គណបក្សមួយចំនួនក្នុងចំណោមគណបក្សទាំង ៨ ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៥ បានបង្ហាញពីជំហររៀងៗខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់តាំងពីក្រោយពេលលទ្ធផលបឋម និងមិនផ្លូវការត្រូវបានចេញផ្សាយមកម្ល៉េះ។ ក្នុងនោះគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានទទួលយកលទ្ធផលដោយក្ដីរីករាយ។ ប៉ុន្តែគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានខកចិត្ត ហើយបដិសេធមិនទទួលយកលទ្ធផលយ៉ាងដាច់អហង្ការទៅវិញ។
តើគណបក្សនយោបាយ ៦ទៀត ដែលមិនទទួលបានអាសនៈទាល់តែសោះនោះ យល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះលទ្ធផលបណ្ដោះអាសន្នផ្លូវការដែលចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១២ សីហា?
តាមការគណនា ឬបែងចែកចំនួនអាសនៈសភាអាណត្តិទី៥ ក្រៅផ្លូវការរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន មានអង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel) ជាដើម បានបង្ហាញថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបានចំនួន ៦៧ ឬ ៦៨អាសនៈ និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ទទួលបាន ៥៥ ឬ ៥៦អាសនៈនៅក្នុងរដ្ឋសភា។ ក្រៅពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលបដិសេធមិនទទួលយកលទ្ធផលនេះ នៅមានគណបក្សចំនួន ៤ទៀត ដែលមានគោលជំហរស្រដៀងគ្នានេះ។
គណបក្សដែលមិនទទួលបានអាសនៈក្នុងសភាដែលយល់ឃើញថា លទ្ធផលបណ្ដោះអាសន្ននេះចេញផ្សាយទាំងមានភាពមិនប្រក្រតី រួមមានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច គណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ និងគណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ។
ថ្វីបើមានគណបក្សចំនួន ៤ចាត់ទុកការបោះឆ្នោតថា មិនប្រកបដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ក៏ដោយ ក៏មានតែគណបក្សពីរទេ ដែលធ្វើការតវ៉ាជាផ្លូវការ គឺគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ។ រីឯគណបក្សដទៃទៀតបានត្រឹមតែមិនសុខក្នុងចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ។
លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ អគ្គលេខាធិការគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច បានមានប្រសាសន៍ថា គណបក្សលោកស្នើឲ្យ គ.ជ.ប ធ្វើការស៊ើបអង្កេតភាពមិនប្រក្រតីឡើងវិញ តែមិនប្រាថ្នាឲ្យមានការធ្វើបាតុកម្មណាមួយនោះទេក្នុងបំណងបញ្ចៀសអំពើហិង្សា៖ «ប្រជុំម្សិលមិញម៉ោង ៩ល្ងាច គណៈអចិន្ត្រៃយ៍យើងខ្ញុំសម្រេចធ្វើលិខិតមួយទៅ គ.ជ.ប សុំឲ្យ គ.ជ.ប ហ្នឹង ត្រួតពិនិត្យឡើងវិញអាភាពមិនប្រក្រតីស្អីៗដែលមានកាលបោះឆ្នោតហ្នឹងណា នៅតែទទូចសុំអាចំណុចហ្នឹងឡើងវិញ»។
គេហទំព័រសារព័ត៌មានដើមអម្ពិលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១២ សីហា ថា គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច នឹងមិនងាកទៅគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំងរបស់លោក សម រង្ស៊ី នោះឡើយ ទោះបីព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ ធម្មិកោ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ធ្លាប់បានបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ទៅរួមរស់ជាមួយគណបក្សប្រឆាំងមួយនេះក៏ដោយ។
លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ក៏បានអំពាវនាវឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់រក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់កុំឲ្យចូលរួមនៅក្នុងមហាបាតុកម្មណាមួយប្រសិនបើមាន ពិសេសគណបក្សនេះ គាំទ្រនូវព្រះរាជសាររបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដែលសុំឲ្យមានការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីរវាងគណបក្សទាំងពីរដែលមានអាសនៈ នៅក្នុងរដ្ឋសភានីតិកាលទី៥។
ផ្ទុយពីគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គណបក្សកាន់អំណាច ប្រធានគណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ លោក ក្រវ៉ាញ ដារ៉ន បានឲ្យដឹងថា គណបក្សលោកមិនអាចទទួលយកលទ្ធផលបោះឆ្នោតនេះបានទេ ព្រោះការបោះឆ្នោតបានប្រព្រឹត្តទៅក្នុងភាពមិនប្រក្រតី ចាប់តាំងពីមុនពេលបោះឆ្នោត រហូតដល់ថ្ងៃបោះឆ្នោត។
លោកបានបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់គណបក្សខ្លួនថា នឹងពិចារណាចូលរួមធ្វើបាតុកម្មអហិង្សាជាមួយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ប្រសិនបើមិនទទួលបានដំណោះស្រាយសមស្រប៖ «ចង់ធ្វើឲ្យធំតែមួយតែម្ដង ឲ្យខ្លាំងតែម្ដង ហើយយើងរក Strategy (យុទ្ធសាស្ត្រ) យុទ្ធវិធី ធ្វើហ្នឹងគឺធ្វើឲ្យបានជោគជ័យ ឲ្យមានសុវត្ថិភាព ឲ្យមានសន្តិភាព កុំឲ្យមានការវាយតប់ ឬក៏ប៉ះពាល់ដល់ទៅអាជីវកម្ម ការរកស៊ី ឬក៏ចរាចរណ៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋយើងទាំងមូល»។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅតែប្រកាន់ជំហរថា ការធ្វើបាតុកម្មគឺគ្រាន់តែជាជម្រើសចុងក្រោយប៉ុណ្ណោះ។
ប្រធានគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ លោក ខឹម វាសនា បានចាត់ទុកលទ្ធផលបោះឆ្នោតនេះថា មិនអាចទទួលយកបានទេ ដោយបានឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញពីភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើនមិនខុសពីអាណត្តិមុនៗនោះទេ៖ «លទ្ធផលហ្នឹងទទួលយកមិនបានទេ។ ទីមួយអ្វីដែលយើងសង្កេតឃើញនោះ សន្លឹកឆ្នោតរបស់យើងវាតិចជាងគណបក្សតូចៗ ដែល ៥ឆ្នាំគាត់មកឃោសនាម្ដង ហើយសន្លឹកឆ្នោតរបស់យើងវាតិចជាងគណបក្សអស់ហ្នឹងទៅទៀត។ អាលទ្ធផលដែលចេញមកហ្នឹង វាខុសពីលទ្ធផលដែលយើងបានបូកតាមការិយាល័យហ្នឹង។ ចេញដោយគណបក្សប្រជាជនផង គណបក្ស សម រង្ស៊ី ចេញដោយអង្គការសង្គមស៊ីវិល។ កាលមុនយើងមានសន្លឹកឆ្នោតជិត ៧ម៉ឺន ខ្វះតែប៉ុន្មានរយ ដល់ពេល គ.ជ.ប ចេញមក យើងបាត់សន្លឹកឆ្នោតជាង ១ពាន់ទៅទៀត។ យើងថាវាបានតិចស្រាប់ហើយ ស្រាប់តែមកដល់ពេលហ្នឹង យើងឃើញបានតិចហួសអ្វីដែលគេបានដឹងឮគ្រប់គ្នាហ្នឹងទៅទៀត ហេតុអីបានទៅអ៊ីចឹង? អាហ្នឹងជាសញ្ញាមួយដែលយើងឃើញថាមានភាពមិនប្រក្រតីផ្សេងៗទៀត វាដូចតែរាល់អាណត្តិអ៊ីចឹង»។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរ គណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានអ្នកស្រី សុខ រ័ត្នសុវណ្ណបញ្ចៈសីលា ជាប្រធានក៏យល់ថា ការបោះឆ្នោតនេះមិនមានយុត្តិធម៌ដែរ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីក៏មិនធ្វើការតវ៉ាដូចគណបក្សដទៃទេ។ អ្នកស្រីបែរជាសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលដែលកើតពីគណបក្សឈ្នះឆ្នោតនឹងចែករំលែកអាសនៈឲ្យគណបក្សតូចៗ ដូចជាគណបក្សរបស់អ្នកស្រីទៅវិញ៖ «ឲ្យតែគាត់ប្រកួតប្រជែងគ្នា ពួកយើងអាចក់អាចែមនៅតាមក្រោយគាត់ហ្នឹងណា។ បើគេធ្វើម៉េច យើងធ្វើអ៊ីចឹងតាមទៅ បើគេអាណិតយើង គេឲ្យយើងទៅ ដូចខ្ញុំនិយាយអ៊ីចឹង បើសួរកម្លាំងខ្ញុំ បើឥឡូវ បើសួរខ្ញុំវិញថា ខ្ញុំយល់ព្រមទេ រឿងអីខ្ញុំសុខចិត្តចាញ់។ ពួកកីឡាករគេមិនដែលសុខចិត្តចាញ់ទេ ពួកយើងជាអ្នកនយោបាយ យើងចង់តែឈ្នះដូចគ្នា។ ប៉ុន្តែបើសិនជាគាត់ឲ្យយើងទទួលដៃពីរយកភ្លាម ព្រោះទោះបីយើងមួយកៅអីក៏ដោយ មួយចំហៀងកៅអីក៏យើងយកដែរ ព្រោះយើងចង់ចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយ»។
ជុំវិញការព្រួយបារម្ភពីការធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងលទ្ធផលបោះឆ្នោត អ្នកស្រី សុខ រ័ត្នសុវណ្ណបញ្ចៈសីលា បានអំពាវនាវឲ្យមេដឹកនាំគណបក្សទាំងអស់ឲ្យតម្កល់ប្រយោជន៍ប្រជាពលរដ្ឋជាធំ ហើយចៀសវាងការគេចវេះក្នុងពេលប្រទេសជាតិកំពុងមានបញ្ហា។
ចំពោះគណបក្សពីរទៀតវិញ រួមមានគណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា និងគណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច មិនបានសម្ដែងការមិនពេញចិត្ត ឬរិះគន់ពីដំណើរការបោះឆ្នោតដូចគណបក្សដទៃទៀតនោះទេ។
ប្រធានគណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា លោក សេង សុខេង យល់ថា លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតបានសរបញ្ជាក់ឲ្យឃើញពីជម្រើសរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ៖ «តាំងពីចាប់ផ្ដើមនៃការឃោសនា រហូតមកដល់ឥឡូវហ្នឹង ខ្ញុំនៅប្រកាន់ជំហរមួយថា ទោះបីជាការរំពឹងទុករបស់ខ្ញុំជាមួយនឹងលទ្ធផលហ្នឹងវាខុសគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែគណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា គឺគោរពទៅតាមឆន្ទៈរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ»។
អនុប្រធានគណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច លោក លឹម សំណាង បានមានប្រសាសន៍យ៉ាងខ្លីថា លទ្ធផលនេះគឺអាចទទួលយកបានដោយបានផ្ដល់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុងទៅលើគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត៖ «ពួកខ្ញុំទទួលយកបានព្រោះថា យើងវាបានប្រគល់ការងារទាំងអស់ជូន គ.ជ.ប តាំងពីមុននោះ ព្រោះយើងវាអត់មានអ្នកសង្កេតការណ៍គ្រប់...។ អ៊ីចឹងយើងថា យើងសុខចិត្ត។ គ.ជ.ប. អ៊ីចឹងការងារទាំងអស់ហ្នឹង យើងទទួលយកទាំងអស់»។
ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៥ ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅកាលពីថ្ងៃទី២៨ កក្កដា កន្លងទៅ ត្រូវបានអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអង្គការអន្តរជាតិមួយចំនួនរកឃើញថា ត្រូវបានរៀបចំឡើងទាំងមានភាពប្រក្រតីជាច្រើនបានកើតឡើងទាំងមុននិងក្នុងថ្ងៃបោះឆ្នោត។ រហូតមកទល់នឹងពេលនេះ មិនទាន់មានការចុះសម្រុងគ្នារវាងគណបក្សដែលទទួលបានអាសនៈក្នុងសភានៅឡើយទេ។ ទាំងគណបក្សកាន់អំណាច ទាំងគណបក្សប្រឆាំង សុទ្ធសឹងតែអះអាងពីជ័យជម្នះរៀងៗខ្លួន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។