ថ្ងៃបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ អាណត្តិទី៤ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្រ ទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៧ ពោលគឺនៅមិនដល់បួនខែទៀតទេ។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ គឺជាអ្នកដឹកនាំមូលដ្ឋានដ៏សំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍភូមិ ឃុំ ឬសង្កាត់ ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន។ បើពលរដ្ឋជ្រើសរើសបានមេដឹកនាំនៅមូលដ្ឋានល្អ នឹងនាំឲ្យភូមិឃុំ ឬសង្កាត់ រីកចម្រើនផងដែរ។
តើអ្វីខ្លះជាលក្ខណៈសម្បត្តិនៃមេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ល្អ និងថាតើប្រជាពលរដ្ឋគួរធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីទាមទារឲ្យគណបក្សនយោបាយដាក់បេក្ខជនដែលពលរដ្ឋពេញចិត្ត?
មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើការផ្នែកគណនេយ្យភាពសង្គម និងការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ ផ្តល់អនុសាសន៍មួយចំនួនដើម្បីជាជំនួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសមេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ល្អ សម្រាប់មូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន។
លោក សន ជ័យ នាយកប្រតិបត្តិសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា លើកឡើងថា ដើម្បីជាម៉ែត្រវាស់លក្ខណៈសម្បត្តិរបស់មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ល្អ ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវសម្លឹងមើលចំណុចសំខាន់ៗ មានដូចជាទីមួយ ថាតើមេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ ធ្វើការប្រកបដោយតម្លាភាពដែរ ឬទេ? ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងការចាត់ចែងថវិកាជាតិសម្រាប់យកទៅអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានឲ្យបានល្អ។ លោកបន្តថា ទីពីរ ថាតើគាត់មានការទទួលខុសត្រូវក្នុងការចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាដែលជាទុកលំបាករបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដូចជាបញ្ហារំលោភដីធ្លី បញ្ហាបូមខ្សាច់ បញ្ហាទឹកជំនន់ ឬបញ្ហាផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងមូលដ្ឋានរបស់គាត់ឲ្យបានទាន់ពេលវេលា និងមានប្រសិទ្ធភាពដែរ ឬទេ។ ទីបី ថាតើពួកគាត់គោរពតាមគោលការណ៍ច្បាប់ និងប្រជាធិបតេយ្យ និងស្ដាប់យោបល់មតិអ្នកដែលមិនសូវមានសំឡេងនៅក្នុងមូលដ្ឋានដែរ ឬទេ មុននឹងសម្រេចកិច្ចការអភិបាលកិច្ចក្នុងមូលដ្ឋាន។ មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ល្អ គួរតែជាអ្នកដែលនៅខាងប្រជាពលរដ្ឋ និងចេះយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ក្នុងការងារ។
លោក សន ជ័យ បន្តដូច្នេះ៖ «តើមេឃុំនោះ គាត់ទទួលខុសត្រូវជាមួយនឹងការអនុវត្តការងាររបស់គាត់ និងផលប៉ះពាល់លើប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋាន តើមេឃុំបានដោះស្រាយដែរទេ? ពេលប្រជាពលរដ្ឋមានបញ្ហាអ្វី ថាតើមេឃុំគាត់ឆ្លើយតបតាមទាន់ពេលវេលា ឬទេ?»។
ចំណែកមន្ត្រីឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតវិញបញ្ជាក់ថា គណបក្សនយោបាយក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ដែរក្នុងការជ្រើសរើសបក្ខជនដើម្បីបម្រើរាស្ត្រ។ លោក សំ គន្ធាមី នាយកប្រតិបត្តិគណៈកម្មាធិការអព្យាក្រឹត និងយុត្តិធម៌ដើម្បីបោះឆ្នោតដោយសេរី និងត្រឹមត្រូវនៅកម្ពុជា ឬហៅថា អង្គការនិកហ្វិច (NICFEC) មានប្រសាសន៍ថា គណបក្សនយោបាយត្រូវរៀបចំបេក្ខជនក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ដែលមានលក្ខណៈស្វាហាប់ មានថាមពល និងត្រូវផ្ដល់ឱកាសឲ្យស្ត្រី និងយុវជនបានឈរឈ្មោះឲ្យច្រើនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
លោក សំ គន្ធាមី៖ «គណបក្សនីមួយៗ ត្រូវរៀបចំបញ្ជី គួរតែលើកស្ទួយស្ត្រីក្នុងវិស័យនយោបាយផង ឲ្យមានបេក្ខភាពឆ្លាស់គ្នាទៅ។ ទីពីរ ក្រុមយុវជនឲ្យគាត់មានចូលរួមក្នុងវិស័យនយោបាយ។ ឃុំសង្កាត់ខ្លះ អាយុជិត ៧០ ជាង ៨០ ហើយ នៅធ្វើមេឃុំ គាត់មិនអាចធ្វើបានទេ។ ការងារអត់មានប្រសិទ្ធភាពទេ ព្រោះអីគាត់ចាស់ជ្រុលពេក»។
ប្រជាពលរដ្ឋអាចដាក់ពាក្យប្ដឹងទៅគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅតាមមូលដ្ឋាន ប្រសិនបើពួកគាត់យល់ឃើញថា បញ្ជីបេក្ខជនដែលឈរឈ្មោះក្រុមប្រឹក្សា-ឃុំសង្កាត់ មិនគ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិដែលគាត់ពេញចិត្ត។ ពួកគាត់អាចស្នើទៅខាងគណបក្សនយោបាយឲ្យពិចារណាឡើងវិញក្នុងការជ្រើសរើសបេក្ខជន ដែលមិនស័ក្តិសមតាមការចង់បានរបស់ពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន។ ក្នុងករណីគណបក្សនយោបាយមិនព្រមធ្វើតាមសំណូមពរ ប្រជាពលរដ្ឋអាចបោះឆ្នោតឲ្យបេក្ខជនពីគណបក្សនយោបាយមួយផ្សេងដែលខ្លួនយល់ថា ល្អ និងពេញចិត្ត៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។