កំពុងអង្គុយលើក្ដារពុក ចោលភ្នែកមើលឡានដែលកំពុងបរកាត់ផ្លូវ ជ្រី ធឹម វ័យ ១៩ឆ្នាំ បានឱ្យដឹងថា នាងបានសម្រេចចិត្តឈប់រៀនត្រឹមថ្នាក់ទី៦ ចាប់តាំងពីគ្រួសារនាងមានបញ្ហាជម្លោះដីធ្លីមក ដើម្បីមកជួយរកប្រាក់ចំណូលផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ ហើយគោលបំណងធំបំផុតរបស់នាង គឺចង់ឱ្យប្អូនៗនាងមានឱកាសទៅរៀនបានខ្ពង់ខ្ពស់ដូចគេ កុំឱ្យលំបាកដូចនាងទៀត។
កញ្ញា ធឹម ជាកូនច្បងក្នុងចំណោមបងប្អូនបីនាក់ ដែលរស់នៅជាមួយឪពុកពោះម៉ាយចាស់ជរា ដោយម្តាយនាងទើបតែស្លាប់កាលពី ៤ខែមុន ដោយជំងឺប្រចាំកាយ។ ធឹម ប្រាប់ថា នាងធ្វើការងារគ្រប់មុខទាំងអស់ឱ្យតែបានប្រាក់ មិនថាកម្មករសំណង់ អ្នកលាងចាន អ្នកសម្អាងបន្ទប់ អ្នកស៊ីឈ្មួញបកបង្គា ឬយូគី។ ក៏ប៉ុន្តែ ទោះបីជាខិតខំយ៉ាងនេះក្តី គ្រួសារនាងនៅតែរកមិនគ្រប់ដដែល បានព្រឹកខ្វះល្ងាច។
គ្រួសារនាងស្ថិតនៅក្នុងចំណោមជាង ១៧៣គ្រួសារ ដែលមានបញ្ហាវិវាទដីធ្លីនៅសហគមន៍ស្ពានឆេះ ជិតឆ្នេរអូរត្រេះ ខេត្តព្រះសីហនុ។
កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៧ ប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ១០៧គ្រួសារ នៅភូមិ៦ សង្កាត់លេខ៤ ខេត្តព្រះសីហនុ ត្រូវបានអាជ្ញាធររឹបអូសដីធ្លីសរុប ១៦ហិកតារ ដោយសម្អាងថា ពលរដ្ឋទាំងនេះរស់នៅលើដីដែលមានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិរួចហើយ។
ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បង្ក្រាបនោះ មានកម្លាំងសមត្ថកិច្ចប្រដាប់ដោយខែល និងដំបងឆក់ ដោយប្រើគ្រឿងចក្រឈូសឆាយ និងដុតបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងពួកគាត់។ ពលរដ្ឋចំនួន ១៣នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដាក់គុក ដោយសារតែការប្រឆាំងតវ៉ា។
អ្នកដែលរងគ្រោះដោយការបណ្ដេញចេញនេះ ក៏បាននាំគ្នាមកបោះតង់តាំងទីលំនៅលើចិញ្ចើមថ្នល់ ដែលស្ថិតនៅប្រមាណ ៥០ម៉ែត្រ ពីទីតាំងចាស់ ដើម្បីរង់ចាំដំណោះស្រាយពីអាជ្ញាធរ។
អ្នកភូមិទាំងនេះបានរំឭកថា កាលពីទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ នៅទីកន្លែងនេះសុទ្ធតែព្រៃ គ្មានមនុស្សរស់នៅទេ ហើយក្រោយមកក៏មានប្រជាជនពីរបីគ្រួសារ មកឆ្ការព្រៃសង់ខ្ទមនៅលើដីកំពុងមានទំនាស់នេះ ដើម្បីដេកចាំនេសាទ។ តែក្រោយៗមក អ្នកដែលគ្មានដីក៏បាននាំគ្នាបន្តមករស់នៅនៅទីនេះទៀត ដែលកាលណោះមានប្រហែល ១៧គ្រួសារ ហើយក្រោយមកអ្នកទាំងនេះខ្លះបានរៀបការមានកូនតចៅ ធ្វើឱ្យតំបន់នេះក្លាយជាភូមិករមួយ។
ពួកគាត់លើកឡើងថា ហេតុអ្វីបានជាអាជ្ញាធរមិនបណ្ដេញពួកគាត់កាលពីមកចូលនៅភ្លាមៗ រហូតដល់ពួកគាត់បានសង់ផ្ទះ និងរៀបចំគ្រួសារបានហើយ ទើបមកដេញពួកគាត់។
លោក ឯក វិធាន តំណាងសហគមន៍ស្ពានឆេះ បានសន្និដ្ឋានថា វិវាទដីធ្លីបានចាប់កើតមាននៅពេលដីនៅតំបន់នេះមានហាងឆេង ដោយមានជនជាតិបរទេសមកសុំជួល ឬចង់ទិញ ព្រោះដីនៅកន្លែងនេះស្ថិតនៅជិតឆ្នេរសមុទ្រ។
លោកស្រី ឃុន សារុន ចៅសង្កាត់លេខ៤ បានពន្យល់ថា តាមពិត ទីតាំងដីទំនាស់នេះមានម្ចាស់កាន់ប្លង់កម្មសិទ្ធិត្រឹមត្រូវ តែប្រជាជនទាំងនេះមករស់នៅលើដីនេះដោយខុសច្បាប់។
អ្នកភូមិនៅក្នុងសហគមន៍ស្ពានឆេះនេះ កំពុងរស់នៅក្នុងខ្ទមប្រក់ស្បូវ ប្រក់តង់ ឬស័ង្កសី នៅខាងឆ្វេងដៃផ្លូវតម្រៀបជួរមុខក្រោយគ្នា ខាងមុខដីឡូត៍របស់ឯកជនដែលព័ទ្ធរបងថ្មយ៉ាងរឹងមាំ ទុកចោលនៅតាមដងផ្លូវឆ្ពោះទៅឆ្នេរអូរត្រេះ។
គ្មានសាលារៀន គ្មានទឹកស្អាត គ្មានបង្គន់អនាម័យ គ្មានមណ្ឌលសុខភាព ទាំងនេះជាក្តីកង្វល់របស់អ្នកភូមិ។ អ្នកភូមិប្រើទឹកអណ្ដូងរួមគ្នាដែលមានតែមួយក្នុងភូមិសម្រាប់ងូត បោកគក់ និងលាងចានឆ្នាំង ហើយដួសទឹកអូរមកដាំផឹក។ ចង្កៀងប្រេងកាត ជាមធ្យោបាយបំភ្លឺនាពេលរាត្រី បើទោះជាមានបណ្ដាញអគ្គិសនីអូសកាត់កន្លែងពួកគាត់ក្តី ព្រោះគាត់គ្មានប្រាក់តភ្លើង និងបង់ថ្លៃភ្លើងនោះទេ។
លោក យាង រ៉េន វ័យ ៣០ឆ្នាំ បានត្អូញត្អែរថា គ្រួសារលោកជួបប្រទះនឹងបញ្ហាជាច្រើន ពិសេសបញ្ហាសុខភាព។
អ្នកស្រី ស៊ុត ឌីន ស្ត្រីមេម៉ាយអាយុ ៥៥ឆ្នាំ បានរៀបរាប់ឱ្យដឹងថា ផ្ទះមានតម្លៃណាស់សម្រាប់ជីវិត គ្មានផ្ទះ គឺគ្មានភាពកក់ក្តៅ។
ទាក់ទងបញ្ហានេះ ចៅសង្កាត់លេខ៤ លោកស្រី ឃុន សារុន បានឆ្លើយតបថា អាជ្ញាធរខេត្តព្រះសីហនុ មានផែនការរៀបចំដីសម្បទានសង្គមកិច្ចជូនអ្នកភូមិ ឱ្យទៅរស់នៅក្នុងសង្កាត់ទំនប់រលក ស្រុកស្ទឹងហាវ ដែលក្នុងមួយគ្រួសារទទួលបានដីចំនួន ២០គុណនឹង ៣០ម៉ែត្រ។ ប៉ុន្តែ លោកស្រីមិនបញ្ជាក់ថា នឹងផ្ដល់ជូនពលរដ្ឋនៅពេលណានោះទេ។
ប្រជាជនដែលកំពុងមានបញ្ហាដីធ្លី កំពុងរំពឹងទៅលើបទអន្តរាគមន៍របស់អាជ្ញាធរនេះ ដោយពួកគាត់និយាយថា ពួកគាត់មិនទទូចចង់បានតែទីតាំងនៅកន្លែងចាស់នោះទេ ពោលគឺកន្លែងណាក៏បានឱ្យតែប្រកបរបររកស៊ីរស់បាន។
លោក បួន ណារិទ្ធិ មន្ត្រីសម្របសម្រួលអង្គការសម្ព័ន្ធខ្មែរជំរឿន និងការពារសិទ្ធិមនុស្ស ហៅកាត់ថា លីកាដូ (Licadho) ថ្លែងថា អាជ្ញាធរខេត្តព្រះសីហនុ គួរឆាប់អនុវត្តផែនការរៀបចំដីសម្បទានសង្គមកិច្ចជូនអ្នកភូមិ ដើម្បីបញ្ចប់ទំនាស់នេះឱ្យបានឆាប់។
គោលការណ៍គ្រឹះនៃកម្មវិធីនយោបាយដីធ្លីរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៣ ដល់ឆ្នាំ២០១៨ គឺបន្តអនុវត្តកំណែទម្រង់ដីធ្លី ការបែងចែកដីធ្លីដើម្បីធានាការពារសិទ្ធិលើដីប្រជាជន ព្រមទាំងការគ្រប់គ្រងដីរដ្ឋប្រកបដោយតម្លាភាព សមធម៌ ចីរភាព និងប្រសិទ្ធភាព និងបន្តអនុវត្តគោលនយោបាយមិនយកពន្ធលើដីកសិកម្មរបស់កសិករ ដែលបង្កបង្កើនផលជាលក្ខណៈគ្រួសារ។
ចំណែកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មានគោលនយោបាយមិនយកពន្ធលើដីកសិកម្ម ផ្តល់ដីដល់កសិករឲ្យមានដីធ្វើកសិកម្មគ្រប់គ្រាន់ តាមរយៈផ្តល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចដល់ប្រជាជន ហើយបញ្ឈប់ការផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ដែលមិនបានផ្តល់ផលចំណេញដល់ជាតិ ព្រមទាំងរៀបចំគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ទាក់ទងដីធ្លី ដោយធ្វើការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋដែលពាក់ព័ន្ធ ដោយធ្វើយ៉ាងណាឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងរដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុន និងប្រជាពលរដ្ឋទទួលបានផលចំណេញទាំងអស់គ្នា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។