មួយរយៈចុងក្រោយនេះ មានប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល តវ៉ាថា មានអង្គការ សមាគម ក៏ដូចជាក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយចំនួន និងមានក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករខ្មែរទៅធ្វើការនៅបរទេសមួយចំនួនដែរនោះ បានបោកប្រាស់ពីប្រជាពលរដ្ឋជាបន្តបន្ទាប់។
បញ្ហានេះ បណ្ដាលឲ្យប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងសង្គមជាតិយ៉ាងខ្លាំង។ ប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះ ទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការតាមច្បាប់ ចាប់ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនបោកប្រាស់ទាំងនោះ។
តើរូបភាព និងមធ្យោបាយនៃការឆបោកទាំងនោះមានអ្វីខ្លះ?
ល្បិចល្បួងលួងបោកបញ្ឆោត ហាក់កំពុងតែញាំញីយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ ការដើរឃោសនាបោកប្រាស់មានច្រើនណាស់ទាំងនៅក្នុងវិស័យនយោបាយ ទំនាក់ទំនងក្នុងកិច្ចការជំនួញ និងវិស័យការងារ រួមទាំងវិស័យផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។
ប៉ុន្តែនៅទីនេះ យើងចាប់អារម្មណ៍អំពីល្បិចឆបោកនាំពលករខ្មែរទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស និងការដាក់ប្រាក់តាមអង្គការ សមាគម ក៏ដូចជាក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយចំនួន ដោយទទួលការប្រាក់ខ្ពស់ជាដើម ដែលកំពុងប៉ះទង្គិចធ្ងន់ធ្ងរដល់សង្គមកម្ពុជា។
ផ្ដើមចេញពីការឃោសនាបោកប្រាស់នាំពលករទៅធ្វើការនៅបរទេស តាមរយៈក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករ បានផ្ទុះឡើងយ៉ាងខ្លាំងមួយរយៈចុងក្រោយនេះ។ រូបភាពនៃការបោកប្រាស់ទាំងនោះ មានក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនធានាថា នឹងរកការងារល្អឲ្យធ្វើ និងទទួលបានប្រាក់កម្រៃខ្ពស់ មានទីកន្លែងស្នាក់នៅត្រឹមត្រូវជាដើម ប៉ុន្តែតម្រូវឲ្យបង់លុយជាមុន ជាថ្នូរបានទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស។ នៅពេលក្រុមហ៊ុនទាំងនោះប្រមូលលុយបានច្រើនហើយនោះ ក៏ទម្លាក់ស្លាកចោល ឬមិនទទួលខុសត្រូវអ្វីឡើយ ហើយក៏មានក្រុមហ៊ុនខ្លះនាំពលករខ្មែរទៅចាក់ចោលនៅក្រៅប្រទេសដោយខុសច្បាប់ ឲ្យរស់នៅយ៉ាងវេទនាគ្មានការងារជាក់ស្តែង ហើយពេលខ្លះត្រូវបានគេកេងប្រវ័ញ្ចប្រាក់ឈ្នួល និងមិនគោរពទៅតាមកិច្ចសន្យាការងារនោះឡើយ។
រឿងពិតជាក់ស្តែងមួយ បានកើតឡើងនៅក្នុងភូមិស្វាយផ្អែម ឃុំបឹងសាលាខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត។ អ្នកស្រី សោ ម៉ាច រៀបរាប់ថា គាត់ចាញ់បោកក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករ ចប អេស៊ា (Job Asia) កាលពីពេលថ្មីៗនេះអស់លុយជិត ១ពាន់ដុល្លារ ព្រោះស្តាប់ការឃោសនារបស់ទីភ្នាក់ងារក្រុមហ៊ុននោះ ហើយក៏ប្រាថ្នាឲ្យកូនស្រីម្នាក់ និងប្រុសម្នាក់ កំពុងពេញកម្លាំងទៅធ្វើការនៅប្រទេសថៃ រកកម្រៃបានច្រើនចិញ្ចឹមគ្រួសារ។
ក្តីសង្ឃឹមប្រែផ្ទុយស្រឡះ ដូចពាក្យចាស់ពោលថា «ប្រាក់ក៏បង់ ថង់ក៏ដាច់» ព្រោះក្រុមហ៊ុនមិនគោរពកិច្ចសន្យាការងារ ហើយក្លាយជាកូនបំណុលគេដែលពុំមានលទ្ធភាពសងប្រាក់ទៅម្ចាស់បំណុលវិញឡើយ៖ «ដំបូងឡើយគេថា នាំទៅធ្វើការនៅរោងចក្រសាច់មាន់ ត្រូវបង់លុយធ្វើប៉ាសស្ព័រចំនួន ២៥០ដុល្លារ តែក្រោយមកទៀតគេថាមានការងារល្អមួយទៀត គឺធ្វើការនៅក្រុមហ៊ុនដំឡើងម៉ូតូហុងដា (Honda) បានប្រាក់ខែច្រើនរហូតដល់ ២ម៉ឺនបាត ប៉ុន្តែត្រូវថែមលុយ ២០០ដុល្លារទៀត ហើយបើអ្នកថ្មី គឺបង់លុយ ៣៥០ដុល្លារ»។
នៅក្នុងភូមិនោះក៏មានអ្នកខ្លះសម្រេចចិត្តទៅខ្ចីប្រាក់ពីធនាគារ ដោយដាក់ប្លង់ផ្ទះ និងប្លង់ដី ដើម្បីយកប្រាក់ជិត ១ពាន់ដុល្លារ ទៅបង់ឲ្យក្រុមហ៊ុនដោយផ្ទាល់ដៃ និងគ្មានលិខិតស្នាមបញ្ជាក់ត្រឹមត្រូវឡើយ ក្នុងក្ដីរំពឹងថា នឹងបានការងារធ្វើ និងមានជីវភាពប្រសើរជាងមុន បន្ទាប់ពីពួកគេពុំអាចរកការងារធ្វើបាននៅក្នុងប្រទេស។ ពេលយកប្រាក់ទៅបង់ឲ្យក្រុមហ៊ុនហើយ ពួកគាត់រង់ចាំក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទហៅទៅធ្វើការនៅប្រទេសថៃ ក៏ប៉ុន្តែចាំបាត់ៗ ស្ងាត់សូន្យរហូតមកដល់ពេលនេះ។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ ខាងភាគីថៅកែក្រុមហ៊ុន ចប អេស៊ា បកស្រាយថា ទើបតែទទួលបានព័ត៌មាន ហើយសន្យាថានឹងបញ្ជូនពួកគាត់ទៅថៃ ឆាប់ៗនេះ ប៉ុន្តែពួកគាត់អស់ចិត្តលែងចង់ទៅ សុំតែប្រាក់របស់ពួកគេគ្រប់ចំនួនមកវិញប៉ុណ្ណោះ។
ប្រធានផ្នែកសិទ្ធិការងារនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ លោក មឿន តុលា មានប្រសាសន៍ថា មានក្បួនឃោសនាបោកប្រាស់របស់មេខ្យល់ជាច្រើនទៀតដែរ ដូចជាអ្នកខ្លះមានគ្នាបីទៅបួននាក់ ពាក់សម្ញែងគ្រឿងអលង្ការខ្សែក និងខ្សែដៃជ្រែកខ្លួន ហើយដើរប្រាប់គេថា ទាំងនេះគឺជាលទ្ធផលទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស។ លោកបន្តថា ក្រៅពីនេះក៏មានការផ្សព្វផ្សាយតាមវិទ្យុ និងការឃោសនានៅតាមសាលាឯកជនបង្រៀនភាសាបរទេសដូចជា ភាសាកូរ៉េ និងជប៉ុន ជាដើម៖ «នៅពេលបើកសាលាបង្រៀនហើយ បែរជាទៅឃោសនាប្រាប់ថា ទៅធ្វើការនៅប្រទេសជប៉ុន ប៉ុន្តែទាមទារឲ្យបង់លុយម្នាក់ ៣ពាន់ ទៅ ៤ពាន់ដុល្លារអ៊ីចឹងទៅ។ អ្នកដែលបង់លុយទាំងនោះ សុទ្ធតែយកដីទៅបញ្ចាំគេ ដូចជាធនាគារ ជាដើម ដល់តែពេលចុងក្រោយ គឺអត់មានអីទាំងអស់»។
មានល្បិចជាច្រើនស្នៀតទៀត ធ្វើឲ្យពលករខ្មែរស្ម័គ្រចិត្តវេចសម្ពាយ ចាកចោលភូមិស្រុកទៅធ្វើការនៅបរទេស ជាពិសេសប្រទេសថៃ ប៉ុន្តែទីបំផុត ពួកគេក្លាយជាទាសករលើទូកនេសាទថៃ រាប់ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ នៅលើទឹកសមុទ្រពុំមានកោះត្រើយឡើយ ហើយជីវិតរស់ទៅបានដោយសារថ្នាំញៀន។
ប្រធានផ្នែកស្ត្រី និងកុមារ និងការដោះស្រាយទំនាស់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការនៃសមាគមអាដហុក (Adhoc) អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា មានប្រសាសន៍ថា កត្តានាំឲ្យពលរដ្ឋខ្មែររងគ្រោះព្រោះការងារនៅក្រៅប្រទេសនោះ ដោយសារកង្វះការងារក្នុងស្រុកផង កង្វះចំណេះដឹង និងព័ត៌មានអកុសលមិនពិតប្រាកដជាច្រើនតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដែលអ្នកស្រីទាមទារឲ្យក្រសួងព័ត៌មាន ត្រួតពិនិត្យបញ្ហានេះឡើងវិញ៖ «ខាងវិទ្យុខ្លះ គឺឲ្យតែខាងក្រុមហ៊ុនណាឲ្យផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មជ្រើសរើសពលករ គឺដឹងតែផ្សព្វផ្សាយ ដែលវាផ្ទុយនឹងសារាចរណែនាំរបស់ក្រសួងការងារ ដែលគេថា មុនពេលមានសិទ្ធិផ្សព្វផ្សាយទៅធ្វើការនៅប្រទេសណា ត្រូវតែមានលិខិតបញ្ជាក់ពីប្រទេសនោះថា ត្រូវទៅធ្វើការនៅប្រទេសនេះ មានតម្រូវការពលករចំនួនប៉ុន្មាន តែធាតុពិតវាអត់អ៊ីចឹងទេ»។
កន្លងទៅ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ហេង សួរ បង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករទៅក្រៅប្រទេសមានចំនួន ៣៨ ដែលបានចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែសមាគមអាដហុក អះអាងថា បច្ចុប្បន្នមានក្រុមហ៊ុនចំនួន ៦០ ដែលមានសិទ្ធិនាំពលករទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស ដូចជាប្រទេសថៃ ម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុន ជាដើម ប៉ុន្តែមានក្រុមហ៊ុនខ្លះបានប្រើប្រាស់អាជ្ញាប័ណ្ណដែលចេញដោយរដ្ឋាភិបាល ទៅបោកប្រាក់ពីប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើននាក់ រួចទម្លាក់ស្លាកក្រុមហ៊ុនចោល ហើយគេចខ្លួនបាត់។ នៅឆ្នាំ២០១៥ នេះ សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ថាក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសពលករទៅធ្វើការនៅបរទេសចំនួនពីរ មានរឿងអាស្រូវបោកប្រាស់ពលករ រួមមានក្រុមហ៊ុន រ៉ៃស៍ ណេតឆឺរ៉ល (Rice Natural) និងក្រុមហ៊ុន សេនឆឺរី (Century)។
ឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហានេះ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាអគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការជាតិដឹកនាំការបង្ក្រាបការជួញដូរ និងរត់ពន្ធមនុស្ស ការកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្ម និងផ្លូវភេទលើស្ត្រី និងកុមារ អ្នកស្រី ជូ ប៊ុនអេង មានប្រសាសន៍ថា ការជួញដូរកម្លាំងពលកម្មទៅក្រៅប្រទេស គឺមានការកើនឡើង ប៉ុន្តែមិនទាន់មានតួលេខច្បាស់លាស់នៅឡើយ។ អ្នកស្រីបន្តថា ពលករខ្មែរភាគច្រើន គឺត្រូវបានក្រុមហ៊ុនខ្លះបញ្ជូនទៅធ្វើការខុសជំនាញ ឬវិស័យការងារអន់ៗ ហើយបានប្រាក់ខែទាប។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កំពុងចរចាជាមួយប្រទេសទទួល ជាពិសេសភាគីថៃ ធ្វើយ៉ាងណាធានាផលប្រយោជន៍សម្រាប់ភាគីទាំងសងខាង និងបញ្ចៀសការបោកប្រាស់កម្លាំងពលកម្មបន្តទៀត៖ «ប្រទេសថៃ គឺមានពលករខុសច្បាប់ដល់ទៅរាប់លាននាក់ រួមមានកម្ពុជា ឡាវ និងភូមា ជាដើម មានន័យថា ដោយសារឱកាសនៅទីនោះបើកសម្រាប់អ្នកមិនមានច្បាប់ត្រឹមត្រូវ»។
មួយរយៈចុងក្រោយនេះ ពលករខ្មែររងគ្រោះលើទូកនេសាទថៃ រាប់រយនាក់ ត្រូវបានបញ្ជូនមកដល់កម្ពុជា វិញ ក្រោយពេលស្ថានទូតកម្ពុជា ប្រចាំនៅបរទេស ជួយសង្គ្រោះពួកគេពីទូកនេសាទថៃ ដែលឆ្លងចូលដែនសមុទ្រប្រទេសដទៃដោយខុសច្បាប់។
ក្រៅពីករណីបោកប្រាស់ទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសនោះ នៅមានករណីបោកប្រាស់ជាច្រើនទៀតនៅក្នុងស្រុក ដូចជាមានអង្គការ សមាគម ក៏ដូចជាក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយចំនួន កំពុងដើរធ្វើសកម្មភាពពន្យល់កៀរគរឲ្យប្រជាពលរដ្ឋយកប្រាក់ទៅផ្ញើ ឬវិនិយោគរកស៊ីនៅកន្លែងពួកគេ ដោយសន្យាថានឹងផ្ដល់ការប្រាក់ខ្ពស់រហូតដល់ ១០ភាគរយ។
និស្សិតរៀបរាប់៖ «ឈ្មោះក្រុមហ៊ុន ហ្វ័រ អីលិច (For Elex) ដែលមានការវិនិយោគប្រេងនៅអាមេរិក គេថាប្រសិនបើយើងដាក់ប្រាក់ នឹងបានការប្រាក់ច្រើន គឺបាន ១០ភាគរយ ហើយឮដូច្នេះមួយខែក្រោយមក ខ្ញុំឲ្យអ្នកផ្ទះផ្ញើលុយមកឲ្យខ្ញុំចំនួន ១ពាន់ដុល្លារ ដើម្បីដាក់លុយនឹងគេទៅ។ ដាក់ហើយក្រុមហ៊ុននោះគេថា ក្រុមហ៊ុន អ៊ារើ ហើយដំណើរការមិនកើតទេ ដូច្នេះលុយនោះក៏អសារបង់ទៅ»។ នេះជាការរៀបរាប់របស់និស្សិតម្នាក់សុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ រស់នៅភ្នំពេញ ដែលចាញ់បោកក្រុមហ៊ុនអស់លុយ ១ពាន់ដុល្លារ។
លើសពីនេះទៀត ថ្មីៗនេះអង្គការទីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ភូមិកម្ពុជា បានដើរឆបោកឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ ១៣គ្រួសារនៅក្នុងស្រុករំដួល ខេត្តស្វាយរៀង ទៅខ្ចីបុលលុយពីធនាគារអេស៊ីលីដា (Acleda Bank) ក្នុងម្នាក់ ២ពាន់ដុល្លារ អ្នកខ្លះ ៣ពាន់ដុល្លារ ទៅ ៤ពាន់ដុល្លារ មកចងការបន្តឲ្យខ្លួនជាថ្នូរទទួលបានអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់រហូតដល់ ៤០ភាគរយ។ ហើយជនឆបោកធានាជួយបង់ប្រាក់រំលស់ប្រចាំខែជំនួស ប៉ុន្តែការជួយបង់រំលស់បានតែ ២ ទៅ ៣ខែប៉ុណ្ណោះ ក៏បាត់ស្រមោលពួកគេ។ ប្រជាពលរដ្ឋទាំង ១៣គ្រួសារ កំពុងជំពាក់បំណុលធនាគារវ័ណ្ឌក។
មាត្រា៣៧៨ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌចែងថា អំពើឆបោកត្រូវផ្ដន្ទាទោសពី ៦ខែទៅ ៣ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១លានរៀលទៅ ៦លានរៀល។ មាត្រា៣៩២ ចែងថា អំពើរំលោភលើទំនុកចិត្ត ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៦ខែទៅ ៣ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១លានរៀលទៅ ៦លានរៀល។
អង្គការសង្គមស៊ីវិល ថាបញ្ហាទាំងនេះគឺជាមេរោគដ៏អាក្រក់នៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា ដែលធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលក្រីក្រ និងគ្មានការងារធ្វើស្រាប់ រឹតតែក្រថែមទៀត ហើយគ្រួសារខ្លះប្រឈមមុខអស់ដីអស់ផ្ទះ មានអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ និងឈានដល់ការបែកបាក់គ្នាទៀតផង។
ប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលទាំងនោះ ទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាល ក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ត្រូវពង្រឹងវិធានការតាមច្បាប់ចាប់ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនបោកប្រាស់ទាំងនោះ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក មឿន តុលា រិះគន់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ថាអសកម្ម ហើយពេលខ្លះលោកមានមន្ទិលសង្ស័យថា អាជ្ញាធរ និងជនឆបោក ហាក់មានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយគ្នា៖ «អាជ្ញាធរសព្វថ្ងៃពូកែណាស់រឿងតាមដានអ្នកណាតវ៉ារឿងដីធ្លី អ្នកណាមាននិន្នាការនយោបាយអីក៏ដឹងដែរ ប៉ុន្តែត្រង់ក្រុមហ៊ុនបោកបញ្ឆោតប្រជាពលរដ្ឋរាប់សិបខែគាត់អត់សោះ»។
កន្លងទៅថ្មីៗនេះ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងគណៈកម្មការមូលប័ត្រកម្ពុជា រួមជាមួយធនាគារជាតិកម្ពុជា បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះសកម្មភាពអាជីវកម្មរបស់អង្គការ សមាគម និងក្រុមហ៊ុនមួយចំនួន ដែលកៀរគរឲ្យប្រជាពលរដ្ឋដាក់ប្រាក់សន្សំ ដើម្បីទទួលបានការប្រាក់ខ្ពស់រហូតដល់ទៅ ១០% ក្នុងមួយខែ។ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច បញ្ជាក់ថា អង្គការ សមាគម និងក្រុមហ៊ុនទាំងនោះ មានដូចជា អង្គការមូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហៅកាត់ថា អេ.អាយ.អែហ្វ (AIF) សមាគមអ្នកប្រឹក្សាវិនិយោគ អាយ.ស៊ី.អេ (ICA) និងក្រុមហ៊ុន អ៊ី.ប៊ី.ស៊ី (EBC) ហើយអង្គការ សមាគម និងក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ ក៏មិនទាន់ទទួលបានការអនុញ្ញាត ឬអាជ្ញាប័ណ្ណដើម្បីធ្វើសកម្មភាពអាជីវកម្មប្រភេទនេះនៅឡើយផងដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។