របាយការណ៍ស្រាវជ្រាវថ្មីមួយបានរកឃើញថា ប្រទេសកម្ពុជា បានចំណាយលុយយ៉ាងច្រើនលើការអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំ ប៉ុន្តែគុណភាពអប់រំវិញ នៅតែមានកម្រិតទាបដដែល។ ការរកឃើញនោះ គឺស្របពេលដែលក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានប្រកាសកម្មវិធីកំណែទម្រង់វិស័យអប់រំរបស់ខ្លួន ក្នុងនោះរួមមានកម្មវិធីពង្រឹងការប្រឡង។
ក្នុងរបាយការណ៍នោះ បានគូសបញ្ជាក់ថា គម្លាតនៃការចូលរៀនមានទំហំកាន់តែធំ ដោយសារគ្មានអ្នកទៅរៀន ហើយសិស្សានុសិស្សដែលកំពុងទៅរៀនទាំងអស់ ក៏មិនបានទទួលចំណេះដឹងគ្រប់គ្រាន់ ឆ្លើយតបនឹងទីផ្សារការងារចង់បានឡើយ។
មតិរិះគន់ជាច្រើនបានលើកឡើងថា គម្លាតខុសគ្នានៃការផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្មជំនាញ ជាឧបសគ្គដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ប្រទេសកម្ពុជា កំពុងប្រឈមនឹងកង្វះកម្លាំងពលកម្មជំនាញ ដោយរាប់តាំងពីវិស័យឧស្សាហកម្មខ្នាតមធ្យម និងខ្នាតធំ។
របាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថានបណ្ដុះបណ្ដាល និងស្រាវជ្រាវ ដើម្បីអភិវឌ្ឍកម្ពុជា ដែលហៅកាត់ ស៊ី.ឌី.អ.អាយ (CDRI) ចេញផ្សាយក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១៤ បានបង្ហាញថា គម្លាតខុសគ្នារវាងការផ្គត់ផ្គង់ពលកម្មជំនាញ និងតម្រូវការការងារ កើតឡើងដោយសារកត្តាសំខាន់ពីរ។ ទីមួយ គម្លាតនៃការចូលរៀននៅសាលា ដែលសំដៅលើអត្រាសិស្សចូលរៀនមានកម្រិតទាប និងអត្រាការបោះបង់ការសិក្សាមានកម្រិតខ្ពស់។ កត្តាសំខាន់ទីពីរ គឺគម្លាតខុសគ្នានៃការរៀនសូត្ររបស់សិស្ស ដែលសំដៅលើគុណភាពអប់រំ ដោយសារតែសិស្សភាគច្រើនមិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ ទោះបីជាគាត់បានចូលសាលារៀនក៏ដោយ។
របាយការណ៍ដដែលបានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា យុវជនកម្ពុជា មិនត្រឹមតែជំរុញឲ្យពួកគាត់ទៅសាលានោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវផ្ដល់ប្រព័ន្ធការអប់រំមួយដែលពេញលេញ ដើម្បីកាត់បន្ថយគម្លាតនៃពលកម្មជំនាញនៅកម្ពុជា។ នៅរយៈពេល ២០ឆ្នាំចុងក្រោយ កិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាល បានជំរុញឲ្យមានទាំងតម្រូវការពលកម្ម និងការផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្ម។ ប៉ុន្តែ យន្តការទាំងអស់នេះហាក់ធ្វើឲ្យមានគម្លាតខុសគ្នាខ្លាំង រវាងការផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្ម និងតម្រូវការទីផ្សារការងារ។
អ្នកវិភាគលើវិស័យអប់រំ បានលើកឡើងថា រៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រទេសកម្ពុជា បានចំណាយទឹកប្រាក់ជាង ២០០លានដុល្លារអាមេរិក នៃថវិកាជាតិ ដើម្បីបណ្ដុះបណ្ដាល និងលើកស្ទួយវិស័យអប់រំ ប៉ុន្តែការចំណាយទឹកប្រាក់នៅកំឡុងពេលនេះ បានធ្វើឲ្យគម្លាតខុសគ្នាខ្លាំងរវាងពលកម្មជំនាញ និងការទទួលបានការងារខុសជំនាញទៅវិញ ឬការផលិតកម្លាំងពលកម្មមានជំនាញតិចតួច។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំថ្មី បានប្រកាសកម្មវិធីកំណែទម្រង់របស់ខ្លួន ដោយចាប់ផ្ដើមពង្រឹងលើការប្រឡងបញ្ចប់ថ្នាក់ទី១២ ជាដើម ប៉ុន្តែយន្តការនៅពេលនេះ ហាក់ភ្លាមៗពេក ដែលសិស្សានុសិស្ស និងសាកលវិទ្យាល័យឯកជន ពិបាកនឹងទទួលយក។ កត្តានេះមានន័យថា ប្រសិនបើសិស្សប្រឡងជាប់តិច នឹងប៉ះពាល់ដល់ភាពរស់រានរបស់សាកលវិទ្យាល័យឯកជន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើមានការប្រឡងលើកទីពីរ នឹងប៉ះពាល់ដល់ថវិកាចំណាយរបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា។
នាយករងនៃសាកលវិទ្យាល័យន័រតុន លោក អ៊ុង វណ្ណធឿន មានប្រសាសន៍ថា ផលប៉ះពាល់ពីលទ្ធផលនៃសិស្សប្រឡងជាប់ថ្នាក់ទី១២ មានកម្រិតណានោះទេ យើងមិនទាន់ដឹងច្បាស់នៅឡើយ ប៉ុន្តែបើលទ្ធផលជាប់មានកម្រិតក្រោម ៥០% គឺអាចជាបន្ទុកធ្ងន់ធ្ងររបស់សាកលវិទ្យាល័យឯកជន។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកគាំទ្រចំពោះកម្មវិធីកំណែទម្រង់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ក្នុងការផលិតធនធានមនុស្សមួយប្រកបដោយគុណភាព ដែលជាតម្រូវការទីផ្សារចង់បាន ព្រោះកន្លងមក សិស្សដែលបន្តការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យ មានចំណេះដឹងទាបនៅឡើយ៖ «សំឡេង»។
តាមការគណនាដោយក្រុមអ្នកសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួន បានបង្ហាញថា ចំណូលបង់ថ្លៃសាលាប្រមាណ ២៤លានដុល្លារអាមេរិក នឹងបាត់បង់ក្នុងមួយឆ្នាំ ប្រសិនបើមានសិស្ស ២០% បានប្រឡងជាប់។ ក្រសួងអប់រំ វិញ នឹងត្រូវចំណាយថវិកាជាតិប្រមាណ ៤លានដុល្លារ ប្រសិនបើមានការប្រឡងលើកទីពីរ ដែលការចំណាយនេះលើសការចំណាយឆ្នាំមុនៗចំនួន ៤ដង។
ដោយឡែកការរកឃើញដដែលរបស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ ស៊ី.ឌី.អ.អាយ អះអាងថា ការលើកកម្ពស់ប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជា ត្រូវចាប់ផ្ដើមពង្រឹងគុណភាពគ្រូបង្រៀន។ បញ្ហានេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា លោក ហង់ ជួនណារ៉ុន ធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា ចាប់តាំងពីរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទីប្រាំបានបង្កើត ក្រសួងបានរៀបចំការប្រឡងជ្រើសរើសគ្រូបង្រៀនប្រកបដោយគុណភាព និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន ក៏មានគោលនយោបាយដំឡើងប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀន៖ «សំឡេង»។
ទោះបីជាមានការអះអាងបែបនេះ តែរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវថ្មីរបស់ ស៊ី.ឌី.អ.អាយ បានរកឃើញថា បញ្ហាកង្វះគ្រូបង្រៀនប្រកបដោយគុណភាព មានស្ទើរនៅគ្រប់កម្រិត ជាពិសេសការអប់រំនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន ជាឧបសគ្គចម្បងនាំឲ្យមានគម្លាតពលកម្មជំនាញកាន់តែធំនាពេលអនាគត។
កង្វះគ្រូបង្រៀនដែលខ្លាំង នឹងនាំឲ្យប្រព័ន្ធអប់រំទន់ខ្សោយ។ កត្តានេះមានន័យថា សិស្សដែលទទួលបានចំណេះដឹងទាប ដោយសារគ្រូបង្រៀនមិនកើត។ ហើយសិស្សមួយចំនួនដែលចេញពីសាលាដោយគ្មានគុណភាព នឹងក្លាយជាគ្រូបង្រៀនសិស្សដែលគ្មានគុណភាពនៅពេលអនាគត។ ហើយមួយចំនួនទៀត នឹងបន្តនៅថ្នាក់ឧត្ដមសិក្សា ដែលបង្កើតឲ្យមានប្រព័ន្ធការអប់រំទន់ខ្សោយ មិនឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារការងារចង់បាន។
ការស្រាវជ្រាវចុងក្រោយរបស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) បានបង្ហាញថា សហគ្រាស ៧៣% បានអះអាងថា សិស្សដែលបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យមានជំនាញមិនត្រូវនឹងទីផ្សារចង់បាន។ ដោយឡែកសហគ្រាសបរទេសចំនួន ២២% អះអាងថា ឧបសគ្គសំខាន់បំផុតរបស់គេក្នុងការរកស៊ីនៅប្រទេសកម្ពុជា គឺភាពខ្វះខាតពលកម្មជំនាញធ្ងន់ធ្ងរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។