បញ្ហាគ្រឿងញៀន ចោរកម្ម ល្បែងស៊ីសង និងការរំលោភបំពានផ្លូវភេទ បានក្លាយជារឿងដ៏ស្មុគស្មាញគ្រប់ទីកន្លែង និងកំពុងបង្កជាក្តីព្រួយបារម្ភដល់មជ្ឈដ្ឋាននានា បើទោះបីជាមានគោលនយោបាយភូមិ-ឃុំមានសុវត្ថិភាពក្តី។ សង្គមស៊ីវិល និងប្រជាពលរដ្ឋ អំពាវនាវរដ្ឋាភិបាលឲ្យយកចិត្តទុកដាក់អនុវត្តគោលនយោបាយនេះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងឆ្នាំថ្មី។
គោលនយោបាយភូមិ-ឃុំមានសុវត្ថិភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវបានមជ្ឈដ្ឋានទូទៅរិះគន់ថា មានតែនៅលើបបូរមាត់ និងនៅលើក្រដាស ពោលគឺការអនុវត្តមិនមានប្រសិទ្ធភាពឡើយនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។ នោះជាការបង្ក្រាប និងបង្ការទប់ស្កាត់ចោរកម្ម គ្រឿងញៀន ក្មេងទំនើង ការជួញដូរមនុស្ស ជួញដូរផ្លូវភេទ និងល្បែងស៊ីសង ជាដើម។
របាយការណ៍របស់អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀន បង្ហាញថា អ្នកប្រើបំពានគ្រឿងញៀននៅឆ្នាំ២០១៥ មានប្រមាណ ១ម៉ឺន ៦ពាន់នាក់។ តួលេខនេះមានការកើនឡើង បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០១៤ ដែលមានចំនួនប្រមាណ ១ម៉ឺន ១ពាន់នាក់នៅទូទាំងប្រទេស។ ការចរាចរគ្រឿងញៀនសព្វថ្ងៃនេះ កើតមានសឹងគ្រប់ទីកន្លែង ទាំងទីប្រជុំជន និងតាមជនបទគ្រប់ច្រកល្ហក ដោយអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងនោះ ភាគច្រើនជាយុវជនមានអាយុចាប់ពី ១៨ឆ្នាំដល់ ៣៥ឆ្នាំ ដែលមានមុខរបរមិនពិតប្រាកដ និងខ្លះទៀតជាសិស្សនិស្សិត។
ប្រធានសមាគមសង្គ្រោះជនរងគ្រោះដោយគ្រឿងញៀនកម្ពុជា លោក មាស សុវណ្ណ ចាត់ទុកថា នេះជាសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរមួយគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ ដែលទាមទារឲ្យអាជ្ញាធរគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ បន្តចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ និងដោះស្រាយ។ លោកឲ្យដឹងដែរថា កន្លងមក អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានហាក់ដូចជាមានភាពឆកល្វែងក្នុងការទទួលខុសត្រូវរុករកអ្នកប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន និងការអនុវត្តច្បាប់៖ «ប្រសិនបើថ្នាក់ជាតិចុះអប់រំ និងទប់ស្កាត់គ្រឿងញៀនគ្រប់កន្លែងដូចអ៊ីចឹងទៀត ដូចជាអាជ្ញាធរជាតិចុះដល់ខេត្ត ហើយខេត្តចុះដល់ស្រុកនោះ ខ្ញុំគិតបញ្ហាគ្រឿងញៀននឹងកាត់បន្ថយបានច្រើន»។
អគ្គលេខាធិការអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀន លោកឧត្តមសេនីយ៍ឯក មាស វិរិទ្ធិ បញ្ជាក់ថា ក្នុងឆ្នាំថ្មីនេះ អាជ្ញាធរនឹងបង្កើនការអប់រំផ្សព្វផ្សាយ និងរៀបចំយន្តការចុះទៅតំបន់ដែលមិនទាន់រៀបរយ និងតំបន់ដែលប្រឈមការជួញដូរ និងការប្រើប្រាស់។ ទន្ទឹមគ្នានេះ បង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ព្យាបាល និងស្ដារនីតិសម្បទា ព្រមទាំងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ៖ «ជាមួយគ្នានោះ យើងក៏ត្រៀមបណ្តុះបណ្តាលមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ដែលគាត់ធ្វើការនៅមូលដ្ឋាន ឲ្យគាត់ចេះស៊ើបអង្កេត និងបង្ក្រាបគ្រឿងញៀនដោយខ្លួនឯង។ ទន្ទឹមគ្នានេះ យើងក៏មានវិធីលើកទឹកចិត្តចំពោះអ្នកដែលសកម្ម និងចូលរួមបង្ក្រាប និងទប់ស្កាត់គ្រឿងញៀន»។
ដោយឡែកករណីឆក់ប្លន់ប្រដាប់អាវុធ បានកើតឡើងយ៉ាងកក្រើកស្ទើររាល់ថ្ងៃ។ បទល្មើសក្នុងឆ្នាំ២០១៥ នេះ ត្រូវបានអគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ លោក ម៉ក់ ជីតូ បង្ហាញថា ករណីប្លន់មានចំនួន ២៥០ករណី ឆក់ ៩ករណី និងលួចមានចំនួនជាង ១ពាន់ករណី (១.០៣៨ករណី)។
ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស លើកឡើងថា ករណីឆក់ប្លន់ គឺកើតឡើងដោយសារកត្តាធំៗបី គឺការជួញដូរគ្រឿងញៀន ភាពមិនប្រក្រតីនៃការដោះលែងទណ្ឌិត និងការរីករាលដាលនៃល្បែងស៊ីសង។ ថ្វីត្បិតតែល្បែងស៊ីសងមានបៀ អាប៉ោង ចាក់កន្ទុយលេខ និងឆ្នោតកោសវៀតណាម ជាមេរោគបង្កឲ្យមានបទល្មើសផ្សេងៗ និងអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារក្តី ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរហាក់ពុំសូវមើលឃើញឡើយ និងចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ឡើយ។
ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់រស់នៅឃុំព្រៃស្រឡិត ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង លើកឡើងថា នៅភូមិ-ឃុំរបស់គាត់មានទាំងល្បែង មានទាំងការជួញដូរ និងប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានវិញយកច្បាប់បោះចោលក្នុងធុងសំរាម មិនខ្វាយខ្វល់ចាត់វិធានការ ដោយរវល់តែប្រមូលលុយដាក់ហោប៉ៅផ្ទាល់ខ្លួន។ លោកស្នើឲ្យអាជ្ញាធរ មានវិធានការលុបបំបាត់រាល់អំពើអវិជ្ជមានទាំងនេះក្នុងឆ្នាំថ្មី៖ «មេប៉ុស្តិ៍អី បានបីទៅបួនម៉ឺនទៅបាត់ទៅ ចង់លេងល្បែងម៉េចលែងទៅ។ ហើយប្ដីប្រពន្ធឈ្លោះគ្នារាល់ថ្ងៃ»។
ឆ្លើយតបនឹងការព្រួយបារម្ភនានាទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាពសង្គមនេះ កន្លងមកគេឯងតែងតែឮពីអាជ្ញាធរថ្នាក់ជាតិ ថាខ្លួនកំពុងមានវិធានការជាក់លាក់ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបង្ការ។
និយាយពីរបាយការណ៍នៃការជួញដូរមនុស្ស និងផ្លូវភេទ ដែលសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា អាដហុក (ADHOC) ទទួលបានពីគ្រួសារជនរងគ្រោះវិញម្តង។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ករណីជួញដូរកម្លាំងពលកម្មទៅក្រៅប្រទេសមានចំនួន ២២៩ករណី មានជនរងគ្រោះជាង ៥០០នាក់។ ថ្វីត្បិតតែតួលេខថយចុះ ប៉ុន្តែចំនួនជនរងគ្រោះបានកើនឡើង។ ចំណែកការជួញដូរផ្លូវភេទមាន ៥ករណី។
ប្រធានផ្នែកស្ត្រី និងកុមារ និងការដោះស្រាយទំនាស់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការរបស់សមាគមអាដហុក អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា ពន្យល់ថា បទល្មើសទាំងនេះផ្ដើមចេញពីកត្តាក្រីក្រ បាត់បង់ដីធ្លីក្រោមការអភិវឌ្ឍរបស់រដ្ឋាភិបាល។ បញ្ហាទាំងនេះ បណ្ដាលឲ្យពួកគាត់ងាយចាញ់បោកការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតតាមវិទ្យុ ស្ដីពីការជ្រើសរើសពលករទៅបម្រើការងារដោយមិនមានការត្រួតពិនិត្យពីក្រសួងព័ត៌មាន និងក្រសួងការងារ៖ «បញ្ហាមួយទៀត ទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជា មិនមានតុល្យភាពជាមួយចំនួនពលរដ្ឋខ្មែរដែលពេញកម្លាំងធ្វើការ ហើយប្រាក់បៀវត្សក៏នៅទាបជាងបណ្ដាប្រទេសជិតខាងបើប្រៀបធៀបទៅ»។
ចំពោះករណីរំលោភសេពសន្ថវៈលើស្ត្រី និងកុមារ ដែលមានទាំងករណីរំលោភសម្លាប់ផងនោះ ក៏នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់សង្គមកម្ពុជា។ សមាគមអាដហុក រកឃើញថា ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ បទល្មើសរំលោភសេពសន្ថវៈមានចំនួន ២២៥ករណី កើនឡើងជាងឆ្នាំ២០១៤ ដែលមានចំនួន ២០១ករណី។ ការកើនឡើងបទល្មើសរំលោភនេះ អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា អះអាងថា ដោយសារការសម្រុះសម្រួលក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ និងការកើនឡើងនូវរូបភាព និងវីដេអូអាសអាភាស៖ «រឿងរំលោភ គឺជារឿងព្រហ្មទណ្ឌដែលមិនអាចធ្វើការសម្រុះសម្រួលបានទេ រឿងសំណងជារឿងសំណង ប៉ុន្តែនៅតែជាប់បណ្ដឹងអាជ្ញា។ ជាក់ស្តែង អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននៅតែធ្វើការសម្រុះសម្រួលរឿងរំលោភដដែល»។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះដែរ អង្គការលីកាដូ (LICADHO) រកឃើញថា មានសំណុំរឿងជិត ៨០០ករណី (៧៦២ករណី) គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០១២ ដល់ឆ្នាំ២០១៤ ក្នុងនោះការរំលោភសេពសន្ថវៈចំពោះស្ត្រី និងកុមារដែលមានអាយុក្រោម ១៨ឆ្នាំ គឺទទួលបានការជំនុំជម្រះដ៏តិចតួច ខណៈសំណុំរឿងជាច្រើនត្រូវបានបិទបញ្ចប់មុនសវនាការចាប់ផ្ដើម ឬដោះស្រាយក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ។
ការបណ្តោយឲ្យអ្នកប្រព្រឹត្តិបទល្មើសរួចខ្លួនពីការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវតុលាការ និងបញ្ហាអំពើពុករលួយ គឺជាការបង្កើតអំពើអយុត្តិធម៌ក្នុងអំពើអយុត្តិធម៌មួយទៀត ដែលនឹងបង្កើតឲ្យសង្គមមួយមានអំពើអយុត្តិធម៌ទ្វេដង ហើយអំពើអនាធិបតេយ្យ អំពើហិង្សា និងចោរកម្ម នឹងកើនឡើងបន្ថែមទៀត ជាពិសេសនឹងធ្វើឲ្យបរាជ័យលើការអនុវត្តគោលនយោបាយភូមិ-ឃុំមានសុវត្ថិភាព ដែលជាគោលនយោបាយមួយការពារសុខសុវត្ថិភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋ។
ក្នុងឆ្នាំថ្មី២០១៦ នេះ ដើម្បីឲ្យការអនុវត្តគោលនយោបាយភូមិ-ឃុំមានសុវត្ថិភាពបានជោគជ័យ និងផ្តល់សុខដុមរមនាដល់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ទិសទីនោះ នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា លោក សន ជ័យ អំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធររឹតបន្តឹងច្បាប់ស្ដីពីការបង្ក្រាបល្បែងស៊ីសង និងរឹតបន្តឹងច្បាប់ប្រឆាំងការជួញដូរ និងប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន ព្រមទាំងអប់រំផ្សព្វផ្សាយបញ្ហាពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗឲ្យពលរដ្ឋយល់ដឹង។ ទន្ទឹមគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលគួរតែប្រើយន្តការលើកទឹកចិត្តដល់មន្ត្រីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានដែលខិតខំបំពេញការងារ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។