ស្រូវ មិនត្រឹមតែអាចធានាការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងនៅកម្ពុជា ប៉ុណ្ណោះទេ ស្រូវក៏ជាប្រភពចំណូល និងជាក្បាលម៉ាស៊ីនជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិដ៏សំខាន់ផងដែរ។ ដោយមើលឃើញពីសារប្រយោជន៍របស់ដំណាំស្រូវ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយស្ដីពី “ការជំរុញផលិតកម្មស្រូវ និងការនាំចេញអង្ករ” កាលពីឆ្នាំ២០១០ ក្នុងគោលបំណងជំរុញផលិតកម្មស្រូវឲ្យក្លាយជាអង្ករ ឬហៅថា “មាសស” នៅក្នុងទីផ្សារពិភពលោក។
តើការនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា ឆ្នាំ២០១៥ មានស្ថានភាពដូចម្ដេចខ្លះ? តើទិសដៅជំរុញការនាំចេញអង្ករនៅឆ្នាំ២០១៦ មានអ្វីខ្លះ?
គោលនយោបាយជំរុញផលិតកម្មស្រូវ និងការនាំអង្ករចេញកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០១០ កំណត់ថា ផលិតស្រូវលើសប្រមាណជាង ៤លានតោន និងនាំចេញអង្ករជាផ្លូវការយ៉ាងតិច ១លានតោននៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។
ករណីនេះ រដ្ឋាភិបាលបានរៀបចំវិធានការគោលនយោបាយសំខាន់ៗតាមដំណាក់កាល រួមមាន វិធានការពាក់ព័ន្ធនឹងការជំរុញផលិតកម្មស្រូវ ការប្រមូលទិញ និងកែច្នៃស្រូវ ការរៀបចំប្រព័ន្ធសម្រួលការនាំចេញ និងវិធានការស្វែងរកទីផ្សារ ជាដើម។
តើស្ថានភាពនៃការនាំចេញអង្ករឆ្នាំ២០១៥ សម្រេចបានអ្វីខ្លះ?
របាយការណ៍សរុបលទ្ធផលរបស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ស្ដីពីស្ថានភាពនៃការនាំចេញអង្ករកម្ពុជា បង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេល ១១ខែដើមឆ្នាំ២០១៥ អង្ករកម្ពុជា នាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិបានចំនួនជិត ៥០ម៉ឺនតោន (៤៥៨.៩១៧តោន) កើនឡើង ៣៦ភាគរយ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ដែលមានត្រឹមតែជាង ៣០ម៉ឺនតោន (៣៣៤.៩២៥តោន)។
របាយការណ៍ដដែលឲ្យដឹងថា ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ អង្ករគ្រប់ប្រភេទមានបរិមាណនាំមុខគេ ដែលមានកំណើនកើនឡើងរហូតដល់ជិត ២០ម៉ឺនតោន (១៨៦.៩០៦តោន) ក្នុងនោះ ប្រភេទអង្ករកម្ពុជា ដែលនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ ឈរលំដាប់លេខ១ មានប្រភេទអង្ករផ្កាម្លិះ និងអង្ករផ្ការំដួល។ របាយការណ៍នេះ បង្ហាញទៀតថា អង្ករកម្ពុជា បាននាំចេញទៅ ៥៨ប្រទេស ដែលមានក្រុមហ៊ុនប្រហែល៧៥ ចូលរួម ក្នុងនោះ ប្រទេសចិន (China) ឈរលំដាប់ទី១ នាំចេញបានជិត ៩ម៉ឺនតោន (៨៣.៥៧៧តោន) ប្រទេសបារាំង (France) ឈរលំដាប់ទី២ នាំចេញបានជិត ៦ម៉ឺនតោន (៥៧.៧៤៥តោន) ប្រទេសប៉ូឡូញ (Poland) ឈរលំដាប់លេខ៣ នាំចេញបានជាង ៤ម៉ឺនតោន (៤៦.១២៥តោន) ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (Malaysia) ឈរលំដាប់ទី៤ បានជិត ៤ម៉ឺនតោន (៣៩.៦៧៣តោន) ប្រទេសហូល្លង់ដ៍ (Netherlands) ឈរលំដាប់ទី៥ នាំចេញបានជិត ៣ម៉ឺនតោន (២៨.០៩៧តោន) ប្រទេសអ៊ីតាលី (Italy) ឈរលំដាប់ទី៦ បានជិត ២ម៉ឺនតោន (១៩.៧០២តោន) ប្រទេសប៊ែលហ្ស៊ីក (Belgium) ឈរលំដាប់ទី៧ បានជាង ១ម៉ឺនតោន (១៦.៦៣៨តោន) សាធារណរដ្ឋឆេក (Czech Pepublic) ឈរលំដាប់ទី៨ បានជាង ១ម៉ឺនតោន (១៥.៩៥៣តោន) ប្រទេសអង់គ្លេស ឈរលំដាប់ទី៩ បានជាង ១ម៉ឺនតោន (១៦.៧៦២តោន) និងប្រទេសអេស្ប៉ាញ (Spain) ឈរលំដាប់ទី១០ នាំចេញបានជាង ៩ពាន់តោន (៩.៦២២តោន)។ ក្រៅពីនេះ នាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារសហគមន៍អឺរ៉ុប ២៦ប្រទេស នាំចេញបានជាង ២០ម៉ឺនតោន (២៦៥.៨៤៣តោន)។
របាយការណ៍នេះក៏បញ្ជាក់ដែរថា សន្ទុះនៃការនាំចេញអង្ករក្នុងរយៈពេល ១១ខែដើមឆ្នាំ២០១៥ នេះ គឺអនុវត្តបាន ៤៥,៧% នៃផែនការដែលអាចសន្និដ្ឋានថា នៅដំណាច់ឆ្នាំ២០១៥ នេះ បរិមាណនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា គឺបានអនុវត្តក្នុងរង្វង់ ៥០% នៃផែនការដែលបានដាក់ចុះនូវគោលនយោបាយស្ដីពីការជំរុញផលិតកម្មស្រូវ និងការនាំចេញអង្កររបស់រដ្ឋាភិបាល។ ចំពោះគោលដៅជំរុញផលិតកម្មស្រូវ រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា សម្រេចបានជោគជ័យ ដោយអាចផលិតស្រូវបាន ៥លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។
តើស្ថានភាពនៃការនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា ឆ្នាំ២០១៥ ប្រឈមនឹងបញ្ហាអ្វីខ្លះ?
ការនាំចេញអង្ករឲ្យបាន ១លានតោនក្នុងឆ្នាំ២០១៥ នេះ ត្រូវបានប្រមុខរដ្ឋាភិបាលអះអាងថា មិនសម្រេចបានជោគជ័យនោះឡើយ ដោយសារបរិមាណនាំចេញអង្ករទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិបានត្រឹមតែ ០,៥លានតោនប៉ុណ្ណោះ។
បញ្ហាប្រឈមក្នុងការនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបង្ហាញមូលហេតុចំនួនពីរ គឺកត្តាអត្តនោម័តិ និងកត្តាសត្យានុម័ត។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលលើកឡើងថា កត្តាអត្តនោម័តិ ដោយសារកម្ពុជា ធ្លាប់ជាប្រទេសខ្វះស្បៀង ជាប្រទេសនាំចូលស្បៀង ហើយកម្ពុជា មិនបានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់តម្រូវការនាំចេញអង្ករ។ ហេតុនេះ ធ្វើឲ្យវិនិយោគិនមិនបានមើលឃើញពីការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស នៃផលិតកម្មស្រូវអង្កររបស់កម្ពុជា។ ជាងនេះទៀត កម្ពុជា នៅខ្វះម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ដែលអាចនាំចេញបាន ព្រមទាំងខ្វះខាតថវិកាសម្រាប់ប្រមូលទិញស្រូវរបស់ប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ និងកត្តាទី២ ដែលជាសត្យានុម័ត រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា ដោយសារការប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រទេសជិតខាងដែលជាប្រទេសនាំចេញអង្ករ ដូចជាប្រទេសថៃ (Thailand) វៀតណាម (Vietnam) ឡាវ (Lao) និងមីយ៉ាន់ម៉ា (Myanmar) ជាដើម។
ថ្វីត្បិតប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានទទួលស្គាល់ និងលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងការនាំអង្ករចេញក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ក្តី ប៉ុន្តែត្រូវបានអ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា មើលឃើញថា ទោះជាកម្ពុជា មានគោលដៅចង់ក្លាយជាប្រទេសនាំចេញអង្ករដ៏ធំមួយ ហើយកម្ពុជា ជាប្រទេសដែលមានសក្ដានុពលខ្ពស់ក្នុងការផលិតអង្ករសម្រាប់នាំចេញ ក៏ប៉ុន្តែឧបសគ្គដ៏ធំមួយដែលធ្វើឲ្យអង្ករកម្ពុជា ពិបាកជ្រៀតចូលទៅក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិ គឺតម្លៃ ហើយអង្ករកម្ពុជា មានតម្លៃខ្ពស់ជាងគូប្រជែង គឺដោយសារតែថ្លៃដើមក្នុងការផលិតមានកម្រិតខ្ពស់។
ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សា និងអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មកម្ពុជា សេដាក (CEDAC) លោក យ៉ង សាំងកុមារ ធ្លាប់លើកឡើងដែរថា មានកត្តាជាច្រើនដែលប្រឈមដល់ការនាំអង្ករចេញនៅកម្ពុជា ឆ្នាំ២០១៥ ក្នុងនោះមានបញ្ហាថ្លៃដើមផលិត ថ្លៃដើមកែច្នៃ ថ្លៃដឹកជញ្ជូន កង្វះសេវានាំចេញអង្ករ សមត្ថភាពរបស់សហគមន៍កសិករនៅមានកម្រិត ទាំងការកែច្នៃក្នុងការស្តុកស្រូវតាមបច្ចេកទេស ឱកាសទទួលបានឥណទានពាណិជ្ជកម្មក្នុងការវិនិយោគលើវិស័យកសិកម្ម ភាពខ្វះខាតនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងតម្លៃទីផ្សារសម្រាប់ផលិតផលកសិកម្ម ក៏ជាមូលហេតុចម្បងដែលជំរុញឲ្យអង្ករកម្ពុជា ពិបាកនាំចេញដែរ។
ដោយឡែកសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា រកឃើញថា កង្វះរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ អគ្គិសនី និងការដឹកជញ្ជូនមានតម្លៃថ្លៃ និងខ្វះខាតឃ្លាំងស្តុកស្រូវអង្ករ ជាឧបសគ្គដែលរារាំងកម្ពុជា មិនអាចនាំចេញអង្ករបានតាមផែនការ។ ការធ្លាក់ចុះតម្លៃរបស់ទីផ្សារអន្តរជាតិ ក៏បានប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា ដែរ ខណៈតម្លៃស្រូវរបស់ប្រជាកសិករខ្មែរ បានធ្លាក់ចុះនៅចន្លោះពី ៩០០រៀលទៅ ១.០០០រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាមប៉ុណ្ណោះ។
ចំណែកឯក្រុមពាណិជ្ជករ និងដៃគូផ្សេងទៀត ក៏បានលើកឡើងថា បញ្ហាម៉ាកផលិតផល ការវេចខ្ចប់ និងការរចនាសម្បកកញ្ចប់មិនមានស្តង់ដារ ក៏ជាមូលហេតុសំខាន់ពិបាកឲ្យអង្ករកម្ពុជា ប្រកួតប្រជែងទីផ្សារអន្តរជាតិផងដែរ។
លើសពីនេះ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) ដែលចេញផ្សាយនៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៥ ឲ្យដឹងថា កម្ពុជា មានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ៧,៩ភាគរយនៃផ្ទៃដីកសិកម្មសរុបប្រមាណ ៤លានហិកតារ ដែលចំនួននេះតិចតួចជាងគេ បើប្រៀបធៀបនឹងប្រទេសជិតខាង។ របាយការណ៍អះអាងថា ចំនួននេះកំពុងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមដល់វិស័យកសិកម្ម។
តើទិសដៅជំរុញការនាំចេញអង្ករនៅឆ្នាំ២០១៦ មានអ្វីខ្លះ?
ដើម្បីឲ្យកម្ពុជា សម្រេចបំណងប្រាថ្នានាំអង្ករចេញ និងប្រែក្លាយកម្ពុជា ឲ្យទៅជាប្រទេសនាំអង្ករចេញដ៏សំខាន់មួយនៅលើពិភពលោក ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលបានចាត់ទុកវិស័យកសិកម្មជាវិស័យអាទិភាព និងជាមុខព្រួញដ៏សំខាន់ ដើម្បីចូលរួមកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជា។ រដ្ឋាភិបាល នឹងជំរុញការបន្តនាំចេញអង្ករដែលហៅថា មាសស ជារឿងសំខាន់។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលបានប្ដេជ្ញាដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយរយៈពេល ៥ឆ្នាំ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០២០ នៅតែបន្តការវិនិយោគលើវិស័យកសិកម្ម លើកកម្ពស់វិស័យផលិតកម្ម ការដឹកជញ្ជូន និងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងផែនការជាច្រើនទៀត៖ «រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែដោះស្រាយបញ្ហានេះឲ្យបានក្នុងរយៈពេលឆាប់ៗហ្នឹង មានន័យថា ត្រូវបញ្ជូនអ្នកបច្ចេកទេសដែលមានសមត្ថភាព មានគុណសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ ចុះបណ្តុះបណ្តាលប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវហ៊ានឲ្យប្រាក់ខែខ្ពស់»។
ទាក់ទងទៅនឹងរឿងស្រូវអង្ករនេះ សហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា សហការជាមួយសម្ព័ន្ធសមាគមសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមកម្ពុជា នឹងរៀបចំវេទិកាស្រូវអង្ករកម្ពុជា លើកទី៥ នៅដើមឆ្នាំ២០១៦ ខាងមុខ ដោយមានការចូលរួមពីបណ្ដាអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់មកពិភាក្សាគ្នាលើបញ្ហាស្រូវអង្ករនៅកម្ពុជា។ គេរំពឹងថា វេទិកានេះនឹងជួយធ្វើឲ្យអង្ករកម្ពុជា មានលទ្ធភាពប្រកួតប្រជែងបានក្នុងតម្លៃមួយសមរម្យ ក្នុងគុណភាពល្អ និងមានកិត្តិនាមក្នុងទីផ្សារពិភពលោក ដែលអាចហុចផលឲ្យកសិករខ្មែរទទួលបានប្រយោជន៍ច្រើនក្នុងមុខរបររបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ២០១៦។
ទន្ទឹមនឹងផែនការនេះ អ្នកជំនាញកសិកម្ម លោក យ៉ង សាំងកុមារ ជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ បញ្ជូនអ្នកបច្ចេកទេសកសិកម្ម ឬធនធានមនុស្សល្អៗទៅបណ្តុះបណ្តាលកសិករ គាំទ្រដល់សហគមន៍កសិករ ដើម្បីសំដៅបង្កើនប្រាក់ចំណូលនៅក្នុងអាជីពកសិកម្មនេះ។ លោកថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែចំណាយយ៉ាងច្រើនបំផុត ២០លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំនៃថវិកាជាតិសរុបឆ្នាំ២០១៦ លើអ្នកជំនាញប្រមាណ ៣.០០០នាក់។ លោកអះអាងថា វិធានការនេះនឹងជួយអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងធានានូវស្ថិរភាពសង្គម៖ «ខាងសហព័ន្ធស្រូវអង្ករ កំពុងរៀបចំផែនការសកម្មភាពមួយ ដែលផ្ដោតលើរយៈពេល ៥ឆ្នាំចាប់ពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០២០ សំដៅការនាំចេញ និងលើកស្ទួយវិស័យស្រូវអង្ករកម្ពុជា ឲ្យប្រសើរឡើង»។
ទន្ទឹមគ្នានេះ របាយការណ៍របស់វិទ្យាស្ថានបណ្តុះបណ្តាល និងស្រាវជ្រាវដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDRI) ស្ដីពីអាទិភាពគោលនយោបាយចក្ខុវិស័យកម្ពុជា បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្កើនសមត្ថភាពហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តរបស់កម្ពុជា ដើម្បីផលិត និងដឹកជញ្ជូនអង្ករឲ្យបានច្រើនគ្រប់គ្រាន់ ត្រូវកាត់បន្ថយតម្លៃថាមពលអគ្គិសនីតាមរយៈការបង្កើនការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលវារីអគ្គិសនី ដោយរក្សាបាននូវចីរភាពល្អផ្នែកបរិស្ថាន និងសង្គម ត្រូវពង្រឹងបណ្ដាញអគ្គិសនីនៅទូទាំងប្រទេស ដោយសម្រេចឲ្យបាននូវគោលដៅនៃការពង្រីកបណ្ដាញខ្សែកាបបញ្ជូនអគ្គិសនី កាត់បន្ថយតម្លៃអគ្គិសនី ពិសេសសម្រាប់រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ ដើម្បីឲ្យអ្នកផលិតមានសមត្ថភាពផលិតអង្ករដែលមានគុណភាពខ្ពស់។
របាយការណ៍ដដែលបញ្ជាក់ថា បើកម្ពុជា លុបបំបាត់ឧបសគ្គទាំងនេះបាន កម្ពុជា នឹងសម្រេចគោលដៅនាំចេញអង្ករចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។