សមាគមរោងចក្រនៅកម្ពុជា និងអ្នកសេដ្ឋកិច្ច សំដែងក្ដីបារម្ភចំពោះវិស័យឧស្សាហកម្មកាត់ដេរនៅកម្ពុជា ក្នុងការប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារអន្តរជាតិ បន្ថែមពីលើកត្តាប្រឈមនានា ដែលមានស្រាប់នៅបច្ចុប្បន្ន។ ក្តីបារម្ភនេះ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម និងសហគមន៍អឺរ៉ុប បានព្រមព្រៀងគ្នាទៅលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មសេរី កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែសីហា ក្រោយពីការចរចាអស់ពេលជិត ៣ឆ្នាំមក។
កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងវៀតណាម និងសហគមន៍អឺរ៉ុប ដែលភាគីទាំងពីរសម្រេចបាននៅថ្ងៃទី៤ ខែសីហា រង់ចាំតែការសម្រេចចុងក្រោយពីក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុប និងសភានៃសហភាពអឺរ៉ុប បានក្លាយជាកង្វល់ថ្វីមួយទៀតដល់សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរ និងអ្នកសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា។
បើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះទទួលបានការឯកភាពពីក្រុមប្រឹក្សា និងសភាអឺរ៉ុប ទំនិញនាំចេញចម្បងៗរបស់វៀតណាម ដែលក្នុងនោះមានផលិតផលវាយនភណ្ឌផងនោះ នឹងទទួលបានការអនុគ្រោះពន្ធពីទីផ្សារអឺរ៉ុប ដែលបច្ចុប្បន្នជាទីផ្សារផលិតផលសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងដ៏ធំបំផុតរបស់កម្ពុជា។
តួលេខអំពីការនាំចេញផលិតផលសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងពីកម្ពុជា ទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុបបានកើនឡើងជាលំដាប់ គឺមានទំហំទឹកប្រាក់ជិត ២ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក (១.៩២៩.០០០) នៅឆ្នាំ២០១៣ កើនដល់ជិត ២.៥០០លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក (២.៤៥៨.០០០) នៅឆ្នាំ២០១៤។ តួលេខនេះក៏បង្ហាញឲ្យឃើញថា សហគមន៍អឺរ៉ុបនៅតែជាទីផ្សារធំបំផុតរបស់វិស័យកាត់ដេរកម្ពុជា នាំមុខទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសដទៃ ក្នុងរយៈពេលបីខែដើមឆ្នាំ២០១៥នេះ។
ការឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងវៀតណាម និងសហភាពអឺរ៉ុបនៅពេលនេះ ត្រូវបានអ្នកសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា យល់ថា ជាការគំរាមកំហែងដ៏ធំមួយដល់ការប្រកួតប្រជែងក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មកាត់ដេរនៅកម្ពុជា ខណៈវិស័យនេះកំពុងជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមក្នុងការប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រទេសវៀតណាម ស្រាប់។
យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកសេដ្ឋកិច្ច លោក ស្រី ចន្ធី យល់ឃើញថា នឹងមិនទាន់ហុចផលប៉ះពាល់ភ្លាមៗដល់វិស័យឧស្សាហកម្មកាត់ដេរនៅកម្ពុជា ឡើយ ប៉ុន្តែលោកថា ផលប៉ះពាល់ក្នុងពេលអនាគតអាចនឹងមានភាពធំធេង៖ «ខ្ញុំគិតថា វាអាចនឹងមានវិសាលភាពគួរឲ្យកត់សម្គាល់ នៅក្នុងរយៈពេលយ៉ាងហោចណាស់ក្នុងឆ្នាំក្រោយ ពីព្រោះឥឡូវនេះ ថ្វីត្បិតតែកិច្ចព្រមព្រៀងហ្នឹងបានសម្រេចចុះហត្ថលេខាអីមែន ក៏ប៉ុន្តែភាគីទាំងសងខាងហ្នឹងគាត់ត្រូវធ្វើកិច្ចការដទៃច្រើនទៀតដើម្បីសម្រួលឲ្យពាណិជ្ជករអាជីវកររបស់ប្រទេសនៅសហគមន៍អឺរ៉ុប ក៏ដូចជាវៀតណាម ហ្នឹង អាចធ្វើការរកស៊ីជាមួយគ្នាបាន»។
សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ជីម៉ាក់ (GMAC) បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែសីហា លើកឡើងថា ឧស្សាហកម្មនេះកំពុងជួបប្រទះភាពត្រដាបត្រដួសក្នុងការប្រកួតប្រជែងដោយសារតែផលិតភាពមានកម្រិតទាប ចលាចលការងារ និងសម្ពាធប្រាក់ឈ្នួល។
ទិន្នន័យរបស់សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរបានបង្ហាញថា ផលិតភាពការងាររបស់រោងចក្រនៅកម្ពុជា មានកម្រិត ៦០% ធៀបនឹងផលិតភាពការងាររបស់រោងចក្រក្នុងប្រទេសចិន ដែលត្រូវបានយកមកប្រើជានិយាមការប្រៀបធៀបលើកម្រិតផលិតភាព ១០០%។ ផលិតភាពការងាររបស់កម្ពុជា ក្នុងកម្រិត ៦០% នេះ គឺទាបជាងផលិតភាពការងាររបស់រោងចក្រនៅប្រទេសវៀតណាម ដែលមានកម្រិត ៨០%។
សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរ លើកឡើងដែរថា កត្តាដែលរួមចំណែកដល់កម្រិតផលិតភាពទាបរបស់រោងចក្រនៅកម្ពុជា គឺចំនួនថ្ងៃឈប់សម្រាកច្រើនជាងប្រទេសវៀតណាម ពោលគឺកម្មករកម្ពុជា ធ្វើការតិចជាងកម្មករនៅវៀតណាម ចំនួន ១៩ថ្ងៃ។ បន្ថែមលើនេះ ការចំណាយលើថ្លៃថាមពលនៅកម្ពុជា ខ្ពស់ជាងវៀតណាម ជិតបីដង។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ភាគីថៅកែរោងចក្រក៏កំពុងព្រួយបារម្ភពីការទាមទារប្រាក់ខែគោលថ្មីសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៦ ពីសំណាក់ភាគីសហជីពកម្មករបន្ថែមពីលើប្រាក់ខែគោលបច្ចុប្បន្ន ១២៨ដុល្លារ។ តាមគម្រោង ភាគីថៅកែរោងចក្រ និងភាគីសហជីពនឹងជួបចរចាទ្វេភាគីស្ដីពីប្រាក់ខែគោលថ្មីនេះ នៅក្នុងខែសីហា ហើយចរចាត្រីភាគីដោយមានការចូលរួមពីតំណាងរដ្ឋាភិបាលក្នុងខែកញ្ញា ដើម្បីឈានទៅសម្រេចកំណត់យកប្រាក់ខែគោលថ្មីសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៦ ក្នុងខែតុលា នេះ។ ការចរចានោះត្រូវបានកំណត់ថា ត្រូវផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្នែកសង្គម ទន្ទឹមគ្នានឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ពោលគឺត្រូវគិតគូរទាំងស្ថានភាពជីវភាពរស់នៅរបស់កម្មករ ទាំងផលប៉ះពាល់ទៅលើសេដ្ឋកិច្ច ដូចដែលមាត្រា ១០៧ នៃច្បាប់ការងារកម្ពុជា បានចែង។
អនុប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពប្រជាធិបតេយ្យកម្មករកាត់ដេរកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ស៊ីខៅឌូ (C.CAWDU) លោក គង់ អាទិត្យ បានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៥ ខែសីហា ថា ខាងសហជីពកំពុងធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវលើប្រាក់ខែគោលថ្មីនេះ។ ដោយឡែកខាងភាគីសមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា គ្រោងនឹងរៀបចំកិច្ចពិភាក្សាជាមួយសមាជិករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី៩ ខែសីហា នេះ។
បន្ថែមពីលើបញ្ហាទាមទារប្រាក់ឈ្នួលនេះ សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរចាត់ទុកកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីវាងវៀតណាម និងសហគមន៍អឺរ៉ុប ជាការគំរាមកំហែងមួយទៀតដល់វិស័យនេះ ស្របពេលនឹងការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិក ធ្លាក់ចុះ ពីបរិមាណនាំចេញដែលមានតម្លៃជាង ២ពាន់លានដុល្លារ (២.០៦៨.០០០) ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ មកនៅជាង ១.៩០០លានដុល្លារ (១.៩៤៤.០០០) ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ដូចការលើកឡើងរបស់អគ្គលេខាធិការរងនៃសមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា លោក កាំង ម៉ូនីកា នៅថ្ងៃទី៥ ខែសីហា។
ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការនាំចេញសរុបនៃផលិតផលសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ បានកើនឡើងជាលំដាប់ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ជាង ៥.៣០០លានដុល្លារ (៥.៣២០.០០០) ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ដល់ជាង ៥.៨០០លានដុល្លារ (៥.៨១៧.០០០) ក្នុងឆ្នាំ២០១៤។
វិស័យឧស្សាហកម្មនេះផ្ដល់ការងារដល់កម្មករកម្ពុជា ប្រមាណ ៦០ម៉ឺននាក់។ យ៉ាងណាកំណើននេះត្រូវបានអគ្គលេខាធិការរងនៃសមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា លោក កាំង ម៉ូនីកា យល់ថា កំពុងស្ថិតក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជានៅឡើយក្នុងពេលអនាគត ដែលលោកថា ទាមទារឲ្យមានការពិចារណាល្អិតល្អន់។
លោក កាំង ម៉ូនីកា បន្ថែមដូច្នេះ៖ «ជាការពិតហើយ ប្រាក់ឈ្នួលវាត្រូវតែមានការកើនឡើងហើយពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ប៉ុន្តែយើងមិនអាចរុញសម្ពាធហ្នឹងមកឲ្យតែនិយោជកដែលជាភាគីម្ចាស់រោងចក្របានទេ វាទាមទារការរួមចំណែកពីភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ក្នុងហ្នឹងដែរវាមានរដ្ឋាភិបាលដែរថា តើត្រូវជួយវិស័យហ្នឹងយ៉ាងម៉េច មានគោលនយោបាយលើកទឹកចិត្តយ៉ាងម៉េច ជួយសម្រួលពាណិជ្ជកម្មហ្នឹងយ៉ាងម៉េចអ៊ីចឹងទៅ អ៊ីចឹងហើយរដ្ឋាភិបាលអាចពិនិត្យមើលហើយពិចារណា»។
ដើម្បីសម្រួលដល់ការប្រកួតប្រជែងរបស់កម្ពុជា ក្នុងវិស័យនេះ នាយកវិទ្យាស្ថានកម្ពុជា ដើម្បីសិក្សាការអភិវឌ្ឍ លោក កង ច័ន្ទតារារ័ត្ន លើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលគួរជួយសម្រួលបន្ទុករបស់ភាគីក្រុមហ៊ុនរោងចក្រ ចៀសវាងទម្លាក់បន្ទុកដល់កម្មករដែលត្រូវការប្រាក់ឈ្នួលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់សមាជិកគ្រួសារដែលភាគច្រើនរស់នៅតាមជនបទ។
លោក កង ច័ន្ទតារារ័ត្ន៖ «វាមានកត្តាច្រើនទៀតដែលយើងត្រូវសម្រួលដើម្បីបង្កើននូវកម្លាំងប្រជែងរបស់យើង។ ខ្ញុំទទួលស្គាល់ដូចជាថ្លៃអគ្គិសនី ថ្លៃដឹកជញ្ជូន ប្រព័ន្ធរត់ការឯកសារអីផ្សេងៗ រហូតតាំងពីការសុំច្បាប់ វិនិយោគតាំងពីដើមឡើយ។ បើយើងសម្រួលអ៊ីចឹងទៅ គឺយើងបានសន្សំសំចៃលុយច្រើន។ ថៅកែក៏មានផលល្អច្រើនចេញពីហ្នឹង ដើម្បីទៅប្រជែងជាមួយគេ ឈានទៅដល់មានឱកាសបន្ថែមប្រាក់ខែទៅដល់កម្មករ យើងសម្រួលអាខ្ទង់ផ្សេង កុំដាក់បន្ទុកមកលើកម្មករ»។
របាយការណ៍គម្រោងរោងចក្រកាន់តែប្រសើរនៅកម្ពុជា ដែលបានត្រួតពិនិត្យលក្ខខណ្ឌការងារនៅរោងចក្រចំនួន ៣៩៣ ចេញផ្សាយកាលពីខែមិថុនា បង្ហាញថា លក្ខខណ្ឌការងាររបស់រោងចក្រមានការកែលម្អតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ដើមចេញពីកត្តានេះ រូមផ្សំនឹងកត្តាដទៃទៀត ធ្វើឲ្យកម្មករទាមទារប្រាក់ឈ្នួលគោលលើសការផ្ដល់ឲ្យរបស់ភាគីថៅកែ នាំឲ្យការចរចាប្រាក់ឈ្នួលកន្លងមកតែងជួបប្រទះការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងភាគីថៅកែរោងចក្រ និងភាគីសហជីព។ ជាក់ស្ដែងការមិនយល់ស្របគ្នានេះ បានឈានដល់ការធ្វើបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០១៤ ដែលបណ្ដាលឲ្យបាតុករយ៉ាងតិច ៤នាក់ស្លាប់។
ទន្ទឹមនេះ នៅស្របពេលសមាគមកាត់ដេរ ជីម៉ាក បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍សំដែងពីការប្រឈមការលំបាកក្នុងការប្រកួតប្រជែងខាងកម្មករក៏ទាមទារសុំដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលដែរ ដោយពួកគាត់អះអាងថា ប្រាក់ឈ្នួលបច្ចុប្បន្នមិនអាចទប់ទល់នឹងការចំណាយបាននោះទេ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។