សង្វាក់ផលិតនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា ត្រូវមើលឃើញថា មានបញ្ហាច្រើន ដោយរាប់តាំងពីហិរញ្ញប្បទានប្រមូលទិញស្រូវពីកសិករ រហូតដល់ធ្វើការមិនចុះសម្រុងគ្នារវាងឈ្មួញអង្ករ។ អ្នកនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា ដែលភាគច្រើនមានងារជាឧកញ៉ា តាំងខ្លួនជាអ្នកខ្លាំង ឬមិនស្ដាប់បង្គាប់អ្នកនាំចេញផ្សេងទៀតឡើយ។
បញ្ហានេះ បានប៉ះពាល់ដល់គោលដៅនាំចេញអង្ករមួយលានតោននៅឆ្នាំ២០១៥ រហូតដល់មនុស្សដែលជិតស្និទ្ធបំផុតនឹងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានចេញមុខសម្របសម្រួល និងដោះស្រាយឲ្យបាននូវបញ្ហាទាំងអស់នេះ និងពាក្យចចាមអារ៉ាមពីសហគមន៍អន្តរជាតិ រិះគន់ថា អាជីវកម្មនាំចេញអង្ករកម្ពុជា មានភាពមិនស្មោះត្រង់។
ទោះបីជាកម្ពុជា មានគោលដៅជំរុញការនាំចេញអង្ករ ១លានតោននៅឆ្នាំ២០១៥ និងការសម្របសម្រួលពីរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីជំរុញសកម្មភាពនាំចេញនេះក្ដី ក៏គោលដៅនេះមិនអាចទទួលជោគជ័យឡើយ។ ឧបសគ្គទីមួយ គឺជម្លោះផ្ទៃក្នុងសមាគមរោងម៉ាស៊ីន និងអ្នកនាំចេញអង្ករ។ ឧបសគ្គទីពីរ ធនធានហិរញ្ញវត្ថុដែលគាំទ្រការនាំចេញអង្ករ ក៏នៅមានកម្រិតទាប ស្របពេលដែលអ្នកនាំចេញអង្ករមួយចំនួនមិនមានផែនការអាជីវកម្មច្បាស់លាស់ ឬការរកស៊ីមិនមានភាពស្មោះត្រង់។
ជម្លោះផ្ទៃក្នុងរបស់សមាគមម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ និងអ្នកនាំចេញអង្ករកម្ពុជា បានបង្អាក់ដល់ដំណើរធ្វើសង្វាក់ផលិតកម្មអង្ករ ដោយសារតែអ្នកមានងារជាឧកញ៉ាមួយចំនួន ដែលវិនិយោគលើវិស័យផលិតកម្ម និងនាំចេញអង្ករ គិតតែអំពីប្រយោជន៍របស់ក្រុមហ៊ុនខ្លួន ជាជាងគិតអំពីប្រយោជន៍រួមលើការនាំចេញអង្ករ។ ចាប់តាំងពីគោលដៅនាំចេញអង្ករ បានដាក់ចេញកាលពីឆ្នាំ២០១០ ទីផ្សារអង្ករកម្ពុជា និងចំនួននៃការនាំចេញបានកើនឡើង ប៉ុន្តែការកើនឡើងនេះ មិនស្របទៅតាមសក្ដានុពលដែលកម្ពុជា មានឡើយ ដោយសារតែផលិតកម្មស្រូវភាគច្រើន នៅហូរចេញទៅប្រទេសជិតខាងដដែល ម៉ាស៊ីនកែច្នៃនាំចេញអង្ករ និងទុនវិនិយោគលើវិស័យអង្ករ នៅតែមានតិចតួច។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានជួយសម្រួលចំពោះអ្វីដែលម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីន និងអ្នកនាំចេញអង្ករបានស្នើសុំ ប៉ុន្តែសង្វាក់នៃការនាំចេញអង្ករនៅតែជួបបញ្ហា។ ទីមួយ ម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនអះអាងថា ការផ្ដល់ប្រាក់កម្ចីលើវិស័យនាំចេញអង្ករមានតិចតួច និងមានអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ ប៉ុន្តែម្ចាស់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអះអាងថា ម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ មិនមានផែនការច្បាស់លាស់ ដោយធ្វើអ្វីចាំតែអ្នកជួយ។ ទីពីរ ការរកស៊ីរបស់ម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវមួយចំនួន ហាក់ជាការរកស៊ីមិនស្មោះត្រង់ ដូចជា ការប្រគល់ទំនិញមិនស្របទៅតាមកិច្ចសន្យា ឬការផ្ដល់ទំនិញដោយគ្មានគុណភាព។
អគ្គលេខាធិការរងនៃសម្ព័ន្ធអ្នកផលិតស្រូវ និងនាំចេញអង្ករកម្ពុជា លោក វ៉ាន់ ដេវីដ វិចិត្រ មានប្រសាសន៍ថា ក្រៅពីឧកញ៉ាមួយចំនួនដែលតាំងខ្លួនខ្លាំងរៀងខ្លួន ពាណិជ្ជកម្មអង្ករកម្ពុជា ហាក់មានការប្រកួតប្រជែងរវាងអ្នកនាំចេញអង្ករ ដែលកំពុងវិនិយោគនៅកម្ពុជា ដូចគ្នា ជាជាងប្រកួតប្រជែងជាមួយបរទេស៖ «សំឡេង»។
បន្ថែមលើនេះ សហភាពអឺរ៉ុប ដែលទិញអង្ករកម្ពុជា ប្រមាណ ៦០% និងជាប្រទេសលើកលែងពន្ធនាំចូលអង្ករកម្ពុជា បានរកឃើញថា បរិមាណនាំចេញអង្ករមួយចំនួនមានលាយអង្កររបស់វៀតណាម ដែលសហភាពអឺរ៉ុប នេះ បានចេញសេចក្ដីព្រមាន រហូតដល់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម បានដាក់ឲ្យមានក្រមសីលធម៌ចំពោះអ្នកនាំចេញអង្ករកម្ពុជា កន្លងមក។
ភាពរកាំរកូសទាំងអស់នេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានលុបចោលនូវសមាគមនៃអ្នកនាំចេញអង្ករទាំងអស់ ហើយបង្កើតជាក្រុមតែមួយវិញ ដោយមានការដឹកនាំពីមនុស្សដែលមានឥទ្ធិពលពីជួររដ្ឋាភិបាល ឬមនុស្សដែលជិតស្និទ្ធរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។
លោក សុខ ពុទ្ធីវុធ ដែលជាកូនប្រសារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងជាកូនប្រុសបង្កើតរបស់លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី សុខ អាន បានប្ដេជ្ញាចិត្តលើកកម្ពស់ការនាំចេញអង្ករកម្ពុជា ស្របទៅតាមផែនការដែលបានគ្រោងទុក នៅឆ្នាំ២០១៥ ដោយបានបង្កើតជាសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៤។
សហព័ន្ធស្រូវអង្ករនេះ បានប្រមូលផ្ដុំអ្នកនាំចេញទាំងអស់ ឲ្យធ្វើការរួមគ្នា ដោះស្រាយបញ្ហារួមគ្នា និងសហការជាមួយគ្នា ដើម្បីឈានដល់ការបង្កើតសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង ការនាំចេញអង្ករកម្ពុជា នៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមហ៊ុននាំចេញអង្ករមួយ បានរកឃើញថា មានការប្ដឹងផ្ដល់គ្នាទាក់ទងនឹងការផ្គត់ផ្គង់មិនស្របទៅតាមកិច្ចសន្យា។
បញ្ហានេះ ប្រធានសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា លោក សុខ ពុទ្ធីវុធ មានប្រសាសន៍ថា លោកនឹងជួបជាមួយប្រធានក្រុមហ៊ុននេះ ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ ដើម្បីលើកស្ទួយការនាំអង្ករកម្ពុជា ឡើងវិញ៖ «សំឡេង»។
លោក សុខ ពុទ្ធីវុធ បានបញ្ជាក់ទៀតថា គោលដៅនាំចេញអង្ករមួយលានតោននៅឆ្នាំ២០១៥ និងថា តើសហព័ន្ធស្រូវអង្ករដែលទើបបង្កើតថ្មីនេះ អាចជួយជំរុញសមត្ថភាព និងលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករកម្រិតណានោះ គឺនៅមិនអាចប៉ាន់ស្មានបានឡើយ ដោយលោកបញ្ជាក់ថា លោកត្រូវការពេលវេលាមួយឆ្នាំ ដើម្បីវាយតម្លៃសកម្មភាពរបស់ខ្លួនជាមុនសិន។
ទិន្នន័យនាំចេញអង្កររបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបង្ហាញថា នៅឆមាសទីមួយឆ្នាំ២០១៤ នេះ កម្ពុជា បាននាំចេញអង្ករនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ ចំនួន ១៧ម៉ឺនតោន ដែលកើនឡើងប្រមាណ ១% បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ អ្នកវិភាគស្រូវអង្ករបានអះអាងថា កំណើនយឺតនៃការនាំចេញអង្ករនៅពេលនេះ អាចបណ្ដាលមកពីការរងឥទ្ធិពលពីកត្តាខាងក្រៅ ជាងកត្តាខាងក្នុងស្រុក ដូចជា ការបញ្ចេញស្តុកស្រូវអង្កររបស់ថៃ ជាដើម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។