ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកតាំងពីថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨។ ក៏ប៉ុន្តែរយៈពេល ៦ឆ្នាំមកនេះ កម្ពុជាមិនមានឱកាសគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអភិវឌ្ឍតំបន់ជុំវិញប្រាសាទ និងអភិរក្សសម្បត្តិរបស់មនុស្សជាតិមួយនេះបានពេញដៃពេញជើងនោះទេ។ ឧបសគ្គចម្បងរបស់កម្ពុជា គឺជាវត្តមានកងទ័ពថៃ ដែលចូលមកឈ្លានពានតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ បើទោះបីជាតុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ បានសម្រេចបកស្រាយសាលក្រមឲ្យកម្ពុជា ឈ្នះក្តីជាលើកទី២ ទៅហើយក្តី។
អស់រយៈពេលជាង ៧ខែទៅហើយដែលតុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ សម្រេចបកស្រាយសាលក្រមក្នុងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារជាថ្មី តាមបណ្ដឹងរបស់ភាគីកម្ពុជា ដែលប្ដឹងឲ្យតុលាការបកស្រាយសាលក្រមតាំងពីឆ្នាំ១៩៦២។ សេចក្ដីសម្រេចកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៣ បញ្ជាក់ថា តុលាការមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការបកស្រាយសាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២ ហើយបង្គាប់ឲ្យថៃ ដកចេញនូវឆ្មាំយាមប្រាសាទ និងកងទ័ពចេញពីតំបន់ប្រាសាទទាំងអស់។ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជានិងថៃមិនទាន់បានជជែកគ្នាទាល់តែសោះពីបញ្ហាដកទ័ពចេញពីតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារនេះ។
រដ្ឋមន្ត្រីស្ដីទីក្រសួងការបរទេសថៃ លោក សីហាសាក់ ភួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeon) ថ្លែងប្រាប់អ្នកកាសែតក្នុងសន្និសីទកាសែតនាទីស្ដីការក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាថា ភាគីថៃមិនទាន់មានពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីពិចារណាដោះស្រាយបញ្ហាប្រាសាទព្រះវិហារនេះទេ ដោយសារតែជាប់ដៃនឹងនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន ហើយថៃសន្យាថា នឹងអនុវត្តតាមសេចក្ដីបង្គាប់របស់តុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ។
ចំណែកឯរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា លោក ហោ ណាំហុង វិញប្រាប់ថា ភាគីកម្ពុជានិងថៃ បានព្រមព្រៀងគ្នាតាំងពីមុនពេលដែលតុលាការអន្តរជាតិប្រកាសសេចក្ដីសម្រេចកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា មកម្ល៉េះ ថាភាគីទាំងពីរនឹងរួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយសន្តិវិធី ហើយការពន្យារពេលដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយសារតែកម្ពុជា យោគយល់ចំពោះភាគីថៃ ដែលកំពុងមានវិបត្តិនយោបាយផ្ទៃក្នុង ប៉ុន្តែកម្ពុជាមិនអាចរង់ចាំរហូតបានឡើយ។
ទោះជាបែបណាក្ដី អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច លើកឡើងថា កម្ពុជាមិនគួរណាពន្យារពេលយូរពេកក្នុងការអនុវត្តសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ នេះទេ។ លោកបន្តថា ភាគីថៃ តែងប្រើពុតត្បុតដើម្បីទន្ទ្រានយកទឹកដីកម្ពុជា ឯកម្ពុជាវិញដោះស្រាយបញ្ហាដោយដើរតាមភាគីថៃ ប៉ុណ្ណោះ ហើយអ្នកស្រី យីងឡាក់ និងកម្ពុជា ព្រមព្រៀងគ្នាដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីប៉ុណ្ណោះ មិនមែនព្រមព្រៀងគ្នាពន្យារពេលដោះស្រាយនោះទេ។
លោកបន្ថែមថា កម្ពុជាត្រូវតែអនុវត្តនយោបាយការពារជាតិប្រកបដោយភាពក្លាហាន មិនត្រូវទន់ភ្លន់ពេកទេ៖ «យើងមិនអាចទន់ភ្លន់រឿងអធិបតេយ្យភាពទេ យើងគិតមើលយើងចក្រភពមកនៅតូចប៉ុណ្ណោះ។ យើងត្រូវតែប៉ះដៃយកដៃប៉ះជើងយកជើង យើងមិនត្រូវឲ្យប្រទេសជិតខាងហ្នឹងឈ្លានពានយើងតទៅទៀតទេ។ រឿងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ យើងនៅតែជាសមាគមអាស៊ាន យើងមិនមែនឈ្លានពានគេទេតែយើងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ»។
ឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ មន្ត្រីអ្នកនាំពាក្យទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក ផៃ ស៊ីផាន មានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជាកំពុងបន្តដំណើរអនុវត្តការងារផ្នែកអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅតំបន់ប្រសាទព្រះវិហារ ប៉ុន្តែចំពោះទីតាំងដែលកងទ័ពថៃ ឈរជើងនោះចាំបាច់ត្រូវបានការដោះស្រាយរវាងគណៈកម្មាធិការព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរជាមុនសិន។
លោកបន្តថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ខិតខំអនុវត្តគ្រប់មធ្យោបាយ ទាំងរឹងនិងទន់ដើម្បីបុព្វហេតុជាតិមិនដែលធ្វេសប្រហែសឡើយ៖ «ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាហ្នឹងយើងទុកឲ្យគណៈកម្មការព្រំដែន ទាំងកម្ពុជានិងថៃ ទាំងខណ្ឌសីមាទាំងបង្គោលព្រំដែន»។
មកដល់ពេលនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនត្រឹមតែមិនទាន់បានអនុវត្តសេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ នោះទេ នៅឆ្នាំនេះ ពិធីរំលឹកខួបនៃការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទវិហារ ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកស្ងាត់ជាងឆ្នាំមុនៗឆ្ងាយណាស់។ ឆ្នាំមុន អាជ្ញាធរបានរៀបចំកម្មវិធីរំលឹកអបអរការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌមានភាពហ៊ឹកហ៊ាក់ ហ៊ឺហា ចងបដាព្រោងព្រាត។ ដោយឡែកឆ្នាំនេះ ទាំងទូរទស្សន៍ឯកជន និងទូរទស្សន៍ជាតិ មិនមានកម្មវិធីអបអរដូចរាល់ឆ្នាំទេ នៅតាមផ្លូវក៏មិនឃើញបដាអបអរដូចរាល់ដងដែរ។
ក៏ប៉ុន្តែនៅខេត្តព្រះវិហារ ឯណោះវិញ មានពិធីជួបជុំគ្នាមួយអបអរខួប ៦ឆ្នាំនេះ ដោយមានមនុស្សជាង ១.៥០០នាក់ចូលរួម។ ប្រធានអាជ្ញាធរព្រះវិហារ លោកសាស្ត្រាចារ្យ ជុច ភឿន ឲ្យដឹងថា ការជួបជុំឆ្នាំនេះមានទ្រង់ទ្រាយមិនធំដុំប៉ុន្មានមែន តែជាការផ្ញើសារសំខាន់មួយអោយមនុស្សជាតិលើសកលលោកជួយថែរក្សាប្រសាទព្រះវិហារ។
លោកបន្តថា លោកទទួលអនុវត្តតែការថែរក្សាអភិរក្សប្រាសាទ និងអភិវឌ្ឍន៍នៅតំបន់ក្បែរប្រាសាទប៉ុណ្ណោះ តែចំពោះបញ្ហាទាក់ទងនឹងព្រំដែនជាសមត្ថកិច្ចរបស់គណៈកម្មការព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ៖ «យើងប្រជារាស្ត្រខ្លួនឯងហ្នឹងដឹងថា ប្រសាទហ្នឹងស្ថិតនៅកន្លែងណាមិនមានប្រជាជនថៃ ឬប្រទេសថៃ ធ្វើអីឲ្យយើងលំបាកទេ បើមានរឿងកងទ័ពគេដោះស្រាយគ្នាគេទៅ ហើយបើប្រជាជនថៃ ចង់ឆ្លងចូលព្រះវិហារ ត្រូវឆ្លងកាត់ផ្លូវផ្សេងទៅ មិនអោយឆ្លងដូចមុនទេ»។
តុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ បានកាត់ក្ដីឲ្យកម្ពុជា ឈ្នះថៃក្នុងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារតាំងពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២។ បន្ទាប់ពីបានចាញ់ក្ដីកម្ពុជា ថៃក៏បានលួចបោះពុម្ពផែនទីថ្មីមួយ ដើម្បីជាទុនក្នុងការលើកទ័ពមកទន្ទ្រានប្រសាទព្រះវិហារជាថ្មីនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ គឺមួយអាទិត្យបន្ទាប់ពីប្រាសាទព្រះវិហារ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ កងទ័ពកម្ពុជា និងថៃ បើការប្រយុទ្ធគ្នាជាច្រើនដងច្រើនសាបណ្ដាលឲ្យទាហានទាំងសងខាងស្លាប់ និងរបួសជាច្រើននាក់ និងនាំអោយតួប្រសាទខូចខាតជាដំណំទៀតផង៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។