កសិករមួយចំនួនដែលមានកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វទាយកពងលក់ បានត្អូញត្អែរថា ក្រោយពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ តម្លៃពងទាធ្លាក់ថ្លៃជាច្រើន ធ្វើឲ្យពួកគាត់មានការលំបាក និងប្រឈមជាមួយការខ្វះប្រាក់សងម្ចាស់បំណុលទៀតផង។
ការលក់ផលិតផលមិនដាច់វាជារឿងមួយចំពោះកសិករដែលចិញ្ចឹមសត្វទាយកពងលក់ ប៉ុន្តែរឿងការខាតបង់លក់មិនបានចំណេញ វាអាចធ្វើឲ្យមុខរបរចិញ្ចឹមសត្វទាយកពងលក់លែងមានអ្នកធ្វើតទៅទៀត។
លោក ជាវ សុទ្ធ ជាអ្នករកស៊ីចិញ្ចឹមទាយកពងលក់នៅខេត្តកណ្ដាល បានរៀបរាប់ឲ្យដឹងថា តម្លៃពងទាបានធ្លាក់ចុះជាខ្លាំងក្រោយពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺធ្លាក់ចុះពីជាង ៤០០រៀលក្នុងមួយគ្រាប់ មកនៅត្រឹមថ្លៃជិត ២០០រៀល។
លោក ជាវ សុទ្ធ បានលើកឡើងអំពីមូលហេតុដែលបណ្ដាលឲ្យតម្លៃពងទាធ្លាក់ចុះថោកជាងមុន ដោយសាររដ្ឋបើកអនុញ្ញាតឲ្យនាំចូលពីប្រទេសជិតខាង ជាពិសេស ការនាំពងទាមកពីប្រទេសវៀតណាម ដែលមានតម្លៃថោកជាងពងទាក្នុងស្រុក៖ «អត់មានសមាគមទេ អានេះចិញ្ចឹមជាលក្ខណៈគ្រួសារ អ្នកណាចិញ្ចឹមក៏ចិញ្ចឹមទៅ ហើយអ្នកណាខាត គេឈប់ចិញ្ចឹម អាហ្នឹងតាមជាក់ស្ដែង។ ដូចតែជ្រូកដែរហ្នឹង គ្រាន់តែជ្រូកវាតិច បើទាចាប់ពី ១.០០០ អីឡើងទៅ។ តិចបំផុតក៏៧០០ដែរ»។
លោក ជាវ សុទ្ធ បន្ថែមឲ្យដឹងថា ទាំងរូបលោក និងអ្នកចិញ្ចឹមទាយកពងលក់ជាច្រើននាក់នៅខេត្តកណ្ដាល កំពុងប្រឈមមុខជាមួយការខ្វះប្រាក់សងបំណុលធនាគារ ដោយសារការខាតបង់មិនអាចរកប្រាក់បានពីការលក់ពងទា៖ «ចងការលុយគេ យកលុយរដ្ឋ ឬលុយមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ឬក៏ធនាគារមួយចំនួន ចងការគេមកប្រកបរបរអ៊ីចឹង វាមានហានិភ័យខ្ពស់ណាស់ វាអត់ចំណេញទេ។ ធម្មតាពងទានឹងចាប់ពី ១គ្រាប់ ៤០០ឡើងទៅ បានយើងអាចចំណេញបាន។ ចុះបើវាចុះថ្លៃ១ ជា ២ ទៅហើយ។ ចាប់ពីចូលឆ្នាំហើយ គឺចុះរហូត ហើយមិនងាយឡើងវិញទេ ព្រោះការនាំចូលពីវៀតណាម មកនោះច្រើនណាស់»។
កសិករមួយរូបទៀត ឈ្មោះ នឿន ដែលជាអ្នកចិញ្ចឹមទាដែរ បាននិយាយឲ្យដឹងថា លោកបានប្រកបរបបចិញ្ចឹមទាយកពងលក់នេះជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែការធ្លាក់ថ្លៃពងទាក្នុងពេលថ្មីៗនេះ គឺជាការធ្លាក់ចុះថ្លៃមួយគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍។
លោក នឿន បាននិយាយបន្ថែមថា ក្រៅពីមូលហេតុមានការអនុញ្ញាតឲ្យនាំពងទាចូលមកពីប្រទេសជិតខាងច្រើននោះ នៅក្នុងប្រទេស ក៏មានអ្នករកស៊ីចិញ្ចឹមទាយកពងលក់កើនច្រើនជាងមុនដែរ ដូច្នេះហើយបានជាតម្លៃពងទាថោកជាងមុន។
ទាក់ទងបញ្ហាជំពាក់ប្រាក់ធនាគារវិញ លោក នឿន បានឲ្យដឹងថា ភាគច្រើននៃអ្នករកស៊ីចិញ្ចឹមទាយកពងលក់ គឺសុទ្ធតែជំពាក់ប្រាក់ធនាគារទាំងអស់ គ្រាន់តែចំនួនតិច ឬច្រើនប៉ុណ្ណោះ៖ «បើវាធ្លាក់ថ្លៃហើយ ធ្វើម៉េចឲ្យតែវាបានពង។ ធ្វើម៉េចលែងគិតហើយ ខាតក៏ខាតទៅ ធ្វើម៉េចបើវាអ៊ីចឹងទៅហើយ។ វាមិនមែនតែយើងណា ស្រុកខ្មែរ ខ្ញុំមានទាជាង ១.៨០០ក្បាល»។
ចំណែកនារីម្នាក់ឈ្មោះ សុគន្ធា ដែលមានមុខរបរជាអ្នកប្រមូលទិញពងទាយកទៅលក់បន្តនៅខេត្តកណ្ដាល និយាយថា បើទោះបីជាតម្លៃពងទាធ្លាក់ចុះខ្លះមែន ប៉ុន្តែពងទាដែលបានមកពីសត្វទាចិញ្ចឹមក្នុងស្រុកមានគុណភាពជាងពងទាដែលនាំចូលពីប្រទេសជិតខាង៖ «រាងធ្លាក់បន្តិច តែខែប្រាំងអ៊ីចឹងវាមិនសូវអីទេ។ និយាយរួមតែពងទាយួនបុកមក វាថោកតែរបស់យួនទេ ហើយពងទាយួន ទុកតែមួយថ្ងៃ គឺខូចអស់រលីង។ ពងទាប្រើថ្នាំ គឺងាយខូចណាស់។ យកពីទ្រុងមក គឺរើស ១ថ្ងៃ ទម្រាំបានដឹកជញ្ជូន ៣ថ្ងៃ ហើយមកដល់កន្លែងស្តុក ២ ទៅ ៣ថ្ងៃទៀតទៅ ហើយទម្រាំចែកចាយកន្លះខែអីទៀត អ៊ីចឹងស្អុយអស់ហើយ។ ពងទាខ្មែរ វាស៊ីស្រូវអត់អីទេ ហើយស៊ីសងយើងលាងទឹក ឬមិនលាងទឹកទៀតណា។ បើលាងទឹកឆាប់ខូចណាស់»។
ទាក់ទងការប្រឈមមុខរបស់កសិករចិញ្ចឹមទាយកពងលក់ត្រូវខាត និងអាចគ្មានលុយសងធនាគារនេះ លោក កែម ឡី អ្នកស្រាវជ្រាវអភិវឌ្ឍន៍សង្គម មានយោបល់ថា កសិករខ្មែរជួបប្រទះការលំបាកច្រើនមុខ ដូចករណីអ្នកចិញ្ចឹមទាយកពងលក់នេះ គឺត្រូវចំណាយថ្លៃដើមខ្ពស់ ហើយគ្មានភាពធានាច្បាស់លាស់ថា មានប្រាក់ចំណេញទៀតផង។
លោក កែម ឡី លើកឡើងថា ដើម្បីជួយកសិករបាន ទាល់តែរដ្ឋជួយកសិករ ហើយទុនកសិករដែលចិញ្ចឹមសត្វនោះ ត្រូវតែបានទទួលពីប្រភពដែលមានការប្រាក់ទាប ដូចជាក្រុមសន្សំ គឺមិនមែនប្រាក់ចងការពីធនាគារនោះទេ។
លោក កែម ឡី៖ «ទី១ ការចិញ្ចឹមសត្វ ការធ្វើស្រូវអីនៅស្រុកគេ នៅថៃ នៅវៀតណាម រដ្ឋគេ និងក្រុមហ៊ុនគេ គេជួយកសិករគេ។ គេផលិតតាមរបៀបទំនើបច្រើន ទាំងជ្រូក ទាអីហ្នឹង។ គេផលិតចំណីអីគេមានថ្លៃដើមតែម្ដង គឺវាថោកជាង អ៊ីចឹងគេចំណេញច្រើន។ ទី២ ផលិតបានចំនួនច្រើន ហើយទុនរបស់គេគឺថោក ទី៣ អត្រាការប្រាក់ដែលគេយកពីធនាគារស្រុកគេថោក អ៊ីចឹងគេអាចលក់ថោកជាងយើង ហើយគេមានភាពធូររលុង មិនមែនបង់ពន្ធទេ គឺបង់គយ គឺហុចៗតែម្ដង កន្លែងហ្នឹងហើយដែលធ្វើឲ្យកសិករយើង ដែលផលិតតាមបែបបុរាណ គ្មានបច្ចេកទេស ហើយថ្លៃដើមក៏ថ្លៃអ៊ីចឹងយកទៅលក់មិនចំណេញទេ»។
ឆ្លើយតបចំពោះការលើកឡើងថា ដើម្បីធ្វើឲ្យពងទារក្សាតម្លៃខ្ពស់ និងទប់ស្កាត់ការនាំចូលពងទាពីប្រទេសជិតខាងនោះ លោក ផៃ ស៊ីផាន ជារដ្ឋលេខាធិការ និងអ្នកនាំពាក្យទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កំពុងតែឈានទៅចូលរួមជាសហគមន៍ប្រទេសក្នុងតំបន់ ដូច្នេះរដ្ឋគ្មានគោលការណ៍បង្កើតរបាំងព្រំដែនហាមឃាត់ទំនិញឆ្លងកាត់នោះទេ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការខាតបង់ផលប្រយោជន៍ខ្លួន គឺក្រុមអ្នកផលិត ឬអ្នកចិញ្ចឹមទាយកពងលក់នោះ មានតែបង្កើតសមាគមមួយដើម្បីជួយគ្នាក្នុងការទប់ស្កាត់ការបាត់ប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។
លោក ផៃ ស៊ីផាន៖ «នៅក្នុងបរិបទនេះ រដ្ឋាភិបាលលោកបាន ឬក៏កំពុងតែពិចារណា។ ទី១ ទិដ្ឋភាពនៃតំបន់ដែលយើងបានថា គាំទ្រការចរាចរទំនិញដោយសេរីគ្មានឧបសគ្គ គ្មានរបាំងព្រំដែន ដូច្នេះឆ្នាំ២០១៥ វាជាកាតព្វកិច្ចរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ អ្វីដែលយើងមើលឃើញដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍នៃអ្នកផលិតរបស់យើងនេះហើយដើម្បីឆ្លើយតបទាំងកាតព្វកិច្ចនៃតំបន់របស់យើង ដែលយើងនិយាយថា ទីផ្សារសេរីនោះ គឺអ្នកផលិតមានតែបង្កើតសមាគមខ្លួនឯងដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ខ្លួនឯង»។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បានច្រានចោលការដាក់បន្ទុករបស់កសិករម្ចាស់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមទាឲ្យរដ្ឋទទួលខុសត្រូវរឿងខាតបង់មុខជំនួញលក់ពងទារបស់ខ្លួន ហើយគ្មានប្រាក់សងធនាគារនោះ។
របាយការណ៍បូកសរុបការងារកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់និងនេសាទ ឆ្នាំ២០១៣-២០១៤ របស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់និងនេសាទ បានបង្ហាញឲ្យដឹងថា ការចិញ្ចឹមសត្វស្លាប មាន់ទា ជាលក្ខណៈគ្រួសារពីឆ្នាំ២០០៩ ដល់ ២០១៣ មានកាកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់ទៅជាង ៣៥ភាគរយ គឺកើនពីជាង ២០លានក្បាល ទៅដល់ ២៧លានក្បាលនៅឆ្នាំ២០១៣៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។