ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា តាមសហគមន៍សម្ដែងការពេញចិត្តថា ការបង្កើតបណ្ណាល័យនៅតាមសហគមន៍គឺជាមធ្យោបាយមួយដ៏ល្អសម្រាប់បណ្ដុះការអាន និងជំរុញឱ្យកុមារចូលចិត្តការសិក្សារៀនសូត្រ។មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលបញ្ជាក់ថា ការអានសៀវភៅច្រើនគឺជាជួយឱ្យគុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជា មានភាពល្អប្រសើរ។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលបានសាទរចំពោះការលើកឡើងនេះ។
គ្រាន់តែបើកទូរបណ្ណាល័យភ្លាម មានកុមារា កុមារីជាច្រើននាំគ្នារត់ទៅរកសៀវភៅដើម្បីអាន។ ម្នាក់ៗកាន់សៀវភៅគ្រប់គ្នាហើយអង្គុយអានរៀងខ្លួនដោយមិនខ្វល់ពីមនុស្សជុំវិញខ្លួនឡើយ។
កុមារីម្នាក់មានសម្បុរស្រអែមស្រស់ ពាក់អាវស សំពត់ខៀវ មានអាយុប្រហែង ១០ឆ្នាំ។ កុមារីម្នាក់នេះឈ្មោះថា ពិសី។ ពិសីនិយាយថា នាងចូលចិត្តសៀវភៅរឿងនិទាន សៀវភៅមានរូបតុក្កតា និងសៀវភៅមានពាក្យភាសាខ្មែរលាយនិងភាសាអង់គ្លេស។ កុមារីម្នាក់នេះបន្ថែមថា នាងតែងតែមកអានសៀវភៅនៅបណ្ណាល័យក្នុងភូមិក្រាំងឡង នេះជាប្រចាំ ជាពិសេសថ្ងៃអាទិត្យពេលសម្រាកពីការរៀននៅសាលារដ្ឋ។ បើមើលទៅទឹកមុខកុមារី កុមារាដែលមកអានសៀវភៅនៅភូមិក្រាំងឡង ឃុំជង្រុក ស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ នេះ ពួកគេមានសន្ទុះខ្លាំងក្នុងការសិក្សា ដូចជាដឹងច្បាស់ថា ការអានជាយាននាំឱ្យមានភាពរីកចម្រើន និងមានចំណេះទូលំទូលាយ។
រីឯកុមារី សោភា វិញ ក្នុងដៃកាន់សៀវភៅរឿងនិទានមួយក្បាលមានចំណងជើងថា "ទន្សាយចាញ់បោកកង្កែប"។ កុមារីម្នាក់អានរឿងនិទានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ និងច្បាស់ៗ។ ក្រឡេកមើលជុំវិញខ្លួនរបស់នាង មានក្មេងជាច្រើនអង្គុយព័ទ្ធជុំវិញដើម្បីស្ដាប់ការអានរឿងនិទាន។ ម្នាក់ៗត្រចៀកស្ដាប់ ភ្នែកមើលទៅម្ចាស់សំឡេង ដៃកាន់ស្ករគ្រាប់ដែលកំពុងទំពាក្នុងមាត់។ ស្ដាប់បណ្ដើរ ហូបបណ្ដើរ ទឹកមាត់ក៏ហូរស្រក់ធ្លាក់មកលើអាវបណ្ដើរៗដែរ តែធ្វើដូចអត់ដឹងអ្វីសោះ។
«សំឡេងក្មេងៗអានរឿងនិទាន»។
ក្មេងតូចៗទាំងនោះខ្លះអាចចេះអានដោយខ្លួនឯង តែខ្លះហាក់មិនទាន់ចេះអានសៀវភៅនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែបានត្រឹមបើកមើលរូបមួយសន្លឹកម្តងៗក៏អស់ចិត្តដែរ។ ក្មេងៗដែលមកអង្គុយអានសៀវភៅទាំងនោះ គឺមិនមែនកើតឡើងដោយភាពចៃដន្យឡើយ។
យុវតីម្នាក់ដែលទើបតែរៀនថ្នាក់ទី៩ កញ្ញា ប៉ក់ សុធារ៉ាត់ និយាយថា ការសិក្សាជាស្នូលជីវិត សំខាន់សម្រាប់អនាគត។ ការអានគឺជាវប្បធម៌ដ៏មានប្រយោជន៍ និងធ្វើឱ្យក្មេងៗ យុវជនទទួលបានចំណេះទូទៅបានទូលំទូលាយ។ កញ្ញាបន្តថា អ្នកចេះច្រើនបង្រៀនអ្នកចេះតិច អ្នកចេះតិចបង្រៀនអ្នកមិនចេះ គឺជាមធ្យោបាយល្អសម្រាប់បណ្ដុះគំនិតឱ្យមានវប្បធម៌ចែករំលែក និងមនសិការស្នេហាការសិក្សារៀនសូត្រ។
កញ្ញា ប៉ក់ សុធារ៉ាត់៖ «ខ្ញុំចង់ឱ្យភូមិផ្សេង មិនថាតែក្នុងភូមិខ្ញុំទេ គឺចង់ឱ្យបង្កើតបណ្ណាល័យគ្រប់ភូមិទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ កូនចៅខ្មែរសម្បូរអ្នកចេះដឹង ចូលចិត្តអាន និងស្រឡាញ់ការសិក្សា»។
តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវមួយរបស់លោក គឹម ចាន់ណា ប្រធានគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពសៀវភៅ ម៉ាញប៊ុក (Mind Book) ស្ដីពីការអានក្នុងតំបន់អាស៊ីកម្ពុជា មានប្រជាជនអាចអានសៀវភៅតិចជាងប្រទេសថៃ វៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយប្រទេសដែលអានច្រើនជាគេក្នុងតំបន់អាស៊ី គឺប្រទេសសិង្ហបុរី គឺអានសៀវភៅប្រមាណ ៥៥-៥៦ក្បាល ក្នុងមួយនាក់នៅក្នុងមួយឆ្នាំ។
គ្រូមធ្យមសិក្សា និងជាគ្រូស្ម័គ្រចិត្តបង្រៀនយុវជនក្នុងភូមិក្រាំងឡង ផ្នែកភាសាខ្មែរ និងអង់គ្លេស លោក ជា វិបុណ្យ និយាយថា ក្មេងៗតាមពិតចូលចិត្តអានសៀវភៅ ស្រឡាញ់ការសិក្សា គឺអាស្រ័យដោយមានកាជំរុញពីគ្រូបង្រៀន និងការគាំពាររបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា៖ «សិស្សភាគច្រើន គឺតាមគ្នា បើមានអ្នកចូលចិត្តអាន អ្នកផ្សេងក៏ចូលចិត្តអានដែរ អ៊ីចឹងយូៗទៅពួកគាត់ចូលចិត្តអានសៀវភៅដោយខ្លួនឯង សំខាន់មានអ្នកនាំគាត់អាន»។
នាយកអង្គការស៊ីប៉ា លោក ហុក សុទ្ធិ ចែករំលែកថា ចង់ឱ្យសង្គមកម្ពុជា ផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវពង្រឹងធនធានមនុស្សឱ្យសក្ដានុពល។ ក្មេងជាសរសៃឈាមនៃសង្គមក្នុងការអភិវឌ្ឍ ហើយដើម្បីឱ្យកុមារក្លាយជាធនធានសំខាន់បានលុះត្រាណាតែមានការចូលរួមពីមនុស្សទាំងអស់ក្នុងសង្គម។ បន្ថែមពីលើនេះ ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ត្រូវតែបង្កើតយន្តការថ្នាក់ជាតិស្ដីពីការជំរុញការអានដល់កុមារនៅថ្នាក់បឋមសិក្សា និងថ្នាក់វិទ្យាល័យដើម្បីអាចធ្វើឱ្យក្លាយជាបរិយាកាសនៃអានសៀវភៅ។
លោក ហុក សុទ្ធិ៖ «ស្រុកខ្មែរយើងឥឡូវសម្បូរសៀវភៅកុមារដែរ អ៊ីចឹងអាណាព្យាបាលគួរទិញជូនគាត់ ហើយបង្រៀនគាត់ឱ្យចេះអាន»។
ឆ្លើយតបនឹងការលើកឡើងនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំយុវជន និងកីឡា លោកបណ្ឌិត ហង់ ជួនណារ៉ុន សាទរចំពោះសន្ទុះនៃការអាន និងសិក្សាស្រាវជ្រាវ។ ក្រសួងអប់រំ កំពុងពង្រឹងគុណភាពតាមគ្រប់រូបភាពទាំងអស់។
ការពង្រឹងគុណភាពនៃប្រឡង ការដំឡើងប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀន និងការពង្រឹងភាពប្រាកដនិយមរបស់ជនជាតិខ្មែរគ្រប់រូប ពិសេសគ្រូតាមរយៈការសហការគ្នាជំរុញឱ្យមានវប្បធម៌អាន និងតាំងចិត្តការរៀនសូត្រទាំងអស់គ្នា។
លោកបន្តថា ក្រសួងអប់រំ បានបង្កើនបណ្ណាល័យជាង ៧០០បណ្ណាល័យទូទាំងប្រទេស ហើយបានបង្កើតបណ្ណាល័យសហគមន៍ចំនួន ៣៩កន្លែង មណ្ឌលអានចំនួន ២៧៩កន្លែង និងមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាសហគមន៍ ៣៤៨កន្លែង សម្រាប់បណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញផ្សេងៗ និងការអានជូនប្រជាពលរដ្ឋ។
លោក ហង់ ជួនណារ៉ុន៖ «គឺទាល់តែគ្រូហ្នឹងមានកម្រិតស្តង់ដារហ្នឹងខ្ពស់ ជាពិសេសគ្រូថ្នាក់ក្រោមតែម្ដង គឺទី១ ២ ៣។ គាត់ត្រូវមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ទើបគាត់អាចបង្រៀនក្មេងឱ្យចេះអានអក្សរ»។
ទោះបីជាក្រសួងអប់រំ បានកែទម្រង់ការសិក្សាដើម្បីឆ្ពោះទៅរកវិថីនៃភាពរីកចម្រើនហើយក្តី ក៏ប្រជាពលរដ្ឋ និងមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ទទូចដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ត្រូវបង្កើតបណ្ណាល័យឱ្យបានគ្រប់ភូម ដើម្បីជំរុញឱ្យក្មេងៗចូលចិត្តការអាន។ ដើម្បីការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយទស្សនៈវិស័យត្រឹមត្រូវ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន ត្រូវបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកុមារនៅតាមសហគមន៍ ជាពិសេសតំបន់ដាច់ស្រយាលឱ្យទទួលការអប់រំដោយភាពស្នើគ្នា។
មាត្រា ៤៨ វាក្យខ័ណ្ឌទី១ នៃច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញចែងថា រដ្ឋធានារក្សាការពារសិទ្ធិរបស់កុមារ ដែលមានចែងក្នុងអនុសញ្ញាស្ដីពីកុមារ ជាពិសេសសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត សិទ្ធិទទួលបានការអប់រំរៀនសូត្រ សិទ្ធិត្រូវបានទទួលការគាំពារក្នុងស្ថានការណ៍សង្គ្រាម និងការការពារប្រឆាំងនឹងអាជីវកម្ម សេដ្ឋកិច្ច ឬកាមគុណលើកុមារ។ រីឯវាក្យខ័ណ្ឌទី២ ចែងថា រដ្ឋគាំពារប្រឆាំងនឹងការងារទាំងឡាយដែលអាចធ្វើឱ្យខូចដល់ការអប់រំ និងការរៀនសូត្ររបស់កុមារ ឬដែលនាំឱ្យអន្តរាយដល់សុខភាព ឬសុខុមាលភាពរបស់កុមារ។
តាមរបាយការណ៍ក្រសួងអប់រំ បង្ហាញថា មានកុមារជាង ២លាននាក់ដែលកំពុងរៀននៅថ្នាក់បឋមសិក្សា។ ក្រសួងអប់រំ មានលុយ ៣លានដុល្លារសម្រាប់បង្រៀនប្រជាពលរដ្ឋដែលមិនចេះអានអក្សរដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៥-២៤ និងអាយុចន្លោះពី ២៤-៦០ឆ្នាំ។ តាមរបាយការណ៍ក្រសួងអប់រំ មានលុយជាង ៤០០លានដុល្លារសម្រាប់គោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិដែលក្នុងនោះ ៧៧% សម្រាប់ប្រាក់ខែគ្រូបង្រៀន។
ទោះបីជា ជាក្រសួងអប់រំ មានលុយជាង ៤០០លានដុល្លារដែលស្នើប្រមាណ ១៧.៣ភាគរយនៃការចំណាយថវិកាជាតិក្នុងមួយឆ្នាំៗក៏ដោយ តែមានគ្រូបង្រៀនជាច្រើនតាមបណ្ដាលខេត្តមួយចំនួនបានធ្វើការតវ៉ាទាមទារប្រាក់លុយម៉ោងបន្ថែមដែលខ្លួនអះអាងថា មិនទាន់បានទទួល។ លើសពីនេះទៀត កុមារជាច្រើនតាមតំបន់ដាច់ស្រយាលមិនទទួលបានការអប់រំដោយភាពស្នើគ្នានៅឡើយនោះទេ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។