សហរដ្ឋអាមេរិកគាំទ្រឲ្យមានការស៊ើបអង្កេតពីភាពមិនប្រក្រតីទាំងឡាយដែលកើតមានក្នុងអំឡុងពេលនៃដំណើរការបោះឆ្នោតសភាអាណត្តិទី៥នេះទៅតាមពាក្យបណ្ដឹងរបស់បក្សប្រឆាំង។
លោក វីល្លៀម ថត (William E. Todd) ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិក មានប្រសាសន៍តាមរយៈអ្នកបកប្រែភាសានៅព្រឹកថ្ងៃច័ន្ទ ទី៩ ខែកញ្ញា នាស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយបានទទូចដល់មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ត្រូវងាកមកជួបចរចាដោះស្រាយវិបត្តិ ឬវិវាទនៃការបោះឆ្នោតដោយសន្តិវិធី ជាពិសេសត្រូវតម្កល់ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងពលរដ្ឋជាធំ។
លោក វីល្លៀម ថត៖ «ជាការពិតណាស់ ខ្ញុំបានដឹងការប្រកាសលទ្ធផលផ្លូវការកាលពីថ្ងៃម្សិលមិញ (ថ្ងៃ៨ កញ្ញា) ដោយ គ.ជ.ប ហើយមុនពេល គ.ជ.ប ប្រកាសហ្នឹង ខ្ញុំសង្ឃឹមថា អាចមានការស៊ើបអង្កេតឲ្យបានច្បាស់លាស់ទាក់ទងពីភាពមិនប្រក្រតីនៃការបោះឆ្នោតហ្នឹង។ ប៉ុន្តែមិនដូច្នេះទេ គឺ គ.ជ.ប បានប្រកាសលទ្ធផលបោះឆ្នោត ហើយខ្ញុំនៅតែជឿជាក់ថា គេអាចស៊ើបអង្កេតមើលអំពីភាពមិនប្រក្រតីផ្សេងៗ ដែលកើតមានឡើង។ សហរដ្ឋអាមេរិកមិនកាន់ជើងគណបក្សណាទេ គឺយើងស្ថិតនៅជំហរអព្យាក្រឹត។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលយើងខ្វល់ គឺដំណើរការនៃការបោះឆ្នោត ដំណើរការនៃការស៊ើបអង្កេតផ្សេងៗ»។
គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី៨ ខែកញ្ញា បានប្រកាសលទ្ធផលបោះឆ្នោតផ្លូវការដោយបង្ហាញថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបាន ៦៨អាសនៈ ហើយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិទទួលបាន ៥៥អាសនៈ។ ប៉ុន្តែគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលនេះទេ និងបន្តដឹកនាំធ្វើមហាបាតុកម្មរយៈពេល ៣ថ្ងៃទៀត ដើម្បីរកយុត្តិធម៌ជូនម្ចាស់ឆ្នោត។
លោក ជាម យៀប ប្រធានគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ ធនាគារ និងសវនកម្ម នៃរដ្ឋសភា និងជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ លោកមានប្រសាសន៍ថា ការស្នើបង្កើតគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតដំណើរនៃការបោះឆ្នោតមិនអាចទៅរួចទេ ព្រោះវិវាទនានាដែលគណបក្សប្រឆាំងបានប្ដឹង ត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញដោះស្រាយរួចហើយ។
លោក ជាម យៀប៖ «ឥឡូវនេះគឺ គ.ជ.ប ក៏ដូចជារដ្ឋធម្មនុញ្ញគឺបានដោះស្រាយនូវរាល់ចំណោទដែលចោទឡើងអំពីអ្វីដែលមានការពាក់នឹងការ ហើយក្នុងនោះ ក៏បានបើកទូលាយតាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ តាំងពីក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាតិអន្តរជាតិ អ្នកព័ត៌មានជាតិ អន្តរជាតិ ព្រមទាំងគ្រប់គណបក្សនយោបាយទាំងអស់ ដោយមានការទទួលខុសត្រូវពីក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញតំណាង គ.ជ.ប បានឃើញគ្រប់គ្នាទាំងអស់។ អ៊ីចឹងយើងអត់មានអីទេ»។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ លោក កែម ឡី អ្នកវិភាគឯករាជ្យ និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍសង្គម ការបង្កើតគណៈកម្មការចម្រុះឯករាជ្យដើម្បីស៊ើបអង្កេតភាពមិនប្រក្រតីនៃការបោះឆ្នោត មិនទាន់ហួសពេលទេ។
លោកបន្តថា គ្មានហេតុផលណាមួយមករារាំងការបង្កើតគណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យលទ្ធផលបោះឆ្នោត ដែលម្ចាស់ឆ្នោតទាមទាររកយុត្តិធម៌បានទេ៖ «ប្រសិនបើយើងចង់ធ្វើបង្កើតក្រុមការងារ ហើយប្រសិនជាយើងចង់អញ្ជើញគឺយើងអញ្ជើញសហភាគីរបស់អង្គការ យូ.អិន.ឌី.ភី (UNDP) គឺជាសហភាគីជួយខាងការបោះឆ្នោត។ គ្រាន់តែអញ្ជើញបុគ្គលិក យូ.អិន.ឌី.ភី មកធ្វើជាអាជ្ញាកណ្ដាល ធ្វើជាអ្នកសង្កេតការណ៍ក៏បានដែរ អាហ្នឹងមួយទៅ»។
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា ក្រោយពេល គ.ជ.ប ប្រកាសលទ្ធផលបោះឆ្នោតផ្លូវការ បានកំណត់ថ្ងៃដឹកនាំធ្វើមហាបាតុកម្មអហិង្សាជាថ្មីមានរយៈពេល ៣ថ្ងៃជាប់គ្នា ដើម្បីទាមទាររកយុត្តិធម៌លើលទ្ធផលបោះឆ្នោតជូនម្ចាស់ឆ្នោត។
លោក កឹម សុខា អនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ធ្លាប់ព្រមានថា បើស្នើបង្កើតគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតលទ្ធផលបោះឆ្នោតមិនបានទេ មហាបាតុកម្មទាមទាររកយុត្តិធម៌លើលទ្ធផលបោះឆ្នោតរបស់ម្ចាស់ឆ្នោតនឹងបន្តកើតមានរហូតមានដំណោះស្រាយ។
ទាក់ទិននេះលោក សន មគ្គិនថស្ស (Sean J. McIntosh) មន្ត្រីនាំពាក្យស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា បានឲ្យដឹងតាមរយៈអ្នកបកប្រែភាសាថា សហរដ្ឋអាមេរិកមិនជំទាស់គម្រោងដឹកនាំធ្វើបាតុកម្មរបស់បក្សប្រឆាំងទេ ប៉ុន្តែស្នើឲ្យការជួបជុំប្រព្រឹត្តទៅដោយសន្តិវិធីនិងអហិង្សា៖ «យើងគាំទ្របាតុកម្ម ឬការតវ៉ាដោយសន្តិវិធី។ ខ្ញុំបារម្ភខ្លាចបាតុកម្មថ្ងៃខាងមុខ ខ្លាចមានអំពើហិង្សា ព្រោះអីបាតុកម្មដែលនឹងកើតមានរយៈពេលបីថ្ងៃជាប់គ្នាដូច្នេះ។ ប៉ុន្តែសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែគាំទ្របាតុកម្ម ឬការតវ៉ាណាមួយដែលគ្មានអំពើហិង្សា»។
យ៉ាងណាក៏ដោយ សហរដ្ឋអាមេរិករំពឹងថា អ្នកនយោបាយគណបក្សនីមួយៗនឹងបន្តជួបពិភាក្សាគ្នាដើម្បីរកដំណោះស្រាយការខ្វែងគំនិតគ្នាក្រោយការបោះឆ្នោតឲ្យបានឆាប់ និងត្រូវតម្កល់ផលប្រយោជន៍ប្រជាពលរដ្ឋនិងសង្គមជាតិជាធំ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។