សិស្សបឋមសិក្សាចាប់ពីថ្នាក់ទី១ រហូតដល់ថ្នាក់ទី ៦ ដែលជាអ្នករស់នៅក្នុងភូមិដាច់ស្រយាលមួយក្នុងស្រុកសំពៅលូន បាននាំគ្នារៀននៅតាមរោងគោ និងម្លប់ដើមឈើ ហើយខ្លះទៀតនៅពុំទាន់បានចូលរៀននៅឡើយ ដោយសារតែសាលារៀនរបស់ពួកគេមួយខ្នងមានបីបន្ទប់ ត្រូវខ្យល់ព្យុះបោកបក់ឲ្យដួលរលំបំផ្លាញទាំងស្រុងកាលពីមុនរដូវចូលឆ្នាំខ្មែរ។
អាណាព្យាបាលនិងមាតាបិតាសិស្សឲ្យដឹងថា ពួកគាត់កំពុងបារម្ភ ដោយសារកូនៗរបស់ពួកគាត់ខកខានពុំបានរៀនសូត្រអស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ ដោយសារតែសាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន ស្ថិតនៅភូមិគំនរបេង ជាភូមិដាច់នៅចុងកាត់មាត់ញក ក្នុងឃុំសិរីមានជ័យ ស្រុកសំពៅលូន ខេត្តបាត់ដំបង ពុំទាន់បានសាងសង់ឡើងវិញ។
អ្នកភូមិម្នាក់ឈ្មោះ សៅ សារ៉ាត់ បញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នខាងសាលា និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានទៅសុំរោងគោរបស់អ្នកភូមិ និងម្លប់នៅក្រោមដើមឈើធំៗ ដើម្បីឲ្យសិស្សចូលរៀនបណ្ដោះអាសន្ន រង់ចាំអគារសាលារៀនកសាងឡើងវិញ៖ «ថ្ងៃនេះគាត់រៀបចំ...។ ...បានរៀនក្រោមកៀនសាលាដែលបាក់ហ្នឹង សុំរោងគោគេរៀនតាមហ្នឹងបានតែពីរកន្លែងទេ ហើយសិស្សវាច្រើនរៀនអត់គ្រប់។ ឥឡូវមិនទាន់បានរៀនផង ទើបរៀបចំ។ សាលាបាក់នៅហ្នឹងឯង គ្រាន់តែរើស័ង្កសីដែលប្រក់ហ្នឹងទុក ឈើបាក់ខ្ទេចខ្ទីអស់ហើយ។ ខ្ញុំបារម្ភខ្លាចតែកូនហ្នឹងវាហួស ធំៗទៅ បារម្ភខ្លាចវាមិនបានចេះអក្សរ។ ខ្ញុំមើលទៅសាលាអ៊ីចឹងវាអត់មានកន្លែងណាត្រូវផ្ញើកូនទៅរៀនទៀត ណាមួយជីវភាពយើងវាយ៉ាប់យ៉ឺនផង»។
សាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន ត្រូវបានខ្យល់បោកបក់ឲ្យដួលរលំរៀបដល់ដី កាលពីអំឡុងមុនថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ។ សាលារៀននេះមានបីបន្ទប់ បានកសាងឡើងសហគមន៍នៅក្នុងភូមិ។ សាលារៀននេះ សង់ពីកូនឈើតូចៗ មានដំបូលប្រក់ស័ង្កសី។ កន្លងមកមានសិស្សប្រុសស្រីនៅក្នុងភូមិរៀនចំនួន ១៩០នាក់ និងមានគ្រូបង្រៀន ៥នាក់។
ប្រធានការិយាល័យអប់រំស្រុកសំពៅលូន លោក គាត សុភាព បញ្ជាក់ថា ក្រោយពីសាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន ត្រូវខ្យល់ព្យុះបំផ្លាញរួចមក នាយកសាលាបានរាយការណ៍ជូនការិយាល័យអប់រំស្រុក ការិយាល័យអប់រំស្រុកបានរាយការណ៍បន្តជូនមន្ទីរអប់រំខេត្ត ដើម្បីឲ្យថ្នាក់លើមានវិធានការជួយដោះស្រាយ។ លោកបន្តថា រហូតមកដល់ពេលនេះ ខាងមន្ទីរនៅពុំទាន់បានឆ្លើយតបជុំវិញបញ្ហានេះទេ។ បច្ចុប្បន្នការិយាល័យអប់រំស្រុកបានផ្ដួចផ្ដើមគំនិតឲ្យនាយកសាលារកកន្លែងឲ្យសិស្សរៀនជាបណ្ដោះអាសន្ន។
លោក គាត សុភាព៖ «ខ្ញុំបានរាយការណ៍ទៅខាងមន្ទីរអប់រំហើយ មិនទាន់មានចម្លើយថា យ៉ាងម៉េចមកវិញទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំណែនាំឲ្យលោកនាយកហ្នឹងពិគ្រោះជាមួយមេភូមិ និងសហគមន៍មើល គួររៀបចំកន្លែងណាបណ្ដោះអាសន្នសិន ដើម្បីដំណើរការរៀនឲ្យវាបានឆមាសទី២ កុំឲ្យសិស្សអត់ឆមាសទី២ នេះ»។
នាយកសាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន លោក នង នេន ថ្លែងថា សាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន រងការខូចខាងទាំងស្រុង ហើយបច្ចុប្បន្នខាងសាលាកំពុងនាំគ្នារ៉ៃអង្គាសលុយពីអ្នកភូមិ ដើម្បីយកទៅទិញឈើកសាងសាលារៀននោះឡើងវិញ ដើម្បីឲ្យសិស្សចូលរៀន ប៉ុន្តែលោកថា ថវិកាដែលរៃអង្គាសបាននោះមានចំនួនតិចតួចពេកមិនគ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការបានឡើយ។
លោក នង នេន៖ «បាទ! ខូចខាតហើយរកតែយកអាគ្រឿងហ្នឹងមកធ្វើវិញក៏អត់កើតដែរពុកផុយទាំងអស់។ ប្រជាជនកំពុងតែយ៉ាប់ដែរ។ ឥឡូវខ្ញុំធ្វើកន្លែងរៀនបណ្ដោះអាសន្នតាមរោងគោអី។ សហគមន៍បានដើររ៉ៃពីប្រជាជនបានសសរ ១១ដើម និងគ្រឿងឈើ ២៤កន្ទុយ ហើយលុយ ១០ម៉ឺនរៀលជាង ហើយឥឡូវរកធ្វើក៏ធ្វើមិនកើត។ ខ្ញុំទាក់ទងទៅតាមអង្គការហ្នឹង ថ្ងៃនេះគាត់ថា មកជួបតែមិនដឹងថាជួយបានប៉ុន្មាន»។
លោកបន្តថា ខាងសាលាបច្ចុប្បន្នកំពុងសុំការជួយឧបត្ថម្ភពីអង្គការក្នុងស្រុកមួយ ប៉ុន្តែលទ្ធផលយ៉ាងនោះគេនៅពុំទាន់បានដឹងទេ។
មេឃុំសិរីមានជ័យ លោក ទៀង អំ បញ្ជាក់ថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានភូមិឃុំកំពុងគិតគូរពីបញ្ហានេះ។លោកបន្តថា ភូមិគំនរបេង ជាភូមិមួយនៅដាច់ឆ្ងាយពីគេ ហើយកូនអ្នកភូមិដែលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន ពុំអាចមានលទ្ធភាពទៅរៀននៅសាលាផ្សេងបាននោះទេ៖ «យើងគិតគូរហើយ ប៉ុន្តែថវិកាដែលយើងស្នើសុំអង្គការនោះ គេគាំទ្ររកទិញឈើដើម្បីសាងសង់ឡើងវិញ ប៉ុន្តែលទ្ធផលយ៉ាងណានោះវាខ្ញុំអត់ទាន់ដឹងព័ត៌មាន។ ក្រោយពីការដួលរលំមកយើងអត់ទាន់មានការរៀបចំនៅឡើយទេ ម្យ៉ាងដោយភូមិនោះវាមានដាច់ស្រយាលពីមូលដ្ឋានផង ហើយឥឡូវឃុំអត់មានពេលរៀបចំប្រតិទិនរៀបចំការបោះឆ្នោត»។
ប្រធានការិយាល័យអប់រំស្រុកសំពៅលូន លោក គាត សុភាព បញ្ជាក់ថា មានសាលារៀនជាច្រើនខ្នងនៅក្នុងស្រុកសំពៅលូន ត្រូវខ្យល់ព្យុះបោកបក់ ខ្លះប៉ើងដំបូល ខ្លះដួលរលំ។ សាលាដែលរងការខូចខាត ដូចជាប៉ើងដំបូល ត្រូវបានខាងសាលា និងសហគមន៍ រដ្ឋអំណាចមូលដ្ឋាននាំគ្នាជួសជុលឡើងវិញ ប៉ុន្តែសាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន រងការខូចខាតទាំងស្រុក ពួកគាត់ពុំអាចមានលទ្ធភាពកសាងឡើងវិញបាននោះទេ។
លោក គាត សុភាព៖ «នាយកវិទ្យាល័យអូរចំណឹក ល្បើកក្បឿងអស់ ១០០សន្លឹក ប៉ុន្តែមានកន្លែងខ្លះទៀតដូចនៅចំបក់អី គេជួសជុល ដោយសហគមន៍គេជាមួយលោកនាយកស្រុះស្រួលមូលមតិគ្នាទៅមើលទៅ យើងចាំថ្នាក់លើដោះស្រាយខ្លាចវាយឺតពេល។ នៅអូរចំណិត កណ្ដោល ចំបក់ និងបឹងត្រកួន ហើយសាលាអូរគ្រោះ នៅប្រាសាទអណ្ដែត ក៏មានល្បើកដំបូលដែរ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី បានព្យាយាមទាក់ទងទៅមន្ត្រីនៃមន្ទីរអប់រំខេត្តបាត់ដំបង ដើម្បីបញ្ជាក់ជុំវិញបញ្ហានេះ ប៉ុន្តែនៅពុំទាន់អាចទាក់ទងបាន។ ទន្ទឹមគ្នានឹងក្ដីព្រួយបារម្ភពីការខកខានពុំមានសាលាឲ្យកូនរៀន ក្រុមអាណាព្យាបាល និងមាតាបិតាសិស្ស បានអំពាវនាវឲ្យរដ្ឋាភិបាលចុះពិនិត្យមើលជាក់ស្ដែង ដើម្បីសាងសង់សាលារៀននោះឡើងវិញ៖ «បារម្ភណាស់! គាត់មើលទៅអត់ទុកចិត្ត ហើយកូនក៏អស់សង្ឃឹមរៀននៅតាមរោងគោ នៅតាមម្លប់ឈើ អ៊ីចឹងវាគ្មានចិត្តមករៀនទេ។ ឥឡូវកំពុងទាញកូនទៅរៀនក្រៅ ហើយខ្ញុំចេះតែឃាត់គាត់ថា មិនបាច់យកទៅទេ។ រៀននេះ គាត់កំពុងខ្វះខាតអាណិតគាត់ដែរ ហើយគាត់កំពុងតស៊ូ»។
នាយកសាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន លោក នង នេន ថ្លែងថា នៅក្រោយសាលាបឋមសិក្សាបឹងត្រកួន ត្រូវខ្យល់បោកបក់បណ្ដាលឲ្យខូចខាងទាំងស្រុងនោះ ខាងសាលាបានធ្វើលិខិតមួយដាក់ជូនទៅលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដើម្បីសុំឲ្យរដ្ឋាភិបាលជួយសាងសង់សាលារៀននៅទីនោះមួយខ្នង ៦បន្ទប់ ប៉ុន្តែលិខិតត្រូវជាប់គាំងនៅសាលាខេត្តបាត់ដំបង ហើយមន្ទីរអប់រំ និងសាលាខេត្តបាត់ដំបង នៅពុំទាន់បានឆ្លើយតបជុំវិញបញ្ហានេះឡើយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។