុងការចរចា គណបក្សទាំងពីរត្រូវតែធ្វើប្រជាមតិប្រជាពលរដ្ឋអំពីការកែទម្រង់ការបោះឆ្នោតនេះ។
«សំឡេង»
សេចក្ដីព្រាងដែលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដាក់ជូនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងការចរចាបន្តនោះមានពីរចំណុចសំខាន់ៗក្នុងចំណោមទាំង ១៤ចំណុច ដែលគណបក្សទាំងពីរបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងកន្លងមកនោះ ទី១ ត្រូវដាក់ស្ថាប័នជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតជាស្ថាប័នធម្មនុញ្ញ ដែលមានអំណាចឯករាជ្យ អព្យាក្រឹត្យ និងមានសមត្ថកិច្ចធានាដំណើរការរៀបចំការបោះឆ្នោត ប្រកបដោយសេរី និងយុត្តិធម៌។ ទី២ ស្ថាប័នបោះឆ្នោតជាតិត្រូវធានាឲ្យប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបទាំងអស់ មានសិទ្ធិបោះឆ្នោតឲ្យបានគ្រប់ៗគ្នា។
អ្នកវិភាគលើកឡើងថា បើសិនជាគណបក្សទាំងពីរនៅតែមិនត្រូវរ៉ូវគ្នា ហើយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅតែបន្តនៅក្រៅសភារហូត ហើយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា អាចស្ដារយកទំនុកចិត្តពីប្រជាពលរដ្ឋវិញបាន លុះណាគណបក្សនេះធ្វើការកែទម្រង់រដ្ឋាភិបាលពិតប្រាកដ បំបាត់អំពើពុករលួយបម្រើសេវាសាធារណៈជូនប្រជាពលរដ្ឋដោយតម្លាភាព សេវាសុខាភិបាលជាក្ដីសង្ឃឹមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមផ្សេងៗទៀតឲ្យបានច្បាស់លាស់ ទើបរដ្ឋាភិបាលឯកបក្ស ប្រជាពលរដ្ឋនឹងគាំទ្របន្តទៀត។
តែបើសិនជាបញ្ហាសង្គមនៅតែបន្តកើតមានជាហូរហែដូចបច្ចុប្បន្ន គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នឹងទាញយកការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែកើនឡើង ហើយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លំបាកនឹងទប់ស្កាត់។ តែអ្វីជាឧបសគ្គនោះ បើសិនជាស្ថានភាពជាប់គាំងនយោបាយអូសបន្លាយកាន់តែយូរ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក៏នឹងប្រឈមនឹងបញ្ហាថវិកាទ្រទ្រង់គណបក្សដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។