ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលរស់នៅខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តសៀមរាប កំពុងសម្ដែងការព្រួយបារម្ភថា ពូជមច្ឆាជាតិនៅតាមដងស្ទឹង និងក្នុងបឹងទន្លេសាប អាចនឹងវិនាសហិនហោចនៅក្នុងរដូវត្រីពងកូនឆ្នាំនេះ ដោយសារតែការប្រើឧបករណ៍នេសាទខុសច្បាប់កំពុងកើនឡើងក្នុងរដូវហាមឃាត់។
ប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានមើលឃើញដូចគ្នាថា ការនេសាទត្រីខុសច្បាប់កំពុងកើតមានជាច្រើនខេត្ត នៅពេលដែលវិបត្តិនយោបាយកំពុងតែចម្រូងចម្រាសរវាងគណបក្សប្រឆាំង ជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច ហើយសមត្ថកិច្ចជាច្រើនផ្នែក ក៏ឆ្លៀតទាញយកផលចំណេញពីអំពើនេសាទខុសច្បាប់នោះដែរ។
បុរសម្នាក់ជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅភូមិគូលែន ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ ដែលមិនហ៊ានបញ្ចេញឈ្មោះ គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្ននៅតាមដងស្ទឹងសែន ចាប់ពីតំបន់ស្ពានតាកឹង រហូតចម្ងាយច្រើនគីឡូម៉ែត្រ គឺសុទ្ធតែឧបករណ៍ដាយ ដែលគេប្រើសម្រាប់ចាប់ត្រីខុសច្បាប់។
បុរសដដែលបានបញ្ជាក់ថា ឧបករណ៍នេសាទខុសច្បាប់ដែលគេដាក់រាយតាមស្ទឹងនោះកន្លែងខ្លះ គឺនៅជិតទីស្នាក់ការបរិស្ថាន ក៏ប៉ុន្តែគាត់មិនដែលឃើញសមត្ថកិច្ចណាបង្ក្រាបទេ៖ «ម៉ាបណ្ដោយស្ទឹងសែន តាំងពីស្ពានតាកឹង មក កន្លែងបរិស្ថាននោះប្រហែលជា ១គីឡូម៉ែត្រមួយបត់ស្ទឹង ចាប់ផ្ដើមមានដាយ រហូត។ ដាយ បណ្ដោយស្ទឹងមាន ៥០ម៉ែត្រ ៣០ម៉ែត្រ ហើយដាក់ម៉ាពោះៗស្ទឹង។ ខ្ញុំរាប់មើលទៅវាជិត ១០០ដាយ ហើយរកតែដាក់មងដាក់អី មិនបានត្រីហូបទេរាល់ថ្ងៃប្រជាពលរដ្ឋ។ គិតទៅតាំងពីទឹកស្ទឹង ចាប់ឡើងពីខែកក្កដា ដាក់រហូតដល់មកសព្វថ្ងៃ គ្មានឃើញណាបង្ក្រាបទេ មានតែមកយកលុយ»។
ចំណែកនៅឯខេត្តសៀមរាប វិញ ការនេសាទត្រីដោយប្រើឧបករណ៍ខុសច្បាប់ក្នុងបឹងទន្លេសាប ក៏កំពុងកើតមានជាច្រើនស្រុក។
បុរសម្នាក់ជាអ្នកភូមិបណ្ដែតទឹកពាមតាអួ នៃឃុំកែវពណ៌ ស្រុកពួក បានមានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្ន ការនេសាទត្រីខុសច្បាប់ដោយប្រើឧបករណ៍ណរ៉ាវ និងសំណាញ់ក្រឡាញឹកប្រវែងរាប់ពាន់ម៉ែត្រ កំពុងកើតឡើងនៅជិតតំបន់គាត់រស់នៅ។
គាត់ព្រួយបារម្ភចំពោះការបាត់បង់ពូជត្រីធម្មជាតិ នៅក្នុងបឹងទន្លេសាប ក្នុងពេលឆាប់ៗ ប្រសិនបើសមត្ថកិច្ច រដ្ឋាភិបាលនៅតែប្រើវិធានការបង្ក្រាបបែបសោះអង្គើយដូចពេលនេះ៖ «គេដាក់សាច់មងក្រហមខុសច្បាប់ ដែលសម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីធ្លាប់ប្រកាសហាមឃាត់។ មង១ ស្មើនឹង ១.៧០០ ទៅ ២.០០០ម៉ែត្រ។ ចាប់តាំងពីកូនត្រីប៉ុនៗកូនដៃឡើងទៅ គឺចាប់បានទាំងអស់ អាចៅត្រីហ្នឹងក៏ចាប់បានដែរ ព្រោះថាសាច់មងទំហំ ២ហ៊ុន ទៅ ១ហ៊ុនកន្លះ។ ក្នុង១ថ្ងៃបើគិតសរុបទាំងអស់ទាំង ១៧កន្លែង គឺប្រហែលជិត ៥តោន ទាំងកូនត្រីល្អិតល្អោច។ ភាគច្រើនអាល្អិតៗហ្នឹងហិនហោច។ មានតែអ្នកមានទេដែលគេអាចកើត បើអ្នកក្រតូចតាចនៅភូមិបណ្ដែតទឹកនេះ គឺគាត់ច្រណែន ហើយតូចចិត្ត»។
ចំណែកប្រជាពលរដ្ឋនៅឃុំកំពង់ឃ្លាំង ស្រុកសូទ្រនិគម បានឱ្យដឹងថា បទល្មើសឆ្នុកក៏កំពុងកើតមានជាប្រចាំ នៅក្នុងបឹងទន្លេសាប ដែរ។ ប្រជានេសាទខ្លះបានអះអាងថា សមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធមានរដ្ឋបាលជលផល និងកងរាជអាវុធហត្ថខ្លះមិនបង្ក្រាបសកម្មភាពនេសាទខុសច្បាប់ទាំងនោះទេ តែបែរជាទទួលយកលុយពីបទល្មើសទាំងនោះទៅវិញ។
ទោះយ៉ាងណា វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងមន្ត្រីសង្កាត់ និងនាយកខណ្ឌរដ្ឋបាលជលផលខេត្តសៀមរាប ដើម្បីសុំប្រតិកម្មជុំវិញការអះអាងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋបានថាយ៉ាងណានៅឡើយ។
ចំណែកប្រធានរដ្ឋបាលជលផល លោក ណៅ ធួក មិនបានពន្យល់ក្បោះក្បាយអំពីបទល្មើសនេសាទទាំងនោះទេ ដោយគ្រាន់តែមានប្រសាសន៍ថា រូបលោកទើបនឹងចុះពិនិត្យនៅតាមបឹងទន្លេសាប កាលពីពេលថ្មីៗ ក៏ប៉ុន្តែមន្ត្រីរបស់លោកជាច្រើនកំពុងតែចុះបង្ក្រាបបទល្មើសទាំងនោះជាប្រចាំ៖ «ម្សិលមិញខ្ញុំទៅបឹងទន្លេសាប ចុះបង្ក្រាប ហើយខានស្អែកទៅទៀតហើយ ឯគ្នាខ្ញុំបានទៅរាល់តែថ្ងៃ»។
គេហទំព័រជាភាសាអង់គ្លេសមួយឈ្មោះ អូផែន ឌីវីលបផែន (Open Development) បានឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានគោលដៅបង្កើនចំនួនត្រីឱ្យបាន ២០លានក្បាលក្នុង១ឆ្នាំៗ។ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បានអះអាងថា ចាប់តាំងពីចន្លោះឆ្នាំ២០១១ និង២០១២ កន្លងទៅ គឺចំនួនត្រីក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បានកើនឡើងប្រមាណជា ១៤%។
ទោះយ៉ាងណា អ្នកជំនាញរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនៅតែសម្ដែងក្តីព្រួយបារម្ភជុំវិញការវិនាសពូជត្រី ដោយសារតែការប្រើឧបករណ៍នេសាទខុសច្បាប់ជាច្រើននៅក្នុងបឹងទន្លេសាប ក្នុងរដូវហាមឃាត់នេះ។
នាយកអង្គការសម្ព័ន្ធភាពដើម្បីអភិរក្សធនធានជលផល (Fact) លោក ឱម សាវ៉ាត បានមានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្ន បទល្មើសនេសាទកំពុងបន្តកើតមានជាច្រើនកន្លែងនៅក្នុងបឹងទន្លេសាប ហើយសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធជាច្រើនតែងយកលេសមិនចង់ចុះបង្ក្រាបទេ។ លោក ឱម សាវ៉ាត បានបញ្ជាក់ថា តាមការកត់សម្គាល់របស់លោកឃើញថា នៅក្នុងរដូវបិទនេសាទឆ្នាំ២០១៣ គឺបទល្មើសនេសាទត្រីខុសច្បាប់កើនមានច្រើនជាងពេលណាៗទាំងអស់ ដោយសារតែវិបត្តិនយោបាយរវាងគណបក្សកាន់អំណាច និងគណបក្សប្រឆាំងកំពុងយកឈ្នះចាញ់គ្នា ឯមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលក៏មិនយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការបង្ក្រាបការនេសាទត្រីខុសច្បាប់ទាំងនោះដែរ៖ «គ្រាន់តែព័ត៌មានដែលខាងសហគមន៍រាយការណ៍មក គឺគ្រប់តែពេលវេលាហ្នឹង ហើយយើងព្យាយាមទាក់ទងជាមួយនឹងសមត្ថកិច្ចជំនាញ ក៏ប៉ុន្តែគេចេះតែឆ្លើយថាមានគ្នាតិច ឆ្លើយថាអត់មានមធ្យោបាយចេះតែឆ្លើយថាខ្វះខាតលុយចាក់សាំងចាក់អី។ ការពិត បទល្មើសវាមានគេអត់និយាយកុហកទេ»។
អង្គការសហប្រជាជាតិផ្នែកស្បៀងអាហារ និងកសិកម្ម ហ្វាវ (FOA) បានបង្ហាញថា ការខូចខាតច្រាំងទន្លេ និងនេសាទត្រីខុសច្បាប់ គឺបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងចំនួនត្រីថយចុះ។ ការហិនហោចពូជត្រី គឺវាអាចនឹងប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។