ទាំងសង្គមស៊ីវិល និងកម្លាំងសមត្ថកិច្ចជំនាញធ្វើការលើវិស័យពង្រឹងសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ បានកត់សម្គាល់ឃើញថា ចាប់តាំងពីច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មីចូលជាធរមានកាលពីដើមឆ្នាំ២០១៦ អ្នកបើកបរយានយន្តបានអនុវត្តល្អជាវិជ្ជមាន។ អ្វីដែលគេកត់សម្គាល់នោះ គឺការពាក់មួកសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកបើកបរ និងអ្នករួមដំណើរមានចំនួនកើនឡើង។
ទោះបីជាមានការអនុវត្តច្បាប់ដើម្បីបញ្ចៀស និងកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក្ដី មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើការលើវិស័យនេះនៅតែយល់ថា រដ្ឋាភិបាលនៅមិនទាន់មានការផ្សព្វផ្សាយអប់រំជូនប្រជាពលរដ្ឋឲ្យយល់ដឹងពីច្បាប់នេះបានទូលំទូលាយនៅឡើយ និងទាមទារឲ្យបន្តពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់កុំឲ្យធ្លាក់ដៃ។
« សំឡេងចរាចរណ៍លើដងផ្លូវ »
នេះជាការដាក់គោលដៅរឹតបន្តឹងចរាចរណ៍លើកំណាត់ផ្លូវវ៉េងស្រេង ក្នុងសង្កាត់ស្ទឹងមានជ័យ ខណ្ឌមានជ័យ។
សមត្ថកិច្ចប្រចាំការពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍នៅលើដងផ្លូវ ហាក់ឈឺក្បាលចំពោះអ្នកបើកបរមិនបានពាក់មួកសុវត្ថិភាព និងអ្នកខ្លះពាក់មិនបានត្រឹមត្រូវ។
អធិការរងនគរបាលចរាចរណ៍ផ្លូវគោកខណ្ឌមានជ័យ លោក ណិប វិបូ ប្រចាំការនៅគោលដៅនេះមានប្រសាសន៍ថា ការរឹតបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់នៅលើដងផ្លូវនេះ គឺកម្លាំងសមត្ថកិច្ចបានអប់រំដល់ប្រជាពលរដ្ឋឲ្យយល់ដឹងពីច្បាប់បន្ថែមទៀត ដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងការពង្រឹងច្បាប់នេះ លោកថា ចំពោះការផាកពិន័យអ្នកជិះម៉ូតូដែលល្មើសច្បាប់ ក៏ករណីខ្លះក៏មានការលើកលែងដែរ៖ « ការអនុគ្រោះនេះមិនមែនច្បាប់ឲ្យអនុគ្រោះទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលយើងឃើញជាក់ស្ដែង មនុស្សមានផ្ទៃពោះ មនុស្សចាស់ជរាដែលគាត់ពាក់មួកអត់កើត គាត់លើសឈាម ឬមួយក៏អ្នកបីកូនទទឹងនៅតូចនៅឡើយ។ នេះជាមនុស្សធម៌ ជាសីលធម៌ អ៊ីចឹងប៉ូលិសខុសត្រង់ហ្នឹងចំពោះច្បាប់មែន ប៉ុន្តែបើសិនជាយើងឃាត់គាត់ មានកំណើនច្រើន មានកូនខ្ចី គាត់ក្ដៅ កូនគាត់ អាចឈឺ ហើយគាត់ចាស់ គាត់លើសឈាម គាត់ប្រញាប់ទៅពេទ្យបើកថ្នាំ បើទុកគាត់អ៊ីចឹង គាត់ដួលគ្រោះថ្នាក់ អ៊ីចឹងវាជាផលលំបាកមួយសម្រាប់សមត្ថកិច្ចទៀត »។
របាយការណ៍ពីនាយកដ្ឋាននគរបាលចរាចរណ៍ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈនៃអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១៤ មិថុនា ថា ត្រីមាសទី១ គិតចាប់ពីដើមខែមករា មកដល់ពាក់កណ្ដាលខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ នេះ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មានចំនួន ២.២៧៨ករណី មានអ្នកស្លាប់ ១.១០៨នាក់ និងអ្នករបួស ៣.៨៥៨នាក់។ ក្នុងចំណោមអ្នកគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាង ២ពាន់ករណី មានអ្នកមិនពាក់មួកសុវត្ថិភាព ១.៥៤៤នាក់ ប៉ុន្តែចំនួនអ្នកមិនពាក់មួកសុវត្ថិភាពនេះ មានការធ្លាក់ចុះជិត ៦០០នាក់ បើប្រៀបធៀបនឹងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០១៥។
ឆ្លើយតបបញ្ហានេះ អនុប្រធាននាយកដ្ឋាននគរបាលចរាចរណ៍ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈនៃអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទី ឡុង មានប្រសាសន៍ថា ចំនួនអ្នករួមដំណើរពាក់មួកសុវត្ថិភាពមានការកើនឡើង អាចទៅដល់ជាង ៣០% នៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ លោកថា កម្លាំងជំនាញនឹងបន្តពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់តទៅទៀត ស្របពេលដែលពលរដ្ឋកំពុងចូលរួមអនុវត្តច្បាប់៖ «បាទ ! ពិតប្រាកដណាស់ហើយ រាជរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ បានខិតខំ ពង្រឹង ហើយបន្ថែមគោលដៅត្រួតពិនិត្យបន្ថែមទៀត ដែលជាគោលដៅចាស់លើកមុននោះ មួយព្រឹកអាចមានពីរគោលដៅ ឬបីគោលដៅ ដើម្បីពង្រីកបន្ថែមការ អនុវត្តច្បាប់។ ជាទិសដៅ យើងរឹត បន្តឹងទាំងអស់ មិនមែន តែមួកហ្នឹងទេ គឺថារាល់ទាំងឯកសាររាល់ទាំងលក្ខណៈបច្ចេកទេសយាន រាល់ការដាក់សំពីងសំពោង ជាពិសេសល្បឿនហើយនិងស្រវឹងនេះ សិទ្ធិអាទិភាពនេះ និយាយឲ្យ ចំយើង អនុវត្ត ទាំងអស់»។
ទោះបីជាយ៉ាងណា នាយកវិទ្យាស្ថានសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ លោក អ៊ា ចរិយា បានវាយតម្លៃប្រហាក់ប្រហែលនឹងលោក ទី ឡុង ដែរ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលជាក្ដីកង្វល់នោះ គឺក្នុងចំណោមអ្នកគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ លោកសង្កេតឃើញថា ជាង ៨០% មិនបានពាក់មួកសុវត្ថិភាពនោះទេ។ បញ្ហានេះអាចពាក់ព័ន្ធទៅដល់យុទ្ធនាការត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍ ដែលអនុវត្តច្បាប់តាមតែរដូវកាល៖ «មានន័យថាភាពខ្វះចន្លោះនេះដែលធ្វើឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវ គាត់នៅតែពុំខ្លាចរអាពីការផាកពិន័យ ហើយនិងពិនិត្យខុសច្បាប់»។
លោក អ៊ា ចរិយា ស្នើឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ពិសេសក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ពិចារណាចំពោះនីតិវិធីបែងចែកភាគផល ឬអត្ថប្រយោជន៍ពីប្រាក់ផាកពិន័យ ដើម្បីឲ្យមន្ត្រីអនុវត្តន៍ច្បាប់ផ្ទាល់ ទទួលបានការលើកទឹកចិត្ត។
ពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់ឃើញថា ពួកគាត់នៅមិនទាន់យល់ច្បាស់ពីច្បាប់នេះនៅឡើយ។ រីឯក្ដីបារម្ភរបស់ពួកគាត់មួយទៀតនោះ គឺការផាកពិន័យមិនមានតម្លាភាព។ ពួកគេខ្លាចរអាសមត្ថកិច្ចដែលផាកពិន័យច្រើន និងតម្រូវឲ្យខ្លួនឯងពាក់មួកសុវត្ថិភាព ដើម្បីការពារអាយុជីវិតផង និងគោរពច្បាប់ផង៖ « ពាក់ ( មួកសុវត្ថិភាព ) រហូតខ្លាចអស់លុយដែរ។ ពីមុនពាក់ដែរ តែពេលខ្លះអត់។ ខ្ញុំគិតថា ច្បាប់នេះល្អជួយឲ្យប្រជាពលរដ្ឋពាក់មួកច្រើន។ ខ្ញុំចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់ការអប់រំថែមទៀត។ ច្បាប់ចរាចរណ៍ ចេញថ្មីនេះ គេឲ្យយើងពាក់មួក ម៉ូតូមួយដឹកបានតែពីរនាក់។ តៃកុងហើយនិងអ្នកជិះមួយ លើកលែង តែកូនក្មេងតូច។ ខ្ញុំមានមួកពីរ មានភ្ញៀវមកជិះអ៊ីចឹង ខ្ញុំពាក់របស់ខ្ញុំមួយ ខ្ញុំហុចមួក មួយឲ្យ គាត់ ដើម្បីជៀសវាងកុំឲ្យប៉ូលិសផាក។ ចង់ឲ្យប៉ូលិសធ្វើចរាចរណ៍ផាកពិន័យម៉ូតូឲ្យ មានតម្លាភាព ឲ្យយុត្តិធម៌ល្អ ដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋគាត់មានជំនឿចិត្តថាគាត់ធ្វើបានល្អ »។
គោលការណ៍ដំឡើងទឹកប្រាក់ផាកពិន័យ និងការដាក់ទោសទណ្ឌដែលមានចែងក្នុងច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មី បង្កើតឡើងក្នុងគោលដៅរឹតបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់។
នៅពេលថ្ងៃ សមត្ថកិច្ចតម្រូវឲ្យអ្នកត្រូវជិះម៉ូតូល្មើសច្បាប់ចរាចរណ៍ ទៅបង់ប្រាក់ផាកពិន័យនៅសាលាខណ្ឌនីមួយៗ។
ផ្ទុយទៅវិញ ចំពោះការដាក់គោលដៅត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនៅពេលយប់ ការផាកពិន័យយានយន្តដែលជិះល្មើសច្បាប់ ដូចជាម៉ូតូគ្មានកញ្ចក់ អ្នកបើកម៉ូតូមិនពាក់មួកសុវត្ថិភាព នគរបាលចរាចរណ៍តម្រូវឲ្យពួកគេបង់ប្រាក់ផាកពិន័យនៅនឹងកន្លែង។ រីឯការដាក់គោលដៅនៅពេលយប់ ដើម្បីពិនិត្យជាតិអាល់កុលអ្នកបើកបរជាចម្បង។
« សំឡេងប៉ូលិសវាស់ជាតិអាល់កុល »
ចំពោះអ្នកបើកយានយន្តពេលខ្លួនស្រវឹង សមត្ថកិច្ចចាត់វិធានការផ្សេងពីអ្នកបើកបរម៉ូតូគ្មានកញ្ចក់ និងអ្នកបើកម៉ូតូគ្មានពាក់មួកសុវត្ថិភាព។
« សំឡេងសមត្ថកិច្ច វាយ ខ្នោះ »
នាយកប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា នៃអង្គការមូលនិធិបង្ការរបួសអាស៊ី លោក គឹម បញ្ញា បានផ្ដល់អនុសាសន៍ថា គួរមានការរឹតបន្តឹងពីសិស្សានុសិស្សទៅ ដោយកំណត់ការពាក់មួកសុវត្ថិភាពជាបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងសាលារៀន ស្ថាប័ននានាគួរគិតអំពីការដាក់បញ្ចូលការពាក់មួកសុវត្ថិភាព និងវិធានចរាចរណ៍ផ្សេងទៀតនោះ ទៅជាបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់អង្គភាពខ្លួនឯង ដូចដែលមានស្នងការនគរបាលខេត្តខ្លះបានអនុវត្តដូច្នេះ ជាគំរូដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ស្របពេលដែលមន្ត្រីជំនាញត្រូវបន្តពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់៖ «មិនត្រឹមប្រទេសយើងទេ ប្រទេសណាក៏ដោយដូចថាគាត់ធ្វេសប្រហែស គាត់មិនយកចិត្តទុកដាក់ អ៊ីចឹងតោងតែសមត្ថកិច្ចរបស់យើងលោកជួយក្រើនរំឭកគាត់ តាមរយៈការអប់រំផ្សព្វផ្សាយ ហើយសំខាន់ហ្នឹង គឺវិធានការការអនុវត្តច្បាប់ចំពោះអ្នកដែលគាត់នៅតែមិនយល់មិនព្រមចូលរួមជាបន្តបន្ទាប់ហ្នឹង»។
ជុំវិញការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍នេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានប្រកាសនៅមុនថ្ងៃចូលជាធរមាននៃច្បាប់ចរាចរណ៍ថ្មីថា ច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មីដែលនឹងត្រូវអនុវត្តជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៦ មិនមែនជាច្បាប់ដែលគាបសង្កត់ប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ តែគឺជាច្បាប់មួយជួយការពារអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋទៅវិញ៖ « តឹងរ៉ឹងនេះមិនមែនតឹងរ៉ឹងធ្វើការគាបសង្កត់ប្រជាពលរដ្ឋទេ តឹងរ៉ឹងដើម្បីការពារជីវិតប្រជាពលរដ្ឋ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ប្រជាពលរដ្ឋនឹងទទួលបាននូវផលប្រយោជន៍ »។
ការសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយក្រុមគ្រូពេទ្យនៅមន្ទីរពេទ្យព្រះកុសុមៈ កាលពីខែមេសា បានរកឃើញថា នៅឆ្នាំ២០១៦ អ្នករងរបួសក្នុងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានពាក់មួកសុវត្ថិភាពចំនួន ២៤% ដែលចំនួននេះកើនឡើងជិត ២ដងបើធៀបរយៈពេលដូចគ្នានៅឆ្នាំ២០១៥ ដែលមានតែ ១៣%។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ករណីរបួសក្បាលមានចំនួន ៣៥៥ករណី បើធៀបរយៈពេលដូចគ្នាឆ្នាំ២០១៦ មានចំនួនតែ ១៣២ករណី។ ក្រុមគ្រូពេទ្យនោះបានសន្និដ្ឋានថា បើសិនជាមួកសុវត្ថិភាពគ្មានស្តង់ដារត្រឹមត្រូវទេ មិនអាចការពារក្បាលអ្នកបើកបរបានឡើយ។
អនុក្រឹត្យស្ដីពីការផាកពិន័យអន្តរកាល ក៏បានកំណត់ពាក់ព័ន្ធទៅដល់ការពាក់មួកសុវត្ថិភាពដែរ។ ក្នុងអនុក្រឹត្យ បានតម្រូវឲ្យអ្នកធ្វើដំណើរតាមម៉ូតូ ត្រូវប្រើប្រាស់មួកសុវត្ថិភាពឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ហើយមួកនោះត្រូវឲ្យមានស្តង់ដារជាតិ។
អ្នកជំនាញបានពន្យល់ថា មួកសុវត្ថិភាពស្តង់ដារនោះ គឺជាមួកក្រាស់មាំ ឆ្លងកាត់មជ្ឈមណ្ឌលធ្វើតេស្ដ។ រីឯការពាក់មួកសុវត្ថិភាពឲ្យបានត្រឹមត្រូវនោះ គឺការកិបឲ្យបានតឹងណែនល្អ ហើយពាក់មួកឲ្យស្របនឹងទំហំក្បាល៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។