វប្បធម៌លាបពណ៌គ្នាក្នុងបរិបទសង្គមមុនៗ និងពេលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវក្រុមបានយុវជនលើកយកមកពិភាក្សាយ៉ាងផុលផុស នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ ទី១៤ កញ្ញា នាសាកលវិទ្យាល័យហ្សាម៉ាន់ (Zaman) រាជធានីភ្នំពេញ។
វេទិកានេះមានការចូលរួមប្រមាណជាង៤រយនាក់ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ពីរដ្ឋាភិបាល អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនទៀតដែលរៀបចំដោយអង្គការកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ធនធានយុវជន (YRDP) ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឲ្យយុវជនបង្ហាញទស្សនៈ និងក្ដីបារម្ភជុំវិញប្រធានបទនេះព្រមទាំងផ្តល់ឱកាសចូលរួមផ្ដល់ជាដំណោះស្រាយ។
ក្រុមយុវជនវាគ្មិនកិត្តិយសនិងអ្នកចូលក្នុងវេទិកាយុវជន ស្ដីពីវប្បធម៌លាបពណ៌គ្នានៅកម្ពុជា យល់ថា វប្បធម៌លាបពណ៌គ្នានេះ គួរត្រូវបានបញ្ចប់ និង ចាត់ទុកបញ្ហានេះបានកប់ជ្រៅក្នុងសង្គម ព្រមទាំងផ្តល់នូវផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ដឹកនាំការអភិវឌ្ឍប្រទេសប្រកបដោយសុចរិតនោះ។
ក្រុមយុវជន ព្រះសង្ឃដែលនិមន្ត និងអញ្ជើញចូលរួមបានដាក់ជាសំណួរបង្ហាញទស្សនៈ និងសំដែងរឿងឈុតខ្លីជុំវិញប្រធានបទនេះ ដើម្បីឲ្យមន្ត្រីតំណាងរដ្ឋាភិបាល គឺលោក ផៃ ស៊ីផាន ជារដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យនៃទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីចូលរួមពិភាក្សា ព្រមទាំងផ្ដល់ដំណោះស្រាយ។
ក្រុមនិស្សិតមួយចំនួនបានលើកឡើងថា ការលាបពណ៌គ្នាធ្វើឲ្យបាត់បង់នូវភាពពិតហើយអ្វីដែលងាយមើលឃើញ គឺសុទ្ធតែជារឿងបោកបញ្ឆោត ក្លែងបន្លំ ហើយអ្នកដែលមានឥទ្ធិពលធ្វើរឿងនេះបានជោគជ័យគឺច្រើនជាអ្នកមានអំណាចដឹកនាំប្រទេស។
យុវតីម្នាក់ ឈ្មោះ ហ៊ុន ស៊ីនួន ជាអតីតនិស្សិត សង្គមកិច្ចនៃសាកលវិទ្យាល័យភ្នំពេញ បច្ចុប្បន្នធ្វើការនៅអង្គការយុវសន្តិភាព បានផ្ដល់ទស្សនៈថា អ្នកដែលលាបពណ៌គ្នាមិនប្រាកដចេញពីរដ្ឋាភិបាល ឬបក្សនយោបាយទេ ប៉ុន្តែការលាបពណ៌ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំង គឺច្រើនចេញពីប្រភពរដ្ឋអំណាច ឬអ្នកមានអំណាចទូទៅ៖ «អ៊ីចឹងអ្នកមានអំណាចមិនសំដៅតែ ទៅលើគណបក្សនយោបាយ ឬសំដៅតែទៅលើរដ្ឋាភិបាលទេ វាអាចជាស្ថាប័នណា ឬបុគ្គលណាដែលមានអំណាច គាត់និយាយទៅមានឥទ្ធិពលទៅលើការលាបពណ៌ហ្នឹង ច្រើនជាងប្រជាជនដែលគាត់លាបពណ៌គ្នារវាងសហគមន៍»។
យុវតីរូបនេះបន្តថា វប្បធម៌លាបពណ៌គ្នាមិនចំណេញដល់សង្គមទេផ្ទុយទៅវិញចំណេញតែទៅលើកអ្នកនយោបាយ អ្នកមានអំណាច ប៉ុន្តែក្រុមនេះច្រើនតែចងភ្ជាប់ទាំងទាំងរស់នោះទៅនឹងបញ្ហាសង្គម ហើយងាយនឹងគ្រោះដល់អ្នកទន់ខ្សោយដែលធ្លាក់ដល់ការចោទប្រកាន់តាមផ្លូវច្បាប់។
ចំណុចសំខាន់មួយទៀតដែលនាំឲ្យវប្បធម៌លាបពណ៌គ្នានេះមានឥទ្ធិពលគឺ ការខ្វះព័ត៌មានពិត ខ្វះការផ្សព្វផ្សាយផ្ដល់ចំណេះដឹងឲ្យបានទូលំទូលាយដល់ភាគគីដែលពាក់ព័ន្ធ។
ជុំវិញប្រធានបទនេះ លោក ផៃ ស៊ីផាន បានអត្ថាធិប្បាយយ៉ាងច្រើនជុំវិញបរិបទ សង្គមចាស់និងថ្មីនិងបានឲ្យតម្លៃចំពោះការចូលរួមរបស់យុវជន ប៉ុន្តែលោកមិនបកស្រាយចំពោះការលើកឡើងថាវប្បធម៌លាបពណ៌គ្នានេះច្រើនកើតចេញមកពីរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំប្រទេសនោះទេ៖ «យុវជនបានលើកគឺបង្កើតវប្បធម៌ថ្មី បញ្ចប់នូវការលាបពណ៌ដូច្នេះអានេះជាចម្លើយរួចជាស្រេច ទៅហើយអ្វីដែលគេបានឆ្លងកាត់ គឺការលាបពណ៌ ដូច្នេះខ្ញុំមិនចង់ដាក់កំហុសទៅអ្នកណាទេ យើងថា ទាំងអស់គ្នារួមគ្នាបញ្ចប់នូវការលាបពណ៌»។
ចំណែកអ្នកវិភាគឯករាជ និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវលើការអភិវឌ្ឍសង្គម លោក កែម ឡី វិញលើកបង្ហាញអំពីការលាបពណ៌គ្នាក្នុងសង្គមនយោបាយបច្ចុប្បន្នដែលនាំឲ្យមានការចោទប្រកាន់ខុស ឬត្រូវដោយគ្មានការវិនិច្ឆ័យមួយប្រកបដោយសុក្រឹតភាព ដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន។
លោកថា បើអ្នកធំមានអំណាចលាបពណ៌មកលើប្រជាពលរដ្ឋ មិនសូវជាមានបញ្ហាអ្វីធំដំទេតែបើពលរដ្ឋហ៊ានលាបពណ៌ទៅលើមន្ត្រីធំៗវិញចង់មិនចង់អាចក្លាយជារឿងចោទប្រកាន់ធំដុំអាចជាប់គុកជាប់ច្រវាក់ថែមទៀត៖ «ប៉ុន្តែអាចចោទប្រកាន់បានព្រោះជាសិទ្ធិសេរីភាពរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែអ្នកណាដោះស្រាយជម្លោះគឺតុលាការ ប្រសិនបើតុលាការមិនដើរតួនាទីឲ្យឯករាជ្យបំផុតទេ គឺអ្នកនោះជាប់គុកអត់អំពើ អត់ប្រយោជន៍»។
លោក កែម ឡី បានផ្ដល់នូវអនុសាសន៍មួយចំនួនដែលអាចឲ្យបញ្ចប់ការលាបពណ៌គ្នា ឬចោទប្រកាន់គ្នាដោយខុសការពិត។ ក្នុងនោះមានដូចជាការពង្រឹងលើការសិក្សាស្រាវជ្រាវតាមបែបចូលរួមទាំងអស់គ្នា ត្រូវមានអ្នកជំនាញខាងស៊ើបអង្កេតច្បាស់លាស់ និងឯករាជ្យ ពង្រឹងយន្តការដោះស្រាយទំនាស់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ហើយចំណែកតុលាការត្រូវតែឯករាជ្យ ផ្ដល់យុត្តិធម៌ដល់អ្នកដែលត្រូវគេចោទប្រកាន់នោះទើបអាចជៀសផុតពីគ្រោះថ្នាក់ពីការលាបពណ៌គ្នា ឬចោទប្រកាន់ខុសការពិតនោះបាន។
រំលឹកទៅប្រវត្តិសាស្ត្រខាងដើមបង្ហាញថាការផ្លាស់ប្ដូរពីរបបមួយទៅរបបមួយអ្នកនយោបាយតែងកេងចំណេញពីគ្នា ផ្តួលរំលំគ្នា បំផ្លាញគ្នាទៅវិញមក តាមរយៈវប្បធម៌លាបពណ៌គ្នានេះ ប៉ុន្តែគ្រោះថ្នាក់ចំពោះប្រទេសជាតិ និងវាសនាអនាគតរបស់យុវជនជារឿយៗពុំមានអ្នកទទួលខុសត្រូវឡើយ។
បញ្ហានេះទៀតសោតកំពុងស្ថិតនៅរ៉ាំរ៉ៃក្នុងសង្គមខ្មែរ និងកំពុងក្លាយជាជំងឺរបស់អ្នកនយោបាយ។
ទាក់ទងករណីនេះដែរ ប្រធានអង្គការកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ធនធានយុវជនលោក ជាង សុខា ដែលជាអ្នកផ្ដើមលើកយកប្រធានបទនេះមកពិភាក្សា មិនចង់ឲ្យដានចាស់នេះវិលមកជាថ្មីទៀត សម្រាប់យុវជនជំនាន់ថ្មី និងមិនចង់ឲ្យសង្គមថ្មីមានដំបៅចាស់នេះបន្តទៀតឡើយ៖ «អ៊ីចឹងហើយយើងមិនចង់បន្តអាវប្បធម៌ហ្នឹងនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ជាពិសេសយុវជនជំនាន់ក្រោយនេះ ប្រហែលក្លាយជាមនុស្សថ្មីមួយក្នុងការចូលរួម ក្នុងសកម្មភាពនយោបាយដើម្បីលុបបំបាត់ ឬកាត់បន្ថយវប្បធម៌លាបពណ៌ហ្នឹង ព្រោះវាអត់មានចំណេញអីក្រៅពីការបែកបាក់ ការឈឺចាប់ វាអត់មានអីចំណេញពីការសម្លាប់គ្នាទេកន្លងមក គឺដោយសារតែរឿងអស់ហ្នឹងបាទ » ។
គោលបំណងរបស់វេទិកាយុវជនដែលលើកប្រធានបទវប្បធម៌លាបពណ៌គ្នានៅកម្ពុជាគួរត្រូវបានបញ្ចប់មកពិភាក្សានេះ គឺចង់លើកទឹកចិត្តឲ្យយុវជនបង្ហាញទស្សនៈនិងក្ដីបារម្ភ ព្រមទាំងឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រធានបទនេះទៅលើអ្នកនយោបាយ មន្ត្រីរាជការកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងប្រជាពលរដ្ឋចំពោះការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសង្គម និងនយោបាយ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការឲ្យតម្លៃ និងទទួលស្គាល់ភាពផ្សេងគ្នានៃគំនិតក្នុងការចូលរួមអភិវឌ្ឍសង្គមប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។