ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបានផ្ដល់ជំនួយជាថវិកាឲ្យប្រទេសកម្ពុជា រៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយក្រៅពីជំនួយថវិកា ក៏មានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ដែលជួយលើផ្នែកបច្ចេកទេសជាច្រើនទៀត ដើម្បីជួយគាំទ្រដល់ ដំណើរការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
អ្នកវិភាគកិច្ចការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម បារម្ភថា យន្តការនៃការអភិវឌ្ឍគម្រោងទាំងនោះ អាចមិនមានតម្លាភាព និងមានអំពើពុករលួយ ដូចដែលធ្លាប់កើតមាននៅក្នុងគម្រោងរបស់មូលនិធិសកលជាដើម។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបាន វាយតម្លៃគម្រោងពីររបស់ខ្លួន ដែលផ្ដោតលើ ការលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំ ដែលកំពុងអនុវត្តន៍នៅខេត្តស្វាយរៀង និងទឹកប្រាក់មួយភាគ ផ្ដល់ទៅវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំនៅរាជធានីភ្នំពេញ។
ទឹកប្រាក់គម្រោងទាំងអស់ដែលមានតម្លៃជាង ៥០លានដុល្លារនោះ មានគោលបំណងសង់អគារ ដែលបំពាក់សម្ភារៈពិសោធសម្រាប់សិស្សវិទ្យាល័យ ការបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេសជំនាញ ដូចជាជួសជុលអគ្គិសនី ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ម៉ាស៊ីនឡាន និងម៉ូតូជាដើម ដែលហៅថា សាលាធនធាន។ សាលាធនធាននេះ បានសាងសង់មួយកន្លែងនៅវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ និងចំនួនពីរកន្លែងទៀតនៅ ខេត្តស្វាយរៀង។
ប៉ុន្តែការព្រួយបារម្ភរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនអះអាងថា ដំណើរការអភិវឌ្ឍគម្រោងដែលផ្ដល់ដោយម្ចាស់ជំនួយធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីនោះ អាចមានភាពមិនប្រក្រតីណាមួយកើតឡើងនៅពេលដែលគម្រោងនោះ គ្រោងនឹងបញ្ចប់នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០១៤។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ អ្នកទទួលផលគម្រោង និងអ្នកគ្រប់គ្រងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែលមានសមាសភាពមកពីក្រសួងអប់រំ និងក្រសួងការងារបានបដិសេធចំពោះការព្រួយបារម្ភទាំងនោះ។
នាយកវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ លោក សៀង សុវណ្ណា មានប្រសាសន៍ថា វិទ្យាស្ថានបានអនុវត្តស្រប់ទៅតាមគោលដៅនៃគម្រោង ដូចជាការបើកឱកាសឲ្យសិស្សធ្វើកិច្ចការស្រាវជ្រាវ និងការបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេសសិក្សា ដែលបង្ហាញពីសកម្មភាពទៅម្ចាស់ជំនួយថា ជាការអនុវត្តត្រឹមត្រូវ៖ «យើងដឹងហើយ ថាកន្លែងនេះ គឺសម្រាប់អី យើងសុំគេមកសម្រាប់អី? គឺសម្រាប់ឲ្យសិស្សស្រាវជ្រាវសម្រាប់ឲ្យសិស្សផលិតឯកសារ។ អ៊ីចឹងកាលណាយើងយកមជ្ឈមណ្ឌលជាកន្លែងសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ ធ្វើជាកន្លែងផលិតឯកសារ អាហ្នឹងគឺជាការបង្ហាញមួយ (Prove) ទៅម្ចាស់ជំនួយឲ្យគេជួយបន្តទៀត»។
លោក សៀង សុវណ្ណា មានប្រសាសន៍បន្ថែមទៀតថា សាលាបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេសដែលទទួលថវិកាពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីនេះ គឺការឆ្លើយតបស្របពេលកម្ពុជា ចាំបាច់ត្រូវពង្រឹងគុណភាពអប់រំ។ បន្ថែមលើនេះ អ្នកដែលទទួលផលពីគម្រោងនេះ មានសិស្សជាងមួយពាន់នាក់ និងបណ្ដុះបណ្ដាលគ្រូជាង ៣០០នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។
នាយកមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេសនៅខេត្តស្វាយរៀង លោក សូ ឡាដាំង មានប្រសាសន៍ថា អ្នកដែលទទួលផលពីគម្រោងបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេស គឺត្រូវតែជាសិស្សក្រីក្រ សិស្សដែលបោះបង់ចោលការសិក្សា ឬអ្នកដែលមានពិការភាពជាដើម ហើយការចូលរៀននោះមិនមានបង់ថវិកាអ្វីទាំងអស់។ ការជ្រើសរើសនោះត្រូវឆ្លងកាត់ការប្រឡង ដែលត្រួតពិនិត្យដោយក្រសួងអប់រំ និងក្រសួងការងារ។
លោក សូ ឡាដាំង៖ «យើងជ្រើសរើសហ្នឹង គឺសំដៅដែលយើងគិតពីដើមទីថា ជាជនក្រីក្រ ទាហានរំសាយ សិស្សបោះបង់ចោលការសិក្សា ឬសិស្សហ្នឹងមិនមានឱកាស គឺយើងរើសទៅតាមហ្នឹង។ បើសិនជាសិស្សក្នុងចំណោម គោលដៅដែលយើងជ្រើសរើសនោះ មានន័យថា អ្នកហ្នឹងជាប់ដោយស្វ័យប្រវត្តិហើយ»។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ អ្នកគ្រប់គ្រងគម្រោង និងជាមន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់ផ្នែកកិច្ចការសង្គមរបស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីប្រចាំកម្ពុជា លោក ម៉ារ សុភា មានប្រសាសន៍ថា មិនមានភាពមិនប្រក្រតីណាមួយកើតឡើងឡើយ ដោយសារតែធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី បានតម្រូវឲ្យមាន និងបំពេញលក្ខខណ្ឌយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន រួមទាំងមានប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យគ្រប់គ្រងជំនួយច្បាស់លាស់។
លោកបញ្ជាក់ទៀតថា ប្រសិនបើករណីណាមួយរកឃើញថា គម្រោងរបស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីមានប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ នោះនឹងមានការដាក់ទណ្ឌកម្មដែលតម្រូវឲ្យភាគីទទួលជំនួយនោះសងលុយត្រឡប់មកវិញ ឬក៏ផ្អាកផ្ដល់ជំនួយមួយរយៈឬរៀងរហូត៖ «យើងធ្លាប់មានការដាក់ទណ្ឌកម្មផ្សេងៗដែរ មិនថាតែអ្នកអនុវត្តគម្រោង បានន័យថា ជាស្ថាប័នជំនាញរបស់ក្រសួង រដ្ឋាភិបាលដែលជាអ្នកទទួលផលប្រយោជន៍ពីគម្រោងនោះទេ។ ប៉ុន្តែសូម្បីជំនាញការដែលត្រូវបានជួលដោយគម្រោង ដើម្បីមកជួយក្នុងការអនុវត្តគម្រោងហ្នឹង កាលណាក្រុមហ៊ុនហ្នឹងគាត់ធ្វើមិនត្រឹមត្រូវ ក៏យើងដាក់ទណ្ឌកម្ម គឺអត់អាចចូលទៅអនុវត្តគម្រោងរបស់អេឌីប៊ី ទៅថ្ងៃក្រោយបាន»។
របាយការណ៍គម្រោងរបស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី បានបង្ហាញថា គិតត្រឹមខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤ គម្រោងបានបញ្ចប់ផែនការសកម្មប្រមាណជាង ៩០% ដែលចំណាយថវិកាសរុបប្រមាណជិត ៨០% នៃថវិកាសរុប។
ទោះបីជាមានការអះអាងបែបនេះ ប៉ុន្តែនាយកអង្គការតម្លាភាពលោក ព្រាប កុល មានប្រសាសន៍ថា អំពើពុករលួយពីគម្រោងជំនួយបរទេសដែលអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា មានរូបភាពជាច្រើនដែលត្រូវ បានគេលាក់បាំង និងមានបច្ចេកទេសខ្ពស់បំផុត លើការកេងយកប្រយោជន៍ពីទឹកប្រាក់ជំនួយទាំងនោះ ដូចធ្លាប់បានកើតឡើងនៃការប្រើប្រាស់ជំនួយនៃមូលនិធិសកល ដែលគេបានរកឃើញអំពើពុករលួយ នៅក្នុងគម្រោងរបស់ខ្លួនជួយគាំទ្រវិស័យសុខាភិបាលជាដើម។
លោក ព្រាប កុល៖ «អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយគាត់មានល្បិចកល គាត់មានវិធី ឆ្លៀតកេងចំណេញពីនីតិវិធីនីមួយៗ។ ឧបមាថា ការធ្វើលទ្ធកម្ម គាត់មានគ្នីគ្នា គាត់មានក្រុមហ៊ុនដែលជាមិត្តភ័ក្ដិ ឬក៏មានបណ្ដាញរបស់គាត់ដាក់ដេញថ្លៃ ហើយប្រសិនបើយើងពិនិត្យមើលនីតិវិធី ដូចជាមិនខុសអីទេ ប៉ុន្តែពីក្រោយការអនុវត្តហ្នឹង គឺមានវិធី មានល្បិចផ្សេងទៀតដែលនាំឲ្យមានការកេងប្រយោជន៍ដើម្បីផលចំណេញ ចំណេញថវិកាសម្រាប់ផ្ទាល់ខ្លួន»។
បន្ថែមលើនេះ នាយកអង្គការសមធម៌កម្ពុជា លោក អៀង វុទ្ធី មានប្រសាសន៍ថា ការប្រើប្រាស់និងការអនុវត្តជំនួយបទេស គឺប្រើប្រាស់ខុសគោលដៅ និងខ្វះការត្រួតពិនិត្យរវាងម្ចាស់ជំនួយ និងអ្នកអនុវត្ត។ លោកបញ្ជាក់ទៀតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ចង់បានច្រើនបំផុតនោះ គឺការផ្ដល់ប្រាក់ជំនួយដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ដែលងាយស្រួលក្នុងការយកប្រើប្រាស់តាមវិធីណាក៏បាន។ ជាក់ស្ដែងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏ធ្លាប់ប្រកាសរិះគន់ធនាគារពិភពលោកកន្លងទៅថា មានលក្ខខណ្ឌស្មុគស្មាញពេកក្នុងការស្នើសុំប្រាក់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។
របាយការណ៍របស់ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានបង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ជាង ៥០០យគម្រោង ដែលកំពុងអនុវត្តនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ ក្នុងនោះធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី បានផ្ដល់គម្រោងច្រើនជាងគេដល់កម្ពុជា ដែលតំណាងឲ្យ ៣០% នៃគម្រោងសរុប ឬស្មើនឹងជាង ១៤០គម្រោង។
ក្នុងចំណោមគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ដែលទទួលជំនួយពីសហគមន៍អន្តរជាតិទាំងអស់ មានតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ដែលរកឃើញមានពាក់ព័ន្ធអំពើពុករលួយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។